Soğuk stresi koşullarında sodyum selenat uygulamasının yulaf genotiplerinin morfolojik, biyokimyasal ve sitogenetik özellikleri üzerine etkisi
The effect of sodium selenate application under cold stress conditions on morphological, biochemical and cytogenetic characteristics of oat genotypes
- Tez No: 1016598
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİĞNEM ÖNEY BİROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biyoteknoloji, Ziraat, Biology, Biotechnology, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Abiyotik stres, Avena sativa, Mitotik anormallikler, Moleküler biyoloji, Çevresel sürdürülebilirlik, Abiotic stress, Avena sativa, Mitotic abnormalities, Molecular biology, Sustainable environment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliği, kuraklıkla sınırlı olmayıp, ani sıcaklık değişimlerini de içeren karmaşık bir süreçtir. Bitkilerde ani sıcaklık düşüşlerinin büyüme, gelişme ve verim potansiyelini sınırlandırdığı bilinmektedir. Yulaf (Avena sativa L.), dünya genelinde besin içeriği açısından stratejik öneme sahip serin iklim tahıllarından biri olmasına rağmen, ani sıcaklık değişimlerine karşı duyarlıdır. Son yıllarda, abiyotik stres koşullarına dayanıklılığı artırmak amacıyla biyostimulantların kullanımına yönelik çalışmalar artış göstermiştir. Özellikle sodyum selenat (Na₂SeO₄), düşük dozlarda kullanıldığında bitki gelişimini teşvik edici ve abiyotik stres koşullarında koruyucu rol oynayan önemli bir biyostimulant olarak değerlendirilmektedir. Çalışmamızda, ön denemeler sonucunda 14 yulaf genotipi arasından Kınalı çeşidi ile YBVD-2/13 ileri hattı, farklı sıcaklık denemeleri sonucunda -3°C soğuk stresi ve 32 µM Na₂SeO₄ konsantrasyonunda stresin olumsuz etkisini hafifletmede başarılı olmuşlardır. Devamında soğuk stresi koşullarında Na₂SeO₄ yulaf genotipleri üzerindeki morfo-fizyolojik, biyokimyasal ve sitogenetik koruyucu etkisini belirlemek amacıyla analizler yapılmış, sonucunda da, soğuk stresinin her iki genotipi de olumsuz etkilediği, ancak YBVD-2/13 hattının daha dirençli olduğu görülmüştür. Sodyum selenat özellikle foliar uygulamasının stresi azaltmada daha etkili olduğu; bununla birlikte YBVD-2/13 için tohum uygulamasının da fayda sağladığı belirlenmiştir. Sitogenetik analizler, Kınalı çeşidinin stresten daha fazla etkilendiğini, ancak sodyum selenat uygulamasının her iki genotipte de genotoksik hasarı hafifletmede başarılı olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, Na₂SeO₄ uygulama yöntemlerine ilişkin literatürdeki çelişkili bulgulara karşılaştırmalı bir yaklaşım sunarak, soğuk stresine karşı yulaf bitkisinde Na₂SeO₄ soğuk stresine karşı fizyolojik, biyokimyasal ve sitogenetik açıdan düzenleyici bir rolü olduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Global climate change is a complex process that is not limited to drought but also includes sudden temperature changes. It is known that sudden temperature drops limit the growth, development, and yield potential of plants. Oats (Avena sativa L.), despite being one of the cool-climate cereals of strategic importance in terms of nutritional content worldwide, are sensitive to sudden temperature changes. In recent years, studies on the use of biostimulants to increase resistance to abiotic stress conditions have increased. Sodium selenate (Na₂SeO₄), in particular, is considered an important biostimulant that, when used at low doses, plays a role in promoting plant growth and protecting against abiotic stress conditions. In our study, among 14 oat genotypes, the Kınalı variety and the YBVD-2/13 forward line were selected as the most resistant to cold stress at -3°C and 32 µM Na₂SeO₄ concentration, among different temperature ranges. Subsequently, analyses were conducted to determine the morpho-physiological, biochemical, and cytogenetic protective effects of Na₂SeO₄ on oat genotypes under cold stress conditions. The results showed that cold stress negatively affected both genotypes, but the YBVD-2/13 line was more resistant. Foliar application of sodium selenate was found to be more effective in reducing stress; however, seed application was also beneficial for YBVD-2/13. Cytogenetic analyses showed that the Kınalı variety was more affected by stress. However, Na₂SeO₄ treatment was successful in reducing genotoxic damage in both genotypes. This study presents a comparative approach to the conflicting findings in the literature about Na₂SeO₄ application methods. The results show that sodium selenate has a regulatory role at physiological, biochemical, and cytogenetic levels in oat plants under cold stress.
Benzer Tezler
- Accumulation of selenium in different wheat genotypes and its protective role against various abiotic stress factors
Çeşitli buğday genotiplerinde selenyum birikimi ve bitkilerde abiyotik stres koşullarına karşı selenyumun koruyucu etkisi
ÖZGE ÖZDEMİR
- Sodyum bikarbonatlı yemlerle beslemenin gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) soğukta depolama sürecinde kimyasal kalitesine etkisi
The effect of feeding with sodium bicarbonate feed on the chemical quality of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) duringcold storage
TUBA SULTAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Su ÜrünleriÇukurova ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSÜN ÖZYURT
- Yoğun besi ve mera koşullarında yetiştirilen Anadolu mandalarında besi performansı, karkas, özellikleri ve karkas kalitesinin belirlenmesi
Determination of fattening performance, carcase characteristics and carcase quality in Anatolian buffalo raised in intensive fattening and pasture conditions
MEHMET NUR ÇİFTSÜREN
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUNA AKKOL
PROF. DR. AYHAN YILMAZ
- Geciktirilmiş soğutma ve kükürtlü kağıt kullanımının 'Hicaznar' çeşidinin muhafazası üzerine etkileri
Effects of delayed cooling and sulphur dioxide pads on storage of 'Hicaznar' cultivar of pomegranate
QASID ALI
- Growth and immune response of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) to the dietary clove basil (Ocimum gratissimum) leaf extract
Nil Tilapyasında (Oreochromis niloticus) Diyetsel Karanfil Fesleğeni (Ocimum gratissimum) Yaprak Ekstraktının Büyüme ve Bağışıklık Parametrelerine Etkisi
MORLAI ALPHA SESAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Su ÜrünleriAtatürk ÜniversitesiSu Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ARSLAN