Erzurum Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğüne kabul edilen kaya kartalı ve şahinlerde bazı akut faz protein ve biyokimyasal parametre düzeylerinin belirlenmesi
Determination of selected acute phase proteins and biochemical parameters in golden eagles and buzzards admitted to the Erzurum Directorate of Nature Conservation and National Parks
- Tez No: 1016128
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZ MERHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: akut faz proteinleri, biyokimyasal parametreler, kaya kartalı, kızıl şahin, rehabilitasyon, acute phase proteins, biochemical parameters, golden eagle, long-legged buzzards, rehabilitation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kafkas Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, Erzurum Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Müdürlüğüne kabul edilen 12 kaya kartalı, 15 kızıl şahin, 3 bayağı şahin ve 3 arı şahini türünde serum amiloid A (SAA) ve haptoglobin (Hp) düzeyleri ile çeşitli biyokimyasal parametre düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma materyalini ortopedik travma, yumuşak doku yaralanması ve sistemik hastalıklara maruz kalmış bireylerden alınan kan serumları oluşturmuştur. Elde edilen veriler, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Kruskal-Wallis testi, temel bileşenler analizi (TBA) ve korelasyon ısı haritalarıyla değerlendirilmiştir. Kaya kartalı vakalarında klinik gruplar arasında total protein (TP) (p=0,017) ve alkalen fosfataz (ALP) (p=0,046) düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Yapılan ileri analizlerde, TP'deki belirgin düşüşün ortopedik travmalardaki şiddetli protein katabolizmasıyla uyumlu olduğu görülmüştür. ALP yüksekliğinin ise erişkin kırık vakalarından ziyade fizyolojik kemik büyümesi devam eden yavru bireylerle ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca Hp ile bir prerenal azotemi belirteci olan üre arasında saptanan güçlü negatif korelasyon (r=-0,72, p<0,01), dehidrasyona bağlı metabolik stresin hepatik akut faz protein sentezini baskılayabileceğini düşündürmektedir. Kızıl şahinlerde, ortopedik vakaların serum demir (Fe) seviyelerinin sistemik gruba göre anlamlı derecede düşük bulunduğu (p=0,002) saptanmış olup bu durum total demir bağlama kapasitesi (TDBK) ve transferrin doyumu (TD) ile birlikte değerlendirilmiştir. Bu bulgu, organizmanın travmaya karşı geliştirdiği demir sekestrasyonu mekanizması ile uyumlu olabilir. Ayrıca, bu türde saptanan güçlü trigliserid (TG)-ALP korelasyonu (r=0,90) enerji mobilizasyonu ile hepatik enzim aktivitesinin eş zamanlı düzenlendiğini göstermektedir. İstatistiksel analizleri yapılabilen her iki türde de (kaya kartalı ve kızıl şahin) SAA ve Hp düzeylerinin klinik gruplar arasında anlamlı bir fark göstermemesi, akut faz yanıtın travma tipinden bağımsız (non-spesifik) bir reaksiyon olduğunu desteklemiştir. Beklenen değerlerin altındaki SAA seviyeleri, kuşların akut travma evresini doğada geçirerek kliniğe kronik kaşeksi tablosunda ulaşmalarıyla açıklanmıştır. Sonuç olarak, yırtıcı kuşların hastalık belirtilerini maskeleme eğilimi nedeniyle, stabil görünen bireylerde de şiddetli metabolik bozukluklar şekillenebileceği anlaşılmıştır. Bu çalışmanın, yaban hayatı hekimliğinde spesifik tedavi planlaması (agresif sıvı rehidrasyonu vb.), prognoz tayini ve doğaya salım süreçleri için çok boyutlu objektif laboratuvar kriterleri sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine serum amyloid A (SAA) and haptoglobin (Hp) levels, as well as various biochemical parameters, in 12 golden eagles, 15 longlegged buzzards, 3 common buzzards, and 3 European honey buzzards admitted to the Erzurum Directorate of Nature Conservation and National Parks. The study material consisted of blood sera collected from individuals who had suffered orthopedic trauma, soft tissue injuries, and systemic diseases. The data obtained were evaluated using descriptive statistics, as well as the Kruskal-Wallis test, principal component analysis (PCA), and correlation heat maps. In golden eagle cases, statistically significant differences were detected in total protein (TP) (p=0.017) and alkaline phosphatase (ALP) (p=0.046) levels among clinical groups. In further analyses, the marked decrease in TP was found to be consistent with severe protein catabolism seen in orthopedic trauma. Elevated ALP levels, on the other hand, are thought to be associated with juvenile individuals undergoing physiological bone growth rather than with adult fracture cases. Furthermore, the strong negative correlation (r = -0.72, p < 0.01) observed between Hp and urea -a marker of prerenal azotemia- suggests that dehydration-induced metabolic stress may suppress the synthesis of acute-phase proteins in the liver. In long-legged buzzards, serum iron (Fe) levels in orthopedic cases were found to be significantly lower than those in the systemic group (p = 0.002), and this finding was evaluated in conjunction with total iron binding capacity (TIBC) and transferrin saturation (TS). This finding may be consistent with the iron sequestration mechanism developed by the organism in response to trauma. Furthermore, the strong triglyceride (TG)-ALP correlation (r=0.90) observed in this species indicates that energy mobilization and hepatic enzyme activity are regulated simultaneously. The fact that SAA and Hp levels did not show a significant difference between clinical groups in both species for which statistical analyses were performed (golden eagle and long-legged buzzards) supports the notion that the acute phase response is a non-specific reaction independent of the type of trauma. SAA levels below expected values were attributed to the birds experiencing the acute trauma phase in the wild and arriving at the clinic with a chronic cachexia syndrome. In conclusion, due to the tendency of raptors to mask clinical signs of disease, severe metabolic disturbances may develop even in individuals that appear clinically stable. This study is considered to provide multidimensional and objective laboratory criteria for specific treatment planning, including aggressive fluid rehydration, prognostic evaluation, and release decisionmaking processes in wildlife medicine.
Benzer Tezler
- Oltu yaban hayatı geliştirme sahasında yaban keçisi Capra aegagrus erxleben, 1777 popülasyonları üzerine çalışmalar
Studies on population of wild goat Capra aegagrus erxleben, 1777 of Oltu wild life development area
MEHMET AKİF OKUTUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Ormancılık ve Orman MühendisliğiKafkas ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TEMEL GÖKTÜRK
- Alan kılavuzluğu uygulamasının turizm paydaşları açısından değerlendirilmesi: Nene Hatun Tarihi Milli Parkı örneği
Evaluation of local guidance application in terms of tourism stakeholders: The case of Nene Hatun Historical National Park
MUHİTTİN AYKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TurizmAtatürk ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİHAN ÇETİNKAYA
- Eski Gümüşhane (Süleymaniye Mahallesi) metropolitlik yapı topluluğu tarihsel gelişimi ve koruma önerisi
Historical development and conservation proposal of metropolitlik buildings in old Gumushane (Suleymaniye Neighborhood)
SEVİNÇ AKKOYUNLU GEÇKİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BANU ÇELEBİOĞLU
- Erzurum ve Tebriz kırsal peyzajlarında ekolojik mimarlık ve sürdürülebilir turizm yaklaşımlarının karşılaştırılması
Comparison of ecological architecture and sustainable tourism approaches in Erzurum and Tabriz rural landscapes
SANAZ DAVARDOUST
Doktora
Türkçe
2019
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARİS KARAHAN
- Günümüz Erzurum evinde geleneksel unsurların kullanımına yönelik bir sentez çalışması
A Synthesis on the use of the traditional elements present day Erzurum houses
İSHAK UMUT KUKARACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN YURTTAŞ