Elektronik sigara (e-sigara) kullanım niyetinde dijital etki psikometrik ölçüm aracının geliştirilmesi
Development of a psychometric measurement tool for digital influence on electronic cigarette (e-cigarette) use intention
- Tez No: 1016203
- Danışmanlar: DOÇ. DR. PINAR DURU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: E-sigara, dijital medya, bağımlılık, sağlık davranışı, psikometrik ölçek, Elektronik sigara, Halk sağlığı hemşireliği, E-cigarette, digital media, addiction, health behavior, psychometric scale, Electronic cigarettes, Community healt nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Başlık: Elektronik Sigara (E-Sigara) Kullanım Niyetinde Dijital Etki Psikometrik Ölçüm Aracının Geliştirilmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı, elektronik sigara (e-sigara) kullanım niyetinde dijital etkiyi değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Metodolojik tipteki araştırma, Ekim–Aralık 2025 tarihleri arasında Lokman Hekim Üniversitesi'nde öğrenim gören 675 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla verilerin 400'ü Açımlayıcı Faktör Analizinde (AFA), 275'i ise Doğrulayıcı Faktör Analizinde (DFA) kullanılmıştır. Ölçeğin zamansal kararlılığı üç hafta arayla yeniden ulaşılan 94 öğrenci üzerinde değerlendirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde literatür taraması, madde havuzu oluşturma ve uzman görüşü alma aşamaları izlenmiştir. Kapsam geçerliliği için 14 uzmanın görüşü alınmış ve Lawshe yöntemi kullanılmıştır. Taslak ölçek 75 maddeden 45 maddeye indirgenmiştir. Yapı geçerliliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmış, ilişkili yapılar geçerliliği Dijital Bağımlılık Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizlerinde Cronbach alpha ve McDonald's omega katsayıları ve test–tekrar test yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: Analizler sonucunda ölçek 28 maddeli ve üç faktörlü bir yapı kazanmıştır. Faktörler“Dijital Sosyal Etki ve Davranışsal Niyet”,“E-Sigaraya Yönelik Algı ve İnançlar”ve“E-Sigara İçeriklerine Dijital Maruziyet”olarak adlandırılmıştır. Üç faktör toplam varyansın %53,21'ini açıklamıştır. DFA sonuçları üç faktörlü yapıyı doğrulamıştır. Ölçek puanları ile dijital bağımlılık arasında pozitif ve anlamlı ilişki bulunmuştur (r = 0,173; p < 0,001). Ölçeğin iç tutarlılığı yüksek (α = 0,918), zamansal kararlılığı ise orta düzeydedir (ICC = 0,604). Sonuç: Geliştirilen“Elektronik Sigara Kullanım Niyetinde Dijital Etki Ölçeği”, üniversite öğrencilerinde dijital ortamların e-sigara kullanım niyeti üzerindeki etkilerini değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araçtır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Title: Development of a Psychometric Measurement Tool for Digital Influence on Intention to Use Electronic Cigarettes (E-Cigarettes) Aim: This study aims to develop a valid and reliable scale for assessing the influence of digital factors on the intention to use electronic cigarettes (e-cigarettes). Methods: This methodological study was conducted with 675 students enrolled at Lokman Hekim University between October and December 2025. To examine the construct validity of the scale, data from 400 participants were used for an Exploratory Factor Analysis (EFA), and data from 275 participants were used for a Confirmatory Factor Analysis (CFA). Test–retest reliability was evaluated on 94 students who were reassessed three weeks apart. In the scale development process, literature review, item pool generation, and expert consultation steps were followed. To assess content validity, the opinions of 14 experts were obtained, and the Lawshe method was applied. The initial 75-item draft scale was reduced to 45 items. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted for construct validity, and convergent validity was assessed using the Digital Addiction Scale. Cronbach's alpha and McDonald's omega coefficients, as well as test–retest methods, were used in reliability analyses. Results: The analyses yielded a 28-item scale with a three-factor structure. The factors were named as“Digital Social Influence and Behavioral Intention,”“Perceptions and Beliefs Toward E-Cigarettes,”and“Digital Exposure to E-Cigarette Content.”The three factors explained 53.21% of the total variance. CFA results confirmed the three- factor structure. A positive and significant relationship was found between scale scores and digital addiction (r = 0.173; p < 0.001). The internal consistency of the scale was high (α = 0.918), while its temporal stability was moderate (ICC = 0.604). Conclusion: The developed“Digital Influence on Intention to Use Electronic Cigarettes Scale”is a valid and reliable instrument for assessing the impact of digital environments on e-cigarette use intention among university students.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde elektronik sigara hakkındaki bilgi düzeyi ve elektronik sigara kullanım sıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency electronic cigarette habits and knowledge levelabout it in undergraduate
ASLI SAÇLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEREN PAMUK
- Tıp Fakültesi öğrencilerinin elektronik sigara hakkında bilgisi veelektronik sigara kullanımını kolaylaştırıcı faktörlerin belirlenmesi
Medical Faculty students' knowledge about e-cigarettes andidentification of factors facilitating e-cigarette use
FATİH BOZABALI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ BULUT BATUR
- 18-25 Yaş Gençlerde Elektronik Sigara Bağımlılık Düzeyi'nin Değerlendirilmesi
Evaluation of E-Cigarette Dependence Levels Among Young Adults Aged 18-25
İREM DİLŞAT İSPANLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
- Sigara ve e-sigara kullanımının kimlik üzerine olan etkilerinin incelenmesi
Analyzing the effects of using e-cigarette and smoking cigarette on identity
ELİF İNCE DURUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiUfuk ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA USUBÜTÜN
- Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların nargile ve E-sigara kullanımı konusundaki tutum ve algıları
The attitude and perceptions of patients presenting to the smoking cessation clinic about hookah and E-smoking use
FATOŞ POLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Göğüs Hastalıklarıİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUZAFFER ONUR TURAN