Erken Cumhuriyet'i kadraja almak: 1929-1940 basın fotoğraflarında Cumhuriyet modernleşmesi
Framing the Early Republic: Modernization of Republic within 1929-1940 press photographs
- Tez No: 1016836
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YURDAGÜL BEZİRGAN ARAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gazetecilik, İletişim Bilimleri, Journalism, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Gazetecilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de 18. yüzyıldan itibaren hızlanarak devam eden toplumsal dönüşümün önemli bir noktası olarak Erken Cumhuriyet dönemini (1929-1940), gazetelerde çalışan foto-muhabirlerinin çektiği fotoğraflar aracılığıyla betimlemeyi amaçlamaktadır. Haber fotoğrafları sayesinde, bu dönemdeki dönüşümün toplumsal yaşamdaki yansımalarını takip etmek, dönemin görünen yüzleri olan elitlerin dışında, halkın ekonomik ve sosyal koşullarının izini sürmek ve böylece farklı zamansallıkları analiz etmek mümkün olmaktadır. Foto-muhabirlerinin gerçekçi fotoğrafları, sıradan hayatın maddi koşulları ve toplumsal ilişkilerine dair anlatılar üzerinden geçmişi yeniden tahayyül etmeye imkân tanımaktadır. Bu fotoğraflar aynı zamanda daha geniş bir çerçeve kurmak için başlangıç noktası oluşturmaktadır. Böylece, Osmanlı'nın son döneminden itibaren başlayan kapitalist genişlemenin, Erken Cumhuriyet dönemindeki yansımalarının izini sürmek olanaklı hale gelmiştir. Çalışmanın teorik bölümünde kapitalist genişlemenin dünyayı nasıl dönüştürdüğü ele alınmış, modernitenin toplumsal ilişkiler, zaman ve mekân üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Tezde kullanılan görsel ve yazılı kaynakların üretildikleri bağlam kadar fotoğraflarda yer alan insanların geçmişteki modernite deneyimleri de önemli görülmüştür. İmparatorluk ve Cumhuriyet modernleşmesinin süreklilik ilişkisi demografi, ekonomi, devlet politikaları ve kültürel reformlar bağlamında değerlendirilmiş ve Cumhuriyet modernitesinin farklı veçheleri ortaya konmuştur. Devletin kamuya açık söylemi, geleceğe yönelik atılımları vurgulayan 'Yeni Türkiye' ifadesi etrafında şekillenmiştir. Bu nedenle ilerlemeyi temsil eden görsellere çeşitli vesilelerle yoğun biçimde yer verilmiş, dönem gazeteleri bu görselleri ilk sayfalarından görünür kılmıştır. Çalışmada gösterildiği üzere Yeni Türkiye söylemini güçlendiren kapitalist modernleşme süreci, inkılapların yarattığı dönüşümün etkileyici gücü üzerinden meşrulaştırılmış, ancak bu hummalı çaba eşitsizlikleri gidermek bir yana, çoğu zaman derinleştirmiştir. Gazetelerde yayımlanan fotoğrafların bir kısmı, eşitsizlikleri ifşa etmek yerine yapısal sorunlardan kaynaklanan mağduriyetleri rahatsızlık unsuru olarak işaretleyerek ayrımcı bir söylemi yeniden üretmiştir. Kimi zaman da fotoğrafların eşitsizlikleri görünür kılan temsiliyetine, fotoğraf alt yazılarında, iyimser ve telkin edici bir ton ile müdahale edilmeye çalışılmıştır. Bu durum, erken Cumhuriyet elitlerinin gündelik hayatta karşılaştıkları manzara ile Yeni Türkiye söylemi arasındaki yarılmanın bir yansıması olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma açısından ise fotoğrafik kaydın gücü sayesinde 1929- 1940 yılları arasında seçilen basın fotoğrafları, kapitalist genişlemenin yarattığı eşitsizlikleri görünür kılan önemli bir araç haline gelmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to depict the Early Republican era (1929–1940)—a pivotal phase in the social transformation that has been accelerating in Turkey since the 18th century—through photographs taken by photojournalists working for newspapers. Through news photographs, it is possible to track the reflections of this transformation in social life, trace the economic and social conditions of the people beyond the elites who were the visible faces of the era, and thus analyze different temporalities. The photojournalists' realistic photographs offer the opportunity to reimagine the past through narratives about the material conditions and social relationships of everyday life. These photographs also serve as a starting point for establishing a broader framework. Thus, it has become possible to trace the reflections of capitalist expansion—which began in the late Ottoman period—during the Early Republican era. The theoretical section of the study examines how capitalist expansion transformed the world and discusses the effects of modernity on time, space and social relations. In the thesis, the past experiences of modernity of the people depicted in the photographs were considered as significant as the contexts in which the visual and written sources used were produced. The continuity between imperial and republican modernization was evaluated in the context of demography, economy, state policies, and cultural reforms, and the various facets of Republican modernity were brought to light. The state's public discourse was shaped around the phrase“New Turkey,”which emphasized forward-looking initiatives. Consequently, visuals representing progress were prominently featured on various occasions, and newspaper of the era made these visuals visible on their front pages. As demonstrated in the study, the capitalist modernization process that reinforced the“New Turkey”discourse was legitimized through the transformative power of the revolutions; however, this intense effort not only failed to eliminate inequalities but often deepened them. Some of the photographs published in newspapers, rather than exposing inequalities, reproduced a discriminatory discourse by framing the hardships stemming from structural issues as sources of discomfort. At times, attempts were made to intervene in the representational power of photographs—which made inequalities visible—through captions written in an optimistic and persuasive tone. This situation has been interpreted as a reflection of the divide between the everyday realities faced by the early Republican elite and the“New Turkey”narrative. From the perspective of this study, however, the selected press photographs from 1929 to 1940, thanks to the power of the photographic record, have become a crucial tool for making the inequalities created by capitalist expansion visible.
Benzer Tezler
- Toplumsal değişimler bağlamında Hollywood'da ırkçılık tezahürleri
Manifestations of racism in Hollywood in the context of social changes
SULTAN ÖZKARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İletişim BilimleriSivas Cumhuriyet ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. OZAN ÖZPAY
- Erken Cumhuriyet Dönemi kadın dergilerinden Asar-ı Nisvan'da kadının sunumu
The presentation of women in an Early Republic women's magazine, Asar-i Nisvan
ELİF ULUDAĞ KARABACAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
TarihMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. SÜLEYMAN KIZILTOPRAK
- Erken Cumhuriyet Dönemi politikalarının hüsn-i hat sanatına etkileri
The effects of Early Republican Period policies on Islamic calligraphy
MEHMET ŞEVKET ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu YönetimiDicle ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYFETTİN ASLAN
- Erken cumhuriyet döneminde Güzel Sanatlar Akademisi ve İ.T.Ü Mimarlık Bölümleri'nde yabancı mimarlar (görevin idari ve mali çerçevesi)
The foreign architects in the architecture departments of the fine arts academy and Istanbul Technical University during the early republican period (the financial and administrative framework around their posts)
BERİTAN FIRAT ARIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÜNKUT AKIN
- Tanzimat ve Erken Cumhuriyet Dönemlerinde çeviri faaliyetleri ve modernleşme: Encümen-i Daniş ve Tercüme Bürosu örneklerinde modernleşme ve çeviri ilişkisi
Translation activities and modernization in Tanzimat era and Early Republican Period: The relationship between modernization and translation in the examples of Encümen-i Daniş and Translation Bureau
BARBAROS UZUNKÖPRÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN DEMEZ