Çağdaş Türk portre resim sanatında dramatik dışavurumlar
Dramatic expressions in contemporary Turkish portrait painting
- Tez No: 1016657
- Danışmanlar: DOÇ. NESLİHAN ÖZTÜRK BÜTOW
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Resim Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca resim sanatının kökenlerinin on binlerce yıl öncesine uzandığı bilinmektedir. Mağara duvarları ve kaya yüzeyleri gibi alanlarda, doğal bileşenlerle hazırlanan boyalar aracılığıyla insanoğlu kendi yaşamını yansıtmıştır. Teknolojik gelişmelere paralel olarak insanın kendi imgesini keşfetmesi, resimlerinde kendi görünümlerine de yer vermesini sağlamıştır. İnsanın kendi çehresini resmettiği portre sanatı, bu nedenle resim sanatının tarihsel gelişimi içerisinde dikkat çekici bir konuma sahiptir. Sanatın en köklü ifade alanlarından biri olan portre, bireyin kendine dair fiziksel bir benzerlik arayışı olmaktan öte, duygusal bir dışavurumun da temsili niteliğindedir. Bu bağlamda, bireyin ait olduğu toplumu ve toplumu oluşturan diğer bireyleri anlamlandırması açısından, portre resmi üzerine bir araştırma yapmanın gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda,“Çağdaş Türk Portre Resim Sanatında Dramatik Dışavurumlar”başlıklı araştırma ile Türk resim sanatındaki dramatik ve dışavurumcu temeller ekseninde portre resminin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın bir diğer hedefi ise Türk resim sanatının tarihsel gelişim süreci içerisinde portreye yüklenen anlamın, figüratif gelenekten modern yaklaşımlara evrilirken nasıl bir dramatik dışavurum kazandığını tespit etmektir. Metodolojik olarak nitel araştırma tekniklerinden görsel analiz ve karşılaştırmalı içerik analizinin benimsendiği bu çalışmada; Aydın Ayan, Burhan Uygur, Eren Eyüboğlu, Fikret Muallâ Saygı, Fikret Otyam, Kasım Koçak, Neşe Erdok, Nuri İyem ve Ömer Kaleşi gibi Türk resminin öncü isimlerinin portre odaklı eserleri derinlemesine çözümlenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, söz konusu sanatçıların her birinin farklı teknik ve üslup özelliklerine sahip olmalarına karşın, yapıtlarında çağdaş Türk resmindeki dram ve dışavurum kavramlarını ortak bir paydada ele aldıkları saptanmıştır. Özellikle toplumsal gerçekçi kaygıların, bireysel içsel sorgulamaların ve melankolik atmosferlerin bu portrelerde baskın birer unsur olarak öne çıktığı görülmüştür. Elde edilen bulgular; bu sanatçıların eserlerinin, Türk sanatında insan imgesini yalnızca biçimsel bir unsur olmaktan çıkarıp, yoğun bir duygu aktarımı ve dramatik bir anlatım dili olarak yeniden inşa ettiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Throughout human history, the origins of the art of painting are known to extend back tens of thousands of years. On surfaces such as cave walls and rock faces, humanity reflected its own existence through pigments prepared with natural components. In tandem with technological advancements, humanity's discovery of its own image enabled individuals to incorporate their own likeness into their paintings. Consequently, portraiture—the art of depicting the human face—occupies a remarkable position within the historical development of painting. As one of the most deep-rooted domains of artistic expression, the portrait is more than just an individual's pursuit of physical likeness; it also serves as a representation of emotional expression. In this context, conducting research on portrait painting becomes essential for understanding the society to which an individual belongs, as well as the other individuals who comprise it. Accordingly, the study titled“Dramatic Expressions in Contemporary Turkish Portrait Painting”aims to examine portrait painting through the lens of dramatic and expressionist foundations within Turkish art. Another objective of this research is to trace how the meaning attributed to the portrait throughout the historical evolution of Turkish painting acquired a dramatic expression as it evolved from a figurative tradition into modern approaches. Methodologically adopting qualitative research techniques—specifically visual analysis and comparative content analysis—this study provides an in-depth analysis of portrait-focused works by pioneer figures of Turkish painting, Aydın Ayan, Burhan Uygur, Eren Eyüboğlu, Fikret Muallâ Saygı, Fikret Otyam, Kasım Koçak, Neşe Erdok, Nuri İyem and Ömer Kaleşi. The findings indicate that while each of these artists possesses distinct technical and stylistic characteristics, they address the concepts of drama and expression within contemporary Turkish painting on a common ground in their works. In particular, social-realist concerns, individual internal questionings, and melancholic atmospheres emerge as dominant elements in these portraits. The obtained findings demonstrate that the works of these artists elevate the human image in Turkish art beyond being a mere formal element, reconstructing it into a vehicle for intense emotional transmission and a dramatic narrative language.
Benzer Tezler
- Hale Asaf: Hayatı ve eserleri
Başlık çevirisi yok
ÖZLEM SEVİNDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiTürk Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA ERSOY
- Çağdaş Türk resim sanatında portre-mekan ilişkisi
Portrait-place relationship in contemporary Turkish painting
ÖZLEM KÖTEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarNecmettin Erbakan ÜniversitesiResim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER TAYFUR ÖZTÜRK
- Çağdaş Türk resim sanatında yöresellik bağlamında portrenin dışavurumu
Expression of portrait in the context of locality in contemporary Turkish painting
ŞEYMA KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarNecmettin Erbakan ÜniversitesiResim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER TAYFUR ÖZTÜRK
- Çağdaş Türk resim sanatında kadın sanatçılar ve figüratif eğilimler
The women artists in the modern Turkish painting art and figurative trends
TUĞBA YEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarAltınbaş ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. NEDRET YAŞAR
- 1970 sonrası Çağdaş Batı ve Türk resim sanatında fotogerçekçi portrelerde özgünlük arayışları
The search for authenticity in photorealistic portraits in contemporary Western and Turkish painting art after 1970
ABDURRAHMAN SELAM