Ordu kazası (1900-1925)
Ordu di̇stri̇ct (1900-1925)
- Tez No: 1016810
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAN EKİNCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Sosyal tarih, Toplumsal tarih, Türkiye tarihi, Yerel tarih, Social history, Local history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın (Doktora Tezi) amacı yirminci yüzyılın başlarında, Ordu kazasındaki olay ve olguları zaman, mekân, insan merkezli olarak değerlendirmektir. Ordu'nun 1900-1925 yıllarında, siyasi, sosyal, kültürel, iktisadi, askerî, idari, hukuki vb. meseleleri, dönemin, şahitleri ve tarihî belgelerin kılavuzluğunda ulusal ve uluslararası yansımalarıyla değerlendirilmiştir. Yörede farklı etnisite, inanç, mezhep ve sosyo-ekonomik çevrelere mensup, muhalif veya paydaş aile ve akraba gruplar arasındaki meseleler, sosyal sınırlar, rekabet, çatışma, iş birliği, yerel ve merkezî yönetime yansıyan yönleriyle ele alınmıştır. Yıllar içinde gelişen ve kozmopolit olarak ifade edilebilecek nüfusun yerli, muhacir ve gayrimüslimleri arasında yaşanan nüfuz mücadelesi neredeyse hiç aralıksız bir şekilde devam etmiş; merkezî yönetim ile yerel güçler arasında kıyasıya bir rekabet ortamı yaratmıştır. Bir yandan idareyi kontrol eden çevreler, diğer yandan ekonomiyi de kontrol eder olmuşlardır. Özellikle Kafkas göçlerinden sonra yaşanan Gürcülük, Türklük meselesi bütün yörede derin izler bırakmıştır. İş birliği ve evlilik bağıyla oluşturulan ittifaklara rağmen kırılganlık süregelmiştir. Bir yandan II. Meşrutiyet devrinin hürriyetçi atmosferi ile iyileşen eğitim, maddi, manevi imkânlar ve yabancı, misyonların faaliyetleri ile ayrılıkçı fikirler gelişmiş; Ermeni ve Rumların organize çetecilik faaliyetlerine endeksli, güvenlik ve asayiş sorunları daha da artmıştır. Diğer yandan I. Dünya Savaşı sırasında, yörede yaşanan Rus işgali, bozulan Müslüman gayrimüslim ilişkilerinin kopuşunun zirve noktası olmuştur. Zira vilayet merkezi Trabzon'un Ruslarca işgal edilmesi, Ordu kazasını kapasitesinin çok üstünde bir muhacir kitlesiyle baş başa bırakmıştır. Kent eşkıyalık, çetecilik, kanun ve asker kaçaklığı yanında kaçakçılık, yolsuzluk, tefecilik, rüşvet, karaborsa, yokluk, açlık, salgın, cinayet gibi asayiş ve güvenlik meseleleri ile fazlasıyla yüzleşmiştir. Yörede uzun yıllardır sürekli katlanarak gelen bu sorunların temel nedeni, fiziken büyük ve kalabalık nüfuslu kazanın layıkıyla yönetilememesi, sürekli değişen liyakatsiz idareciler görülmüştür. Savaş şartlarında, askeri ve idari tedbirlerle, Müslümanlar nispeten kenetlenmiş, Ermeni ve Rum ayrılıkçılığı önlenmeye çalışılmıştır. Ordu kazası (1900-1925) başlıklı bu çalışmada 20. yüzyılın başlarında Ordu yöresinin, tarihî coğrafya, mülki-idari teşkilat, sosyal ve demografik yapısı irdelenerek tahlil edilmiştir. I. Dünya Savaşı'nın Ordu yöresine etkileri, siyasi, sosyal, ekonomik, askerî ve idari yönleriyle incelenmiştir. Mütareke ve Millî Mücadele yıllarında, yörede, deniz ve karada meydana gelen gelişmeler, direnişin kimler tarafından nasıl teşkilatlandırılıp yönetildiği, halkın meseleye bakışı, beklentileri, Müdafaa-i Hukuk yapılanması, Osmanlı Hükümetleri ve TBMM idaresinde bulduğu karşılık, ulusal ve uluslararası yansımalarıyla ele alınmıştır. Netice olarak Ordu yöresinin, yeterince araştırılmamış bir safhasını inceleyip, sorgulayıp, değerlendiren yerel bir tarih çalışması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
The objective of this study (PhD Thesis) is to evaluate the events and phenomena in the district of Ordu during the early twentieth century through a time, space, and human-centered perspective. The political, social, cultural, economic, military, administrative, and legal issues of Ordu between 1900 and 1925 have been examined with their national and international reflections guided by contemporary witnesses and historical documents. The issues among rival or allied families and kinship groups-belonging to different ethnicities, beliefs, sects, and socio-economic backgrounds are addressed in terms of social boundaries, competition, conflict, cooperation, and their reflections on local and central administrations, The struggle for influence among the indigenous, immigrant, and non-Muslim population of this cosmopolitan demographic developed over the years and continued almost incessantly, creating an environment of fierce competition between central authority and local powers. While certain circles gained control over the administration, they simultaneously came to dominate the economy. Particularly following the Caucasian migrations, the“Georgian - Turkish”issue left deep marks across the region. Despite alliances formed through cooperation and marital ties, fragility persisted. On one hand, the liberal atmosphere of the Second Constitutional Era improved educational and socio-economic opportunities; however, separatist ideas flourished through the activities of foreign missions, leading to increased security and public order problems indexed to organized Armenian and Greek brigandage. On the other hand, the Russian occupation of the region during World War I marked the pinnacle of the rupture in Muslim and non-Muslim relations. The occupation of the provincial center, Trebizond, by the Russians left the district of Ordu to cope with a mass of refugees far beyond its capacity. The city faced intensive security challenges, including urban banditry, gang activities, desertion, and draft evasion, alongside smuggling, corruption, usury, bribery, black-marketeering, deprivation, famine, epidemics, and homicide. The fundamental reason for these compounding problems over the years was identified as the inability to properly govern a physically large and densely populated district, exacerbated by the frequent appointment of incompetent administrators. Under war conditions, military and administrative measures were taken to foster relative solidarity among Muslims while attempting to prevent Armenian and Greek separatism. In this study titled The District of Ordu (1900-1925), the historical geography, civil-administrative organization, and social and demographic structure of the Ordu region in the early 20th century are analyzed and scrutinized. The effects of World War I on the Ordu region are examined in political, social, economic, military, and administrative terms. Developments occurring at sea and on land during the Armistice National Struggle years, how the resistance was organized and managed, the public's perspective and expectations, the structure of Defense of Rights (Müdafaa-i Hukuk) associations, and their reception under Ottoman Governments and the GNAT (TBMM) administration are discussed with their national and international implications. Consequently, this study aims to be a local history work that examines, questions, and evaluates an under-researched phase of the Ordu region.
Benzer Tezler
- 1868-1914 döneminde Ordu kazası
Ordu kaza between 1868-1914
KEMAL SAYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALAADDİN YALÇINKAYA
- 1831 Nüfus Sayımına göre Ordu Merkez kazası nüfusu
Population of Ordu Central district According to Census of 1831
SUAT FEYYAZ GÜNAYDIN
- H. 1325-1330 tarihli Ordu Kazası Şer`iyye Sicil Defteri
Hegira (1325-1330) Ordu county's registration according to the Islamic rule
İZZET BAHRİ ATEŞLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
TarihOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN YOLALICI
- 1831 nüfus sayımına göre Ulubey Kazası nüfusu
Population of Ulubey District according to census of 1831
DİLEK AKDEMİR
- Osmanlı Dönemi Ordu yöresi mezar taşları: Perşembe örneği
The Tombstones of Ordu district in the Otoman Era: Case of Perşembe
KUTAY ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
TarihHacettepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAHAEDDİN YEDİYILDIZ