Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik doktora tezlerinin incelenmesi: Araştırma problemleri, amaçları ve önemi
Examination of doctoral theses on teaching Turkish as a foreign language: Research problems, objectives, and significance
- Tez No: 1016402
- Danışmanlar: PROF. DR. İZZET ŞEREF
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Doktora tezleri, Problemler, Doctorate thesises, Problems
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında hazırlanmış doktora tezlerini inceleyerek bu tezlerde yer alan araştırma problemlerini, problem cümlelerini, araştırma amaçlarını ve önem ifadelerini belirlemek ve analiz etmektir. Bu doğrultuda çalışma, alan yazındaki doktora tezlerini sistematik bir biçimde değerlendirerek araştırma eğilimlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan doktora tezleri incelenmiştir. Yapılan taramalar sonucunda toplam 102 doktora tezi araştırmaya dahil edilmiştir. Bu tezlerin 49'unun karma yöntem, 29'unun nitel yöntem ve 24'ünün nicel yöntem kullanılarak hazırlandığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda doktora tezlerinde ele alınan araştırma problemlerinin ağırlıklı olarak ders kitapları, dört temel dil becerisi (okuma, yazma, dinleme, konuşma), öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme ve değerlendirme süreçleri ve öğretim materyalleri etrafında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Problem cümlelerinin genel olarak açık ve araştırılabilir nitelikte olduğu görülmekle birlikte, bazı tezlerde araştırma problemi ile problem cümlesi arasındaki ayrımın yeterince net biçimde yapılmadığı belirlenmiştir. Araştırma amaçlarının büyük ölçüde öğretim sürecini geliştirmeye yönelik olduğu ve özellikle öğretim yöntemlerinin etkililiğini inceleyen çalışmalara ağırlık verildiği görülmüştür. Bunun yanında bazı tezlerde betimleyici ve karşılaştırmalı amaçların da yer aldığı dikkat çekmektedir. Araştırmaların önem ifadeleri incelendiğinde ise özellikle öğretim materyallerine katkı sağlama, öğretim süreçlerini iyileştirme ve uygulamaya yönelik katkılar sunma gibi yönlerin ön plana çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında hazırlanan doktora tezlerinin alanın gelişimine önemli katkılar sunduğu; ancak problem yapılandırması, problem cümlelerinin netliği, araştırma amaçlarının açık biçimde ifade edilmesi ve önem bölümlerinin sistematik olarak kurgulanması açısından geliştirilmesi gereken yönlerin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, alan yazındaki mevcut eğilimleri ortaya koyması, araştırma boşluklarını belirlemesi ve gelecekte yapılacak araştırmalara yön vermesi bakımından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine doctoral dissertations in the field of Teaching Turkish as a Foreign Language and to identify and analyze the research problems, problem statements, research aims, and significance statements presented in these dissertations. In this context, the study aims to systematically evaluate doctoral dissertations in the field and reveal research tendencies. This study was conducted using document analysis, one of the qualitative research methods. Doctoral dissertations available in the database of the Council of Higher Education National Thesis Center were analyzed. As a result of the data collection process, a total of 102 doctoral dissertations were included in the study. Among these, 49 were conducted using mixed methods, 29 using qualitative methods, and 24 using quantitative methods. The findings indicate that the research problems in the dissertations mainly focus on textbooks, four basic language skills (reading, writing, listening, and speaking), teaching methods and techniques, assessment and evaluation processes, and instructional materials. Although most problem statements were found to be clear and researchable, it was observed that in some dissertations the distinction between the research problem and the problem statement was not clearly established. The research aims were generally oriented toward improving the teaching process, with a particular emphasis on studies examining the effectiveness of teaching methods. In addition, some dissertations included descriptive and comparative aims. In terms of significance statements, practical contributions—especially those related to instructional materials and improving teaching practices—were found to be prominent. In conclusion, doctoral dissertations in the field of Teaching Turkish as a Foreign Language make significant contributions to the development of the field. However, there are aspects that need improvement, particularly in terms of problem formulation, clarity of problem statements, explicit expression of research aims, and systematic structuring of significance statements. This study is important as it reveals current research trends, identifies gaps in the literature, and provides guidance for future research.
Benzer Tezler
- Türk dili ve edebiyatı eğitimiyle ilgili çalışmaların analizi: Bir meta-sentez çalışması
Analysis of studies about Turkish language and literature education: A meta-synthesis study
SEVİNÇ ULAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİLE YILMAZ
- Yabancılara Türkçe öğretimi alanında 2010-2024 yılları arasında yapılan yüksek lisans tezlerinin incelenmesi
Investigation of master's theses on teaching Turkish to foreigners between 2010 and 2024
ALİCAN ALTUNDAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKafkas ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERNA ÜRÜN KARAHAN
- Balkanlarda yabancı dil olarak Türkçe öğretimi üzerine yapılan çalışmaların incelenmesi
An analysis of studies on teaching Turkish as a foreign language in the Balkans
ERVİN DUKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMET KARDAŞ
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Yabancılara Türkçe öğretimi konusunda Türkçe yayımlanmış bilimsel çalışmaların bibliyografyası ve doktora tezlerinin diller için Avrupa ortak başvuru metni bağlamında analizi
Bibliography of the scientific studies published in Turkish on the subject of teaching Turkish to foreigners and analysis of the doctoral dissertations within the context of the common European framework of reference for languages
HAKAN ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL TURHAN TUNA