Otantik temelli farklılaştırılmış fen bilimleri öğretimprogramının özel yetenekli öğrencilerin akademik başarı,eleştirel düşünme ve bilimsel yaratıcılıklarına etkisi
The effect of an authentic-based differentiated science instruction program on gifted students' academic achievement, critical thinking, and scientific creativity
- Tez No: 1015782
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ YAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilimsel yaratıcılık, Eleştirel düşünme, Farklılaştırılmış öğretim, Otantik öğrenme, Özel yetenekliler eğitimi, Scientific creativity, Differentiated instruction, Authentic learning, Gifted education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmada, özel yetenekli öğrenciler için geliştirilen otantik temelli farklılaştırılmış Fen Bilimleri öğretim sürecinin akademik başarı, eleştirel düşünme ve bilimsel yaratıcılık üzerindeki etkisi ile öğrencilerin sürece ilişkin deneyimleri incelenmiştir. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma desenle yürütülmüştür. Nicel aşama ön test-son test kontrol gruplu deneysel desenle, nitel aşama ise deney grubundaki 15 öğrenciyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerle yapılandırılmıştır. Çalışma, Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğrenim gören 4. sınıf Destek Programı düzeyindeki 12 ve 5. sınıf Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı düzeyindeki 17 öğrenci olmak üzere toplam 29 özel yetenekli öğrenciyle yürütülmüştür. Katılımcıların 15'i deney, 14'ü kontrol grubunda yer almıştır. Sürdürülebilirlik teması temelinde tasarlanan uygulama, deney grubunda 13 hafta ve toplam 39 ders saati sürdürülmüştür. Veriler; Sürdürülebilirlik Temelli Başarı Testi, Cornell Eleştirel Düşünme Testi-Düzey X, Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testleriyle, nitel veriler ise tematik analiz yoluyla çözümlenmiş; bulgular karma yöntem bütünleştirme yaklaşımıyla yorumlanmıştır. Nicel bulgulara göre akademik başarı testinin tüm alt boyutlarında ve toplam puanında deney grubu lehine anlamlı farklılık ortaya çıkmış, akademik başarı toplam puanı için Cohen'in d değeri 1.67 olarak hesaplanmıştır. Eleştirel düşünmede anlamlı farklılık tümdengelim, varsayım kurma ve toplam puanda belirlenmiş; tümevarım, gözlem yapma ve inandırıcılık alt boyutlarında ise saptanmamıştır. Eleştirel düşünme toplam puanı için Cohen'in d değeri 0.81 olarak hesaplanmıştır. Bilimsel yaratıcılık toplam puanında da deney grubu lehine anlamlı farklılık belirlenmiş ve Cohen'in d değeri 1.29 olarak elde xix edilmiştir. Nitel bulgular öğrencilerin akademik öğrenmede çoklu kaynaklarla bilgiyi derinleştirme ve günlük yaşamla ilişkilendirme; eleştirel düşünmede bilgi güvenilirliğini sorgulama, alternatifleri karşılaştırma ve düşüncelerini yeniden düzenleme; bilimsel yaratıcılıkta ise özgün fikir üretme, tasarım odaklı çözüm geliştirme ve ürünlerini hedef kitleye göre yapılandırma deneyimleri yaşadıklarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, otantik öğrenme ile dikey farklılaştırmanın birlikte kullanıldığı öğretim süreci akademik başarı ve bilimsel yaratıcılığı desteklemiş; eleştirel düşünmede ise alt boyutlara göre değişen bir gelişim sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
This study examined the effect of an authentic-based differentiated science instruction process developed for gifted students on academic achievement, critical thinking, and scientific creativity, as well as students' experiences regarding this process. The study was conducted using an explanatory sequential mixed-methods design. The quantitative phase was structured as a pretest-posttest control group experimental design, while the qualitative phase was based on semi-structured interviews conducted with 15 students in the experimental group. The study was carried out with a total of 29 gifted students attending a Science and Art Center, including 12 students at the fourth-grade Support Program level and 17 students at the fifth-grade Recognizing Individual Abilities Program level. Of the participants, 15 were assigned to the experimental group and 14 to the control group. The intervention, designed around the theme of sustainability, was implemented in the experimental group over 13 weeks, comprising a total of 39 lesson hours. Data were collected through the Sustainability-Based Achievement Test, Cornell Critical Thinking Test-Level X, Scientific Creativity Scale, and a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using the Mann-Whitney U and Wilcoxon Signed-Rank tests, while qualitative data were analyzed through thematic analysis; the findings were interpreted through a mixed-methods integration approach. The quantitative findings showed significant differences in favor of the experimental group across all subdimensions and the total score of the academic achievement test, with Cohen's d calculated as 1.67 for the total xxi academic achievement score. In critical thinking, significant differences were found in deduction, assumption identification, and total score, whereas no significant differences were observed in induction, observation, and credibility subdimensions. Cohen's d for the total critical thinking score was calculated as 0.81. A significant difference was also found in favor of the experimental group in the total scientific creativity score, with Cohen's d calculated as 1.29. The qualitative findings revealed that students experienced deepening knowledge through multiple sources and relating learning to daily life in academic learning; questioning the reliability of information, comparing alternatives, and revising their ideas in critical thinking; and generating original ideas, developing design-oriented solutions, and structuring their products according to the target audience in scientific creativity. In conclusion, the instructional process integrating authentic learning and vertical differentiation supported academic achievement and scientific creativity, while producing development in critical thinking that varied across subdimensions.
Benzer Tezler
- Otantik sosyal marka aktivizminin tüketici temelli kurumsal itibar üzerindeki etkisinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Examining the impact of authentic social brand activism on consumer-based corporate reputation: A mixed methods study
ÜMİT ÇAKAR
Doktora
Türkçe
2025
Halkla İlişkilerİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİMECE KARADOĞAN DORUK
- Otantik öğrenme yaklaşımına dayalı araştırma ve sorgulama temelli etkinliklerin 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve yaratıcı problem çözme özelliklerine etkisinin incelenmesi
Investigation of effectiveness of inquiry based activities based on authentic learning approaches on 5th grade students' academic achievement and creative problem solving skills
CANSU NAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR GÜVEN
- Türkçe dersinde otantik görev temelli otantik materyal kullanımının öğrencilerin okuduğunu anlama, yazma becerileri ve yazma motivasyonları üzerindeki etkisi
The effects of authentic task-based authentic material usage on students' reading comprehension, writing skills and writing motivation
MEDİHA GÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK BELET BOYACI
- Kavram temelli disiplinler arası yaklaşıma göre tasarlanan ünitenin otantik değerlendirmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on the authentic assessment of a unit designed according to concept-based interdisciplinary approach
YELİZ BOLAT
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEMET KARAKUŞ
- Hayat bilgisi dersinde otantik görev temelli öğrenme ortamlarının öğrencilerin derse yönelik tutumlarına ve öğrenme süreçlerine yansıması
The reflection of the attitudes and learning processess to learning environments with authentic tasks in life science class
ASLI GÜNDOĞAN
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜLTEKİN