Arat'ın Kutadgu Bilig metninin Clauson ve Wilkens sözlüklerindeki görünümü
The appearance of Arat's Kutadgu Bilig text in Clauson and Wilkens dictionaries
- Tez No: 1016761
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Sir Gerard Clauson'un An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish adlı eserinde yer alan farklı Kutadgu Bilig düzeltileri incelenmektedir. Çalışma, Clauson ve Arat'ın farklı okuyuşları üzerine kurulmuş olup bu farklılıklar dipnotlarda incelenmiştir. Ele alınan veriler, dilbilim ve sözlükbilim açısından önem arz etmektedir. Bu konu kapsamında Clauson'un sözlüğü dikkatlice taranmış; eserde yer alan Kutadgu Bilig örnekleri Arat'ın yayımıyla karşılaştırılmıştır. Nitekim Clauson da söz konusu örnekleri Arat'tan almaktadır. Yapılan karşılaştırma sonucunda farklı olan örnekler; ses değişmeleri, okuyuş, çeviri, ekler, sözdizimi başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Bu ana sınıflandırmanın yanı sıra, düzenli ses değişmeleri ve dizgi hataları ayrıca ele alınmıştır. Örnekler, araştırmacıların verdiği şekilde gösterilmiş; ayrıntılar ilgili literatür çerçevesinde dipnotlarda incelenmiştir. Sonuç olarak Clauson'un sözlüğü içerisinde yer alan Kutadgu Bilig düzeltilerinin; nüsha farkları, ele alınan örneklerin sözlük maddesi içerisinde yer alması, çevirilerde dikkat çeken ana dil etkisi gibi sebepler dolayısıyla oluştuğu görülmektedir. Bununla birlikte çalışmanın amacı, bu sonucu kesinleştirmekten ziyade, sebepleriyle ortaya koyarak ileride yapılacak çalışmalara katkıda bulunmaktır.
Özet (Çeviri)
In this study, various emendations of Kutadgu Bilig found in Sir Gerard Clauson's work titled An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish are examined. The study is based on the different readings of Clauson and Arat, and these differences are analyzed in the footnotes. The data addressed are of significance in terms of linguistics and lexicography. Within this scope, Clauson's dictionary has been carefully scanned; the Kutadgu Bilig examples in the work have been compared with Arat's publication. Indeed, Clauson also draws the examples in question from Arat. As a result of the comparison, the divergent examples have been classified under the headings of sound changes, reading, translation, suffixes, and syntax. In addition to this main classification, regular sound changes and typesetting errors have been addressed separately. The examples are presented as provided by the researchers; details are examined in the footnotes within the framework of the relevant literature. Consequently, it is observed that the Kutadgu Bilig emendations within Clauson's dictionary have occurred due to reasons such as manuscript variants, differences in approach seen in Eastern and Western Turcology, and the influence of the mother tongue notable in translations. Furthermore, the aim of the study is not so much to finalize this conclusion as to present it with its causes and thereby contribute to future research.
Benzer Tezler
- Babur-Nâme'nin [1b-60b] arasındaki bölümünün gramatikal dizini ve sözlüğü
The grammatical index and dictionary of Babur-Nâme between the folios of [1b-60b]
DUYGU KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER TEKCAN
- Kutadgu Bilig'in Kahire nüshası [98b-196b] (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım)
Kutadgu Bilig's Cairo manuscript [98r-196r] (Analysis-Text-Index-Facsimile)
PINAR VURSUN
Doktora
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
- Babur-Nâme'nin [120a-244b] varakları arasındaki bölümde yer alan eski Türkçe ve Moğolca kökenli kelimelerin açıklamalı sözlüğü
Explanatory dictionary of old Turkish and Mongolian origined words in the section between Babur-Nâme's [120a-244b] departments
NESLİHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER TEKCAN
- Babur-nâme'nin [1b-120a] varakları arasındaki bölümde yer alan eski Türkçe ve Moğolca kökenli kelimelerin açıklamalı sözlüğü
Explanatory dictionary of old Turkish and Mongolian origined words in the section between Babur-nâme's [1b-120a] departments
ALARA KUMSAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER TEKCAN
- Bābur-nāme'nin [245a-382b] varakları arasındaki bölümde yer alan eski Türkçe ve Moğolca kökenli kelimelerin açıklamalı sözlüğü
The annotated dictionary of old Turkic and Mongolian origin words in the Baburnama between [245a-382b] folios
HATİCE KÜBRA KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimKocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNEVVER TEKCAN