Mevkûfâtî'nin Tercüme-i Mülteka'l-Ebhur eserinde tercüme ve şerh metodu (Ukūbât bahisleri çerçevesinde)
Mawqûfâti's method of translation and commentary in his book Tarcuma-i Multaqa al-Abhur (Within the context of the chapters on punishments)
- Tez No: 1016773
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
On altıncı yüzyıl eserlerinden olan Halebî'nin Mülteka'l-ebhur'u Osmanlı'da fıkıh alanında oldukça önemli bir yere sahiptir. Sonraki dönemlerde bu eser üzerine şerh, hâşiyeler ve tercümeler yapılmıştır. Üzerine yapılan tercümelerden biri de Mevkûfâtî'nin hem tercüme hem de şerh niteliğindeki Tercüme-i Mülteka'l-ebhur'udur. Mevkûfâtî on yedinci yüzyıl âlimlerindendir. Eserin diğer ismi Mevkûfât'tır. Mevkûfât'ta takip edilen usul ve içerisindeki bilgiler onu Osmanlı medreselerinde okutulmaya layık kılmıştır. Bu usul ve içeriklerin özellikleri incelenip günümüz fıkıh eğitim ve öğretiminin gelişmesine katkı sağlaması bir fıkıh araştırmacısından beklenen bir hizmettir. İslam hukuku disiplininde fıkıh âlimlerinin eserlerine yönelik yapılan çalışmalar fıkıh literatürünün şahıs metodu türünü oluşturmaktadır. Mevkûfâtî'nin ukūbât bahislerinde takip ettiği tercüme ve şerh metodu daha öncesinde ele alınmadığı için bu tez fıkhın şahıs metodu literatüründeki bu boşluğu doldurarak günümüz İslam ceza hukuku eğitimi için alternatif bir model ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmada Tercüme-i Mülteka'l-ebhur'un doğru anlaşılmasının sağlanması, tercüme ve şerh metodunun kullanımının gösterilmesi ve okuyucuya fıkıh alanında tercüme ile şerh becerisi kazandırılması hedeflenen diğer faydalar arasındadır. Çalışmanın okuyucuya fıkıh alanında telif edilmiş tercüme ve şerh türünde eserleri metodik bir yaklaşımla inceleyip değerlendirme becerisi kazandıracak olması onun önemini gösteren diğer bir özelliğidir. Bu araştırma diğer bahislerin çalışılmış olması nedeniyle gereksiz tekrara düşülmemesi ve yüksek lisans çalışmasının sınırlarını aşmaması amacıyla eserin bir kısmını teşkil eden ukūbât bahisleriyle sınırlandırılmıştır. Bununla birlikte ukūbât bahislerinde Mevkûfâtî'nin kullandığı tercüme ve şerh metodunun daha yoğun bir şekilde görüleceğinin düşünülmesi de bu sınırlamada etkili olmuştur. Tezde başta dokümantasyon metodu takip edilmiş, araştırmanın derinleşmesiyle doküman inceleme, örneklendirme, tümdengelim ve tümevarım metotlarına da başvurulmuştur. Çalışmanın neticesinde ukūbât bahislerinin tercüme ve şerhinde birçok metodun kullanıldığı, bu metotların tercüme ve şerhin değerini ve faydasını artırdığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Halebi's Multaga al-abhur, a work from the sixteenth century, holds a very significant place in the field of Islamic fiqh in the Ottoman Empire. In subsequent periods, commentaries, marginal notes, and translations were produced on this work. One of the translations is Mavqûfâtî's Tarcuma-i Multaqa al-abhur, which serves both as a translation and a commentary. Mavqûfâtî was a scholar of the seventeenth century. Another name for the work is Mavqûfât. The methodology followed in Mavqûfât and the knowledge it contains have made it worthy of being taught in Ottoman schools. Examining the characteristics of this methodology and content to contribute to the development of contemporary fiqh education and instruction is a service expected of a fiqh researcher. Studies on the works of fiqh scholars within the discipline of Islamic law constitute the“individual method”category of fiqh literature. Since the translation and commentary method followed by Mavqûfâtî in his discussions on punishments has not been previously addressed, this thesis aims to fill this gap in the literature on the individiual method of fiqh and to present an alternative model for contemporary Islamic criminal law education. Additionally, the study aims to ensure the proper understanding of Tarcuma-i Multaqa al-abhur, demonstrate the use of the translation and commentary method, and equip the reader with translation and commentary skills in the field of fiqh. The fact that this study will equip the reader with the ability to systematically analyze and evaluate original works of translation and commentary in the field of fiqh further underscores its importance. This study has been limited to the sections on punishments, which constitute a part of the work, in order to avoid unnecessary repetition—given that other topics have already been studied—and to ensure that the research does not exceed the scope of a master's thesis. Furthermore, the expectation that Mavqûfâtî's method of translation and commentary would be more prominently evident in the sections on punishments also influenced this limitation. The thesis initially followed a documentation method; as the research deepened, methods such as document analysis, exemplification, deduction, and induction were also employed. As a result of the study, it was observed that various methods were employed in the translation and commentary of the chapters on punishments, and that these methods enhanced the value and utility of the translation and commentary.
Benzer Tezler
- Muhammed Efendi Mevkufâtî'nin Tercüme-i Sadru'ş-Şerî'a adlı eseri: (III, vr. 130b/06 – 160b/14) (inceleme – metin – dizin – tıpkıbasım)
Mohammad Efendi Mevkufati's work Tercüme-i Sadru'ş-Şeri'a:(II: 130b/06 – 160b/14 ) (investigation-text-directory-facsimile)
NAZAN ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARZU ERDOĞAN ÖZTÜRK
- Muhammed Efendi Mevkufâtî'nin Tercüme-i Sadru'ş-Şerîʻa adlı eseri; II, vr. 191a–221b, inceleme–metin–dizin–tıpkıbasım
Mohammad Efendi Mevkufatı's Work Tercüme-i Sadru'ş-Şeri'a; II, 191a-221b, investigation-text-directory-facsimile
HATİCE KARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARZU ÖZTÜRK
- Mevkûfâtî Muhammed Efendi'nin terceme-i Telhîsü'l-Camiʻi'l- Kebîradlı eseri: İnceleme-sadeleştirme
Mevkûfâtî Muhammed Efendi's terceme-i Telhîsü'l-Camiʻi'l- Kebîr work called: Examination-simplification
MUHAMMET DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKırklareli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ÖZKET
- Mevkufati Muhammed Efendi'nin Tercüme-i Sadrü'ş-Şeri'a adlı eseri:İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım II: 99b-130b/05
The work called Tercüme-i Sadrü'ş-Şeri'a of Mevkufati Muhammed Efendi: Investigation-text-index-facsimile II: 99b-130b/05
HALİM BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN SAĞOL YÜKSEKKAYA
- Tercüme-i Mülteka'l-Ebhur'un (Mevkûfât) kaynakları (İbâdât bahisleri örnekliğinde)
Sources of Tercüme-i Mülteka'l-Ebhur (Mevkûfât) in the sample of ibâdât sections
MUSTAFA GÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinTrakya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH YAKAR