Geri Dön

İlkokul dönemindeki çocuklarda obezite riski ile ev ortamı ve ailesel davranışlar arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Assessment of the association of home environment and family behaviors with obesity risk among primary school-aged children

PDF İndir

  1. Tez No: 1016889
  2. Yazar: SALTUK BUĞRA YİĞİT
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Selçuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, çocukluk çağı obezitesinin toplumsal düzeyde önlenmesine katkıda bulunmak amacıyla 5-10 yaş aralığındaki ilkokul dönemi çocuklarında ev içi çevresel faktörler ile ailesel davranış kalıplarının obezite ile ilişkisini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışma Konya Altınekin İlçesinde aile sağlık merkezlerine başvuran 01.04.2024 -10.06.2024 tarihleri arasında 5-10 yaş arasındaki ilkokul çağında olan 638 çocuk ve ebeveynlerini kapsamaktadır. Gönüllülük esasıyla onayları alındıktan sonra ebeveynlere sosyodemografik bilgileri ve Aile Beslenme ve Fiziksel Aktivite Tarama Ölçeğini içeren 52 soru yöneltildi. Analizler R version 4.1.2. (The R Foundation for Statistical Computing) ile yapıldı. Çocukların o andaki antropometrik ölçüleri kaydedildi ve VKİ Z-skorları (BAZ: BMI-for-age Z-score) DSÖ'nün WHO ANTRO Plus programıyla hesaplandı. Bulgular: Çocukların %21,8'i fazla kilolu, %11,9'u obezdi; VKİ sınıflarının dağılımı cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaştı (χ²=8,395; p=0,039) ve obezite prevalansı erkeklerde %14,0, kızlarda %9,8 olarak saptandı. Ebeveyn VKİ sınıflamasında annelerin %42,2'si fazla kilolu ve %17,2'si obez; babaların %49,7'si fazla kilolu ve %20,4'ü obez bulundu. Obez çocukların doğum ağırlığı normal kilolu çocuklara göre daha yüksekti. ABFA toplam puan ortalaması 54,34±5,76 idi. ABFA puanı, ebeveyn eğitim düzeyi ve meslek grubuna göre anlamlı farklılık gösterdi (anne eğitim p<0,001; baba eğitim p<0,001; anne meslek p=0,001; baba meslek p<0,001) ve annelerin kilo/VKİ'si ile ABFA puanı arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki saptandı (ρ=-0,096; p=0,017 ve ρ=-0,103; p=0,011). Dışarıdan yemek yeme, ailece yenilen öğünler, ebeveynlerin günlük TTB kullanımı, haftalık fiziksel aktivite ve gelir durumuna göre ABFA puanları anlamlı biçimde farklılaşırken (tümü p<0,001), televizyon izleme süresine göre fark bulunmadı (p=0,245). Çocuklarda ABFA puanı erkeklerde daha yüksekti (p=0,033); televizyon ve TTB kullanım süreleri ile ABFA puanı arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki vardı (televizyon ρ=-0,127; p=0,001; TTB ρ=-0,220; p<0,001). Çocuk boyu ile ABFA puanı arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki saptandı (ρ=-0,126; p=0,001). ABFA puanları ana öğün sayısı (p<0,001), ara öğün sayısı (p=0,011), uyku süresi (p=0,039), yatmadan önce yemek yeme (p=0,007), yemeği itiraz etmeden yeme (p<0,001), egzersizde eğlenme (p<0,001), spor yerine ekran tercih etme (p<0,001) ve fiziksel aktivite düzeyine göre (p<0,001) farklılaştı. Çocuk VKİ gruplarına göre ABFA toplam puanı değişmezken (p=0,632), çocuk VKİ grubu ebeveyn VKİ gruplarıyla anlamlı ilişkiliydi (anne χ²=33,572; baba χ²=24,636; p<0,001). Sonuç: Bu kesitsel çalışma, çocukluk çağı fazla kiloluluk ve obezitesinin ebeveyn kilo durumu, aile içi davranış örüntüleri ve sosyoekonomik koşullarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Anne VKİ'si, yüksek doğum ağırlığı ve erkek cinsiyet başlıca risk göstergeleri olarak öne çıkarken; evde birlikte düzenli öğün, yeterli gece uykusu, sınırlı ekran süresi ve ebeveyn-çocuk fiziksel aktivitesinin desteklenmesi daha sağlıklı aile davranış örüntüleriyle ilişkili görünmektedir. Düşük sosyoekonomik gruplar önceliklendirilerek aile temelli müdahaleler ile okul ve toplum düzeyinde bütüncül çevresel düzenlemeler uygulanmalıdır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde ABFA ölçeğinin, çocuk izlemlerinde obeziteyle ilişkili aile içi beslenme ve fiziksel aktivite örüntülerini değerlendirmeye yönelik bir araç olarak kullanılması önerilmektedir. Ayrıca ebeveynlere, ölçek sonuçlarına dayalı farkındalık artırıcı ve davranış değişikliğini destekleyici eğitim programlarının uygulanması yararlı olacaktır. Bulguların genellenebilirliğini güçlendirmek amacıyla, çok merkezli ve boylamsal araştırmaların yürütülmesi ile ABFA'nın klinik kesme noktalarının doğrulanması gerekmektedir.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aimed to evaluate the association between household environmental factors and familial behavioral patterns with obesity among primary school children aged 5–10 years, with the overarching goal of contributing to community-level prevention of childhood obesity. Materials and Methods: The study included 638 children aged 5–10 years and their parents who visited family health centers in the Altınekin District of Konya between April 1 and June 10, 2024. After obtaining informed consent on a voluntary basis, parents completed a 52-item questionnaire consisting of sociodemographic questions and the Family Nutrition and Physical Activity (FNPA) screening scale. Statistical analyses were conducted using R version 4.1.2 (The R Foundation for Statistical Computing). The children's anthropometric measurements were recorded, and their BMI-for-age Z-scores (BAZ) were calculated using the WHO AnthroPlus software. Results: Among the children, 21.8% were overweight and 11.9% were obese. The distribution of BMI categories differed significantly by sex (χ² = 8.395; p = 0.039), and the prevalence of obesity was 14.0% in boys and 9.8% in girls. In the parental BMI classification, 42.2% of mothers were overweight and 17.2% were obese, while 49.7% of fathers were overweight and 20.4% were obese. Birth weight was higher among obese children than among normal-weight children. The mean total ABFA score was 54.34 ± 5.76. ABFA scores differed significantly according to parental education level and occupational group, including maternal education (p < 0.001), paternal education (p < 0.001), maternal occupation (p = 0.001), and paternal occupation (p < 0.001). A weak negative correlation was found between mothers' weight/BMI and ABFA scores (ρ = -0.096; p = 0.017 and ρ = -0.103; p = 0.011, respectively). ABFA scores differed significantly according to eating out, meals eaten together as a family, parents' daily TTB use, weekly physical activity, and income status (all p < 0.001), whereas no significant difference was found according to television viewing duration (p = 0.245). Among children, ABFA scores were higher in boys (p = 0.033). Television viewing time and TTB use duration were weakly and negatively correlated with ABFA scores (television: ρ = -0.127; p = 0.001; TTB: ρ = -0.220; p < 0.001). A weak negative correlation was also found between children's height and ABFA scores (ρ = -0.126; p = 0.001). ABFA scores differed significantly according to the number of main meals (p < 0.001), number of snacks (p = 0.011), sleep duration (p = 0.039), eating before bedtime (p = 0.007), eating meals without objection (p < 0.001), enjoyment of exercise (p < 0.001), preference for screen-based activities over sports (p < 0.001), and physical activity level (p < 0.001). Total ABFA scores did not differ according to children's BMI groups (p = 0.632); however, children's BMI group was significantly associated with parental BMI groups (mother: χ² = 33.572; father: χ² = 24.636; p < 0.001). Conclusion: This cross-sectional study indicates that childhood overweight and obesity are associated with parental weight status, intrafamilial behavioral patterns, and socioeconomic conditions. Maternal BMI, high birth weight, and male sex emerged as the main risk indicators, while regular shared meals at home, adequate nighttime sleep, limited screen time, and the promotion of parent–child physical activity appeared to be associated with healthier family behavioral patterns. Family-based interventions should be prioritized for lower socioeconomic groups and implemented together with comprehensive environmental interventions at the school and community levels. In primary healthcare services, the ABFA scale is recommended as a tool for assessing family-based nutrition and physical activity patterns related to obesity during child follow-up visits. In addition, educational programs based on scale results may be beneficial for increasing parental awareness and supporting behavioral change. To strengthen the generalizability of these findings, multicenter and longitudinal studies should be conducted, and the clinical cutoff points of the ABFA should be validated.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    937693

    2-18 yaş sağlam çocuklarda D vitamin düzeyini etkileyen faktörler

    Factors affecting vitamin D levels in healthy children aged 2-18

    ASLI ÖZDEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE DERYA BULUŞ

  2. Tez No

    651489

    İzmir'de İlkokul Öğrencilerinde Obezite Sıklığı ve Etkileyen Etmenlerin Belirlenmesi

    Obesity prevalence and affecting factors in primary school students in İzmir

    ELİF TUĞÇE TUNCA KÜÇÜKALİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM AYDIN

  3. Tez No

    800596

    Balıkesir il merkezinde 6-10 yaş arası çocuklarda obezite sıklığı ve etkileyen faktörler

    Frequency of obesity and its affecting factors in children aged 6-10 in balikesir provincial center

    HATİCE BALCI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBalıkesir Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SELÇUK YAZICI

  4. Tez No

    661926

    Çocuk polikliniğine obezite nedeni ile başvuran 8-16 yaş arası çocuklarda obezite gelişiminde rol oynayan risk faktörlerinin değerlendirilmesi

    Assessment of risk factors involved in the development of obesity in children aged 8-16 years admitted to pediatric polyclinic for the cause of obesity

    HAFIZ MAMMADOV

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MELTEM EROL

  5. Tez No

    352686

    İzmir İli Büyükşehir Merkez İlçelerinde 3-6 yaş arası çocuklarda obezite sıklığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi

    Obesity prevalence and risk factors in 3-6 years old children living in central districts of the Metropolitan, İzmir

    PINAR EDEM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM AYDIN

Geri Dön