Kronik hastalığa sahip yaşlı bireylerin sağlık arama davranışları ile ilaç uyumları arasındaki ilişki
Investigation of the relationship between health-seeking behavior and medication adherence of elderly individuals with chronic diseases
- Tez No: 1017131
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLİN ÖZAKGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, kronik hastalığa sahip yaşlı bireylerin sağlık arama davranışları (SAD) ile ilaç uyumları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde gerçekleştirilen bu araştırmanın evrenini, Sağlık Bakanlığı'na bağlı İstanbul'un Üsküdar ilçesindeki 43 adet Aile Sağlı Merkezi'nden randomize olarak seçilen üç adet Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı herhangi bir sağlık sorunu nedeniyle başvuran hastalar oluşturdu (N=150). Örneklemi ise; araştırmanın yapıldığı Eylül 2025-Nisan 2026 tarihlerinde Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran, 65 yaş ve 65 yaş üstü kronik hastalığı olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan hastalar oluşturdu (N=111). Verilerin toplanmasında Bireysel Özellikler Formu, Sağlık Arama Davranışı Ölçeği (SADÖ), İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (İÜBÖ) ve İlaç Uyum Ölçeği (MedTake Test) kullanıldı. Verilerin analizi, IBM SPSS 22.0 programında tanımlayıcı, karşılaştırmalı ve ilişki arayıcı analizler kullanılarak yapıldı. Yaşlı bireylerin SAD'larının orta düzeyde (33,41±9,2), profesyonel SAD'larının yüksek düzeyde (13,39±3,10), geleneksel SAD'larının düşük-orta düzeyde (7,68±4,24) ve çevrim içi SAD'larının düşük düzeyde (12,34±8,07) olduğu saptandı. Bireylerin İUBÖ'den 22,73±4,13 ve MedTake Test'den 74,41±11,32 puan aldıkları, ilaç uyumlarının çok iyi düzeyde olduğu görüldü. Sağlık Arama Davranışı Ölçeğinin profesyonel SAD alt boyutu ile İUBÖ arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı (r=0,458; p<0,05). Geleneksel SAD alt boyutu ile İUBÖ arasında (r=-0,348; p<0,05) ve MedTake arasında (r=-0,198; p<0,05) ise negatif yönde anlamlı ilişki belirlendi. Sonuç olarak, kronik hastalığa sahip yaşlı bireylerin profesyonel SAD'a başvurmaları arttıkça ilaç uyumlarının arttığı, öte yandan geleneksel SAD'a yöneldikçe ilaç uyumlarının azaldığı saptandı. Hemşirelerin, yaşlı bireylerin sağlık arama davranışlarını ve ilaç uyumlarını belirleyerek eğitim/danışmanlık vermesi; kronik hastalığı olan bireylerin bakım/tedavi süreçlerine katılımının artmasına olanak sağlayarak, hastalıkla baş etmesine yardımcı olacaktır.
Özet (Çeviri)
The research was conducted to determine the relationship between health-seeking behavior (HSB) and medication adherence in elderly individuals with chronic diseases. The population of this descriptive and correlational study consisted of patients registered at three Family Health Centers randomly selected from among 43 Family Health Centers affiliated with the Ministry of Health in the Üsküdar district of İstanbul, who applied for any health problem (N=150). The sample consisted of patients aged 65 years and older with chronic diseases who applied to the Family Health Centers between September 2025 and April 2026 and who volunteered to participate in the study (N=111). The Personal Characteristics Form, the Health-Seeking Behavior Scale(HSB), the Medication Adherence Reporting Scale(MARS), and the Medication Adherence Scale(MedTake Test were used to collect data. Data analysis was performed using a statistical programme (IBM SPSS version 22.0) with descriptive, comparative, and correlational analyses. It was found that elderly individuals had moderate health-seeking behaviors (33.41±9.29), high levels of professional health-seeking behavior (13.39±3.10), low-to-moderate levels of traditional health-seeking behavior (7.68±4.24), and low levels of online health-seeking behavior (12.34±8.07). Participants scored 22.73±4.13 on the MARS and 74.41±11.32 on the MedTake Test, indicating very good medication adherence. A significant positive correlation was found between the professional HSB subdimension of the Health-Seeking Behavior Scale and MARS scores (r=0.458;p<0.05). Significant negative correlations were identified between the traditional HSB subdimension and both MARS (r=-0.348;p<0.05) and MedTake Test scores (r=-0.198;p<0.05). In conclusion, it was found that as older adults with chronic diseases increasingly sought professional health-seeking behaviors, their medication adherence improved, whereas a greater tendency toward traditional health-seeking behaviors was associated with lower medication adherence. Determining elderly adults' health-seeking behaviors and medication adherence and providing education/counseling by nurses may help individuals with chronic diseases participate more actively in their care and treatment processes and support their coping with illness.
Benzer Tezler
- Behavioral and genetic evaluation of the effect of prenatal stress on functional cerebral asymmetries in rats
Ratlarda prenatal stresin fonksiyonel serebral asimetri üzerindeki etkisinin davranışsal ve genetik açıdan değerlendirilmesi
SEVİM ISPARTA
Doktora
İngilizce
2023
Veteriner HekimliğiAnkara ÜniversitesiGenetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BENGİ ÇINAR KUL
PROF. DR. ONUR GÜNTÜRKÜN
- Kronik hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi ve ilaç uyumu ile ilişkisi
Relati̇onshi̇p of health li̇teracy with quality of li̇fe and drug compli̇ance i̇n i̇ndi̇vi̇duals wi̇th chroni̇c di̇sease
İDEAL BERAA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Development of mirna biomarkers for the differentiation between gingivitis and periodontitis: A pilot study
Gingivitis ve periodontitis ayrımı için mirna biyobelirteçlerinin geliştirilmesi: Pilot çalışma
DHAFIR LATIEF FAYADH FAYADH
Doktora
İngilizce
2023
BiyokimyaSüleyman Demirel ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CALAPOĞLU
- Assessment of medication adherence in individuals with chronic diseases
Kronik hastalığı olan bireylerde ilaca uyumun değerlendirilmesi
MUNTAHA ABED SAMEER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM BULANTEKİN DÜZALAN
- Konya il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 15 yaş ve üzeri kişilerde sigara kullanımı prevalansı ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of tobacco use and the factors affecting it in people aged 15 years and over who applied to family health centres in Konya province centre
HAMDİ AKKUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU