Tip 2 diyabet hastalarının afete hazırlık ve afet risk algısı düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of disaster preparedness and disaster risk perception levels of with type 2 diabetes
- Tez No: 1016827
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM OVAYOLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Afete hazırlık, afet risk algısı, diyabet, hemşirelik, Doğal afetler, Kronik hastalık, İç hastalıkları, Diabetes, disaster preparedness, disaster risk perception, nursing, Natural disasters, Chronic disease, Internal medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma tip 2 diyabet hastalarının afete hazırlık ve afet risk algısı düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Araştırma Haziran 2024-Şubat 2025 tarihleri arasında Gaziantep ilinde bulunan bir Aile Sağlığı Merkezinde takip edilen tip 2 diyabet hastaları ile yapıldı. Çalışmanın örneklemini yapılan güç analizi doğrultusunda 195 hasta oluşturdu ve 204 hasta ile araştırma tamamlandı. Araştırma öncesi gerekli izinler alındı. Çalışmanın verileri; Soru Formu, Afet Risk Algısı ve Afetlere Hazırlık Ölçeği ile toplandı. Ölçekten alınan puan 1-5 arasında değişmekte olup, puan arttıkça afet risk algı düzeyi ve afet hazırlık düzeyi artmaktadır. Verilerin değerlendirilmesinde; Shapiro Wilk testi, frekans, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman korelasyon ve regresyon analizi kullanıldı. p<0,05 anlamlı kabul edildi. Hastaların yaş ortalamasının 54.9±12.0, %67.6'sının erkek olduğu, %35.7'sinin oral antidiyabetik tedavisi aldığı belirlendi. Diyabeti olan bireylerin %63.7'sinin afet eğitimi aldığı, %56.3'ünün afet sırasında neler yapılması gerektiğini“kısmen bildiği”ve %58.8'inin afetlere özgü acil durum çantasının bulunmadığı saptandı. Afet risk algısı ile afetlere hazırlık puan ortalamasının sırasıyla 3.82±0.52 ve 3.26±0.85 olduğu belirlendi. Ayrıca hastaların %53,9'unun 2023 yılında meydana gelen deprem sürecinde diyabet ilaçlarına, %80.3'unun gıdaya, %86.7'sinin sağlık hizmetlerine erişimde ve %73.5'inin barınma sorunu yaşadığı tespit edildi. Deprem nedeniyle hastaların %96.5'inin yaşam kalitesinin, %96.0'ının uyku kalitesinin olumsuz etkilendiği ve %45.1'inin diyabetini yönetmekte zorluk yaşadığı belirlendi. Afet risk algısı ile afetlere hazırlık puan ortalaması arasında pozitif yönlü, kuvvetli ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı. Sonuç olarak diyabet hastalarının afet risk algısı ve afetlere hazırlık düzeyinin orta düzeyde olduğu, hastaların çoğunluğunun afetlere özgü acil durum çantasının bulunmadığı, deprem sürecinde ilaç, gıda, barınma ve sağlık hizmetlerine erişim sorunu yaşadığı, yaşam kalitesi ve uyku kalitesinin olumsuz etkilendiği ve diyabet yönetiminde güçlük yaşadığı saptandı. Bu doğrultuda tip 2 diyabet hastalarının afetlere hazırlık konusunda desteklenmesi, diyabet eğitim programına afetlerde diyabet yönetiminin eklenmesi ve bu konuda farkındalık oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the levels of disaster preparedness and disaster risk perception among patients with Type 2 diabetes. The research was carried out between June 2024 and February 2025 with patients with Type 2 diabetes who were followed at a Family Health Center in Gaziantep, Türkiye. Based on the power analysis, the sample consisted of 195 patients; however, the study was completed with 204 participants. Necessary ethical and institutional approvals were obtained before the study. Data were collected using a Questionnaire Form and the Disaster Risk Perception and Disaster Preparedness Scale. Scale scores ranged from 1 to 5, with higher scores indicating higher levels of disaster risk perception and disaster preparedness. Data were analyzed using the Shapiro–Wilk test, frequency analysis, Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, Spearman correlation analysis, and regression analysis. Statistical significance was accepted at p < 0.05. The mean age of the participants was 54.9 ± 12.0 years, 67.6% were male, and 35.7% were receiving oral antidiabetic treatment. It was determined that 63.7% of the participants had received disasterrelated training, 56.3% reported that they partially knew what should be done during a disaster, and 58.8% did not have a disaster-specific emergency preparedness kit. The mean scores for disaster risk perception and disaster preparedness were 3.82 ± 0.52 and 3.26 ± 0.85, respectively. Furthermore, during the earthquakes that occurred in 2023, 53.9% of the patients experienced difficulties accessing diabetes medications, 80.3% experienced food shortages, 86.7% encountered problems accessing healthcare services, and 73.5% reported housing-related difficulties. The earthquake negatively affected the quality of life of 96.5% of participants and the sleep quality of 96.0%, while 45.1% reported difficulties in managing their diabetes. A positive, strong, and statistically significant relationship was found between disaster risk perception and disaster preparedness scores. In conclusion, patients with Type 2 diabetes demonstrated moderate levels of disaster risk perception and disaster preparedness. Most participants did not possess a disaster-specific emergency preparedness kit and experienced difficulties accessing medication, food, housing, and healthcare services during the earthquake period. Additionally, their quality of life and sleep quality were adversely affected, and many experienced challenges in diabetes management. Accordingly, it is recommended that patients with Type 2 diabetes be supported in disaster preparedness, that disaster-related diabetes management be incorporated into diabetes education programs, and that awareness on this issue be increased.
Benzer Tezler
- Tip2 diyabetik hastalarda COVID-19 pandemi sürecinin diyabetes mellitus tedavi ve izlemine etkileri
The effects of the COVID-19 pandemic process on the treatment and follow-up of diabetes mellitus in type 2 diabetic patients
ERDEM KARAHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF YÖNEM
UZMAN İSMAİL ENGİN
- Piridazinon-üre türevi yeni bileşiklerin sentezi ve biyolojik aktiviteleri üzerine çalışmalar
Studies on synthesis and biological activity of novel pyridazinon-urea derivatives
AROOJ BAKHT
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDEN BANOĞLU
- Tip 2 diyabet hastalarının umutsuzluk düzeyleri ile özbakım gücü ilişkisi
The relationship between the level of hopelessness ans selfcare agency among type 2 diabetic patients
EMEL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE ECEVİT ALPAR
- Tip 2 diyabet hastalarının alternatif tedavi tercihlerinin; olumlu ve/veya olumsuz etkilerinin araştırılması
Effectiveness of complementary and alternative medicine in patients wi̇th TYPE 2 diabetes
DUYGU İLKE YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
- Tip 2 diyabet hastalarının hastalıklarıyla ilgili bilgi, tutum düzeyleri ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of the level of knowledge and attitudes of patients with TYPE 2 diabetes regarding their diseases and related factors
BURCU AYDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSakarya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÇETİN EKERBİÇER