65 yaş üzeri hipertansiyon hastalarında bilişsel uyum ve yaşam tarzı yönetimi: Yol analizi
Cognitive adaptation and lifestyle management in hypertensive patients over 65 years of age: A path analysis
- Tez No: 1016295
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel uyum, Hipertansiyon, İlaç uyumu, Yaşam tarzı yönetimi, Yaşlı birey, Cognitive adaptation, Hypertension, Lifestyle management, Medication adherence, Older adult
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 65 yaş ve üzeri hipertansiyon hastalarında bilişsel uyum düzeyi ile yaşam tarzı yönetimi bileşenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yürütülen çalışmanın örneklemini hipertansiyon tanısı almış 166 yaşlı birey oluşturmuştur. Veriler tanıtıcı bilgi formu, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Ölçeği, Modifiye Morisky Ölçeği, Uyku Kalitesi İndeksi ve fiziksel aktivite değerlendirmesi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi ve yol analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 73,26±6,01 yıl, hipertansiyon tanı süresi ortalaması 15,16±9,87 yıl olarak bulunmuştur. Montreal Bilişsel Değerlendirme puan ortalaması 20,58±4,43 olup, katılımcıların %46,4'ünde bilişsel bozukluk saptanmıştır. Katılımcıların %60,8'i malnütrisyon riski altında, %47,0'ı fiziksel olarak inaktif ve %33,1'i kötü uyku kalitesine sahip olduğu bulunmuştur. Bilişsel uyum ile yaş ve tanı süresi arasında negatif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Ayrıca bilişsel uyumun beslenme durumu ve uyku kalitesi ile negatif; ilaç uyumu ve fiziksel aktivite ile pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Regresyon analizinde yaş, eğitim düzeyi, beslenme durumu, ilaç uyumu ve uyku kalitesinin bilişsel uyumu anlamlı biçimde yordadığı ve modelin bilişsel uyumdaki değişimin yaklaşık %43'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, yaşlı hipertansiyon hastalarında bilişsel uyumun yaşam tarzı yönetimiyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle hipertansiyon yönetiminde bilişsel değerlendirme, beslenme izlemi, ilaç uyumunun desteklenmesi, uyku kalitesinin artırılması ve fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi bütüncül bakımın önemli bileşenleri olarak ele alınmalıdır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between cognitive adaptation levels and lifestyle management components in patients aged 65 years and older with hypertension. The study was carried out in a descriptive and correlational design, and the sample consisted of 166 older adults diagnosed with hypertension. Data were collected using the Descriptive Information Form, Montreal Cognitive Assessment Scale, Mini Nutritional Assessment Scale, Modified Morisky Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index, and physical activity assessment. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis, and path analysis were used for data analysis. Statistical significance was accepted as p<0.05. The mean age of the participants was 73.26±6.01 years, and the mean duration of hypertension diagnosis was 15.16±9.87 years. The mean Montreal Cognitive Assessment score was 20.58±4.43, and cognitive impairment was detected in 46.4% of the participants. It was found that 60.8% of the participants were at risk of malnutrition, 47.0% were physically inactive, and 33.1% had poor sleep quality. A significant negative relationship was determined between cognitive adaptation and age as well as duration of diagnosis. In addition, cognitive adaptation was found to be negatively associated with nutritional status and sleep quality, while it was positively associated with medication adherence and physical activity. Regression analysis revealed that age, educational level, nutritional status, medication adherence, and sleep quality significantly predicted cognitive adaptation, and the model explained approximately 43% of the variance in cognitive adaptation. The findings of the study indicate that cognitive adaptation is closely associated with lifestyle management in older adults with hypertension. Therefore, cognitive assessment, nutritional monitoring, support for medication adherence, improvement of sleep quality, and promotion of physical activity should be considered as important components of holistic care in hypertension management.
Benzer Tezler
- Esansiyel hipertansiyonlu hastaların tedaviye uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between treatment adaptation and life satisfaction of patients with essential hypertension
EYLEM KORUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikAydın Adnan Menderes Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE ERDEM
- Esansiyel hipertansiyonu olan bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile sosyal destek arasındaki ilişki
The relationship between healthy lifestyle behaviours and social support with essential hypertension persons
HÜLYA DALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HemşirelikMersin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MERAL ALTIOK
- Samsun ili atakum ilçesinde hipertansif yaşlı bireylerde ilaç tedavisine uyum ve etkileyen faktörler
Medication adherence and associated factors in hypertensive elderly individuals in atakum district of Samsun province
GÜLÇİN ELMAS AKINCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
GeriatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CİHAD DÜNDAR
- 80 yaş üstü koroner arter hastalarında günlük yaşam aktivitelerinin bilişsel fonksiyonlara etkisi
The effect of daily living activities on cognitive functions in coronary artery patients over 80 years of age
FERDİ ERTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR ŞİMŞEK YURT
- 65 yaş üstü tip 2 diyabetes mellitus hastalarında obstrüktif uyku apne sendromu sıklığı ve kognitif fonksiyonla ilişkisi
Frequency of obstructive sleep apnea syndrome and its relevance with cognitive function in type 2 diabetes mellitus patients over 65 years of age
KİRAZ ERDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN