Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin katı cisimler konusuna ilişkin zihnin geometrik alışkanlıklarının incelenmesi
Investigation of middle school gifted students' geometric habits of mind regarding solid objects
- Tez No: 1016216
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜHA YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, üstün yetenekli ortaokul 7. Sınıf öğrencilerinin katı cisimler konusuna ilişkin zihinsel alışkanlıklar Zihnin Geometrik Alışkanlıkları (ZGA) teorik çerçevesi bağlamında incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin katı cisimler konusunda sahip oldukları“ilişki kurarak muhakeme etme, geometrik fikirleri genelleştirme, değişmezleri inceleme/araştırma, keşfetme ve yansıtma dengesi kurma”alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkları kullanım biçimlerini derinlemesine açığa çıkarmaktır. Nitel araştırma paradigmasının benimsendiği bu araştırma bütüncül tek durum deseninde temellendirilmiş ve yürütülmüştür. Pilot uygulama sonucunda araştırmanın 7. sınıf öğrencileriyle yürütülmesine karar verilmiş; bu doğrultuda katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile seçilen 5 Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) öğrencisinden oluşturulmuştur. Veriler, üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin katı cisimler konusuna ilişkin ZGA'larını belirlemeye yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan etkinlikler, odak grup görüşme formu ve gözlem formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturan Driscoll ve arkadaşlarının (2007) ZGA çerçevesi temel alınarak tümdengelimsel içerik analizi yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgular, üstün yetenekli ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin katı cisimler konusunda en sık başvurdukları zihinsel alışkanlığın“keşfetme ve yansıtma dengesi kurma”; en az sergiledikleri zihinsel alışkanlığın ise“geometrik fikirleri genelleştirme”alışkanlığı olduğunu göstermiştir. Bu durumun yanı sıra ise araştırma sürecinde tüm ZGA'ların ortaya çıkmasına rağmen zihinsel alışkanlığa dair bazı alt göstergelerde öğrencilerin zorluk yaşadıkları da araştırmanın sonuçları arasında yer almaktadır. Katılımcıların yaşadığı zorlukların, ilişki kurarak muhakeme etme alışkanlığı kapsamında 3-boyutlu yapıları 2-boyutlu düzlemle ilişkilendirme; değişmezleri inceleme/araştırma alışkanlığı kapsamında ise dinamik düşünme gerektiren durumlarda geometrik cisimlerin değişen ve değişmeyen özelliklerini belirleme süreçlerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgu ve sonuçlar doğrultusunda, üstün yetenekli öğrencilerin eğitim süreçlerine ve gelecekte yürütülebilecek çalışmalara dair araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, the habits of mind of gifted seventh-grade middle school students regarding solid geometry were examined within the theoretical framework of Geometric Habits of Mind (GHoM). The primary aim of the study was to explore in depth gifted middle school students' habits of“reasoning with relationships, generalizing geometric ideas, investigating invariants, and balancing exploration and reflection”in the context of solid geometry, as well as the ways in which they employ these habits. This study, grounded in the qualitative research paradigm, was designed and conducted as a holistic single-case study. Following the pilot implementation, it was decided that the study would be conducted with seventh-grade students; accordingly, the participants consisted of five students from a Science and Art Center (BİLSEM) selected through criterion sampling, one of the purposive sampling methods. The data were collected through activities developed by the researcher to identify gifted middle school students' Geometric Habits of Mind (GHoM) regarding solid geometry, as well as through a focus group interview form and an observation form. The data obtained were analyzed through a deductive content analysis approach based on the Geometric Habits of Mind (GHoM) framework proposed by Mark Driscoll and colleagues (2007), which constituted the theoretical framework of the study. The findings revealed that the most frequently exhibited habit of mind among gifted seventh-grade middle school students in the context of solid geometry was“balancing exploration and reflection,”whereas the least frequently exhibited habit was“generalizing geometric ideas.”In addition, although all GHoM categories emerged throughout the research process, the results also indicated that students experienced difficulties with certain sub-indicators related to these habits of mind. It was determined that these difficulties were concentrated in relating three-dimensional structures to two-dimensional representations within the habit of reasoning with relationships, and in identifying the changing and invariant properties of geometric solids in situations requiring dynamic thinking within the habit of investigating invariants. In light of the findings and results obtained, various recommendations were offered to researchers regarding the educational processes of gifted students and future studies to be conducted in this field.
Benzer Tezler
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin uzamsal akıl yürütme becerilerinin astronomi konularına yönelik kavramsal anlayışları ve akademik başarıları ile ilişkisinin incelenmesi
Investigating the relationship of middle school gifted students' spatial reasoning skills with their conceptual understanding of astronomy subjects and academic achievement
PELİN ERTEKİN
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA SERDAR KÖKSAL
- Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin bağışıklık sistemi konusunu öğrenmelerinde egs tabanlı öğretimin etkisi
Effect of dnr based instruction in teaching of immune system to gifted secondary school students
MÜNEVVER SUBAŞI
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA ÖZAY KÖSE
- Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin proje tabanlı temel robotik eğitim süreçlerindeki yaratıcı, yansıtıcı düşünme ve problem çözme becerilerine ilişkin davranışlarının ve görüşlerinin incelenmesi
Investigation of gifted secondary school students' opinions and behaviours related to their creative, reflective and problem solving skills in a project based robotics course
BİRAY KIRKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBaşkent ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL YALÇINALP
- Üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin geometri problemleri yoluyla akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
Investigation of reasoning skills of gifted primary students through geometry problems
BİRNAZ KANBUR TEKEREK
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYA ARGÜN