Endometriozisli adölesan ve genç erişkinlerde santral sensitizasyon ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması
Investigation of central sensitization and associated risk factors in adolescents and young adults with endometriosis
- Tez No: 1015742
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERYEM HOCAOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
- Anahtar Kelimeler: Endometriozis, Santral Sensitizasyon, kronik pelvik ağrı, yaşam kalitesi, adölesan, Endometriosis, central sensitization, chronic pelvic pain, quality of life, adolescent
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıp Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ENDOMETRİOZİSLİ ADÖLESAN VE GENÇ ERİŞKİNLERDE SANTRAL SENSİTİZASYON VE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI Bu çalışmanın amacı, endometriozisli adölesan ve genç erişkinlerde Santral Sensitizasyon (SS) sıklığını belirlemek ve SS ile ilişkili klinik, psikolojik ve yaşam kalitesi parametrelerini değerlendirmektir. Bu kesitsel çalışmaya, endometriozis tanısı ile takip edilen 95 adölesan ve genç erişkin hasta dahil edildi. Hastalar Santral Sensitizasyon Ölçeği (SSÖ) skorlarına göre <40 ve ≥40 olmak üzere iki gruba ayrıldı. Demografik özellikler, klinik bulgular, ağrı skorları, yaşam kalitesi [Endometriosis Health Profile-30 (EHP-30)], Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) sonuçları değerlendirildi. SS ile ilişkili faktörler korelasyon analizleri ile incelendi ve bağımsız belirleyiciler lojistik regresyon analizi ile araştırıldı. Hastaların %56,8'inde SS saptandı. Yüksek SSÖ grubunda dismenore, diskezi, dizüri, kronik pelvik ağrı ve ağrılı mesane ağrısı skorları anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). EHP-30 toplam puanı ile ağrı, kontrol ve güçsüzlük hissi, duygusal iyilik hali, sosyal destek ve beden imajı alt boyutları yüksek SSÖ grubunda anlamlı derecede daha kötüydü (p<0,05). BAÖ ve BDÖ puanları SS'si bulunan hastalarda belirgin olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). Anksiyete ve depresyon prevalansı ile bu komorbiditelerin süreleri de yüksek SSÖ grubunda anlamlı olarak artmıştı. Anatomik hastalık yükü, endometriozis fenotipi ve cerrahi öykü açısından gruplar arasında anlamlı farklılık izlenmedi. Korelasyon analizlerinde SSÖ skorları ile ağrılı mesane sendromu, kronik pelvik ağrı, diskezi, dizüri ve dismenore arasında anlamlı pozitif ilişki saptandı. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde aile öyküsü, Nonsteroid Antiinflamatuar İlaç (NSAİİ) kullanımı, yaş, BAÖ ve BDÖ skorları ile huzursuz bacak sendromu SS'nin bağımsız belirleyicileri olarak bulundu. SS, endometriozisli adölesan ve genç erişkinlerde sık görülen ve ağrı şiddeti, yaşam kalitesi bozulması ve psikolojik etkilenim ile yakından ilişkili olan bir durumdur. Bulgularımız, endometriozis ilişkili ağrının yalnızca anatomik hastalık yükü ile açıklanamayacağını ve santral ağrı mekanizmalarının klinik tablo üzerinde önemli rol oynadığını göstermektedir. Bu nedenle endometriozisli genç hastaların değerlendirilmesinde biyopsikososyal yaklaşımın benimsenmesi ve SS'nin erken dönemde tanınması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
INVESTIGATION OF CENTRAL SENSITIZATION AND ASSOCIATED RISK FACTORS IN ADOLESCENTS AND YOUNG ADULTS WITH ENDOMETRIOSIS The aim of this study was to determine the prevalence of central sensitization in adolescents and young adults with endometriosis and to evaluate the clinical, psychological, and quality-of-life parameters associated with central sensitization. This cross-sectional study included 95 adolescents and young adults diagnosed with endometriosis. Participants were divided into two groups according to their Central Sensitization Inventory (CSI) scores: <40 and ≥40. Demographic characteristics, clinical findings, pain scores, quality of life assessed by the Endometriosis Health Profile-30 (EHP-30), the Beck Anxiety Inventory (BAI), and the Beck Depression Inventory (BDI) were evaluated. Factors associated with central sensitization were analyzed using correlation analyses, and independent predictors were identified through logistic regression analysis. Central sensitization was identified in 56.8% of the patients. Dysmenorrhea, dyschezia, dysuria, chronic pelvic pain, and painful bladder pain scores were significantly higher in the high-CSI group (p<0.05). Total EHP-30 scores and the subdomains of pain, control and powerlessness, emotional well-being, social support, and self-image were significantly worse in patients with CSI ≥40 (p<0.05). Beck Anxiety Inventory and Beck Depression Inventory scores were significantly higher in patients with central sensitization (p<0.001). The prevalence and duration of anxiety and depression were also significantly greater in the high-CSI group. No significant differences were observed between groups regarding anatomical disease burden, endometriosis phenotype, or surgical history. Correlation analyses demonstrated significant positive associations between CSI scores and painful bladder pain, chronic pelvic pain, dyschezia, dysuria, and dysmenorrhea. Multivariate logistic regression analysis identified family history, NSAID use, age, Beck Anxiety Inventory and Beck Depression Inventory scores, and restless legs syndrome as independent predictors of central sensitization. Central sensitization is a common condition among adolescents and young adults with endometriosis and is closely associated with pain severity, impaired quality of life, and psychological distress. Our findings suggest that endometriosis-associated pain cannot be explained solely by anatomical disease burden and that central pain processing mechanisms play a significant role in the clinical presentation. Therefore, adopting a biopsychosocial approach and recognizing central sensitization at an early stage may improve the management of young patients with endometriosis.
Benzer Tezler
- Endometriozisli adölesanlarda ve genç kadınlarda anogenital mesafe uzunluğunun araştırılması
Investigation of anogenital distance in adolescents and young women with endometriosis
ELİF YAYKIR TUNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve Doğumİstanbul Medeniyet ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR TURGUT
DOÇ. DR. MERYEM HOCAOĞLU
- Adolesan çağ benign adneksial kitlelere yaklaşım
Approach to benign adnexal mass in adolescent age
EYYÜP SÜER TİMUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Kadın Hastalıkları ve DoğumHarran ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET VURAL
- Endometriozisli olguların endometriumları ile normal endometriumların ve ayrıca endometriyozisli olguların ektopik endometrial dokuları ile ötopik endometriumlarının Tenascin-C ekspresyon farklılığı açısından karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MURAT ULUKUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Kadın Hastalıkları ve DoğumEge ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. EGE NAZAN TAVMERGEN GÖKER
- Endometriozisli hastalarda CYP19 gen polimorfizmi
CYP19 gene polimorphism in patients with endometriosis
GÜRKAN BOZDAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Kadın Hastalıkları ve DoğumHacettepe ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF.DR. TİMUR GÜRGAN
- Endometriozisli hastalarda serum sitokin ve büyüme faktörü düzeyleri
Başlık çevirisi yok
AYÇÜRÖK KUBATOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET ERDEM