Salonica through the lens: Historical photography and its role in documenting the city's past at the turn of the twentieth century
Objektiften Selanik: Yirminci yüzyılın başında tarihi fotoğrafçılığın şehrin geçmişini belgelemedeki rolü
- Tez No: 1017240
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ YENİŞEHİRLİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yirminci yüzyıl başında Selanik'in fotoğraf külliyatını ele almakta; şehrin fotoğraf yoluyla nasıl bilinir hâle geldiğini sormaktadır. Çalışmanın merkezinde duran sorun malzemenin azlığı değil okunabilirliğidir: hacimli ve çok parçalı bir külliyatın, tek tek fotoğrafları saydam birer kayıt gibi okumadan, bütünüyle anlaşılır kılınması meselesidir. Fotoğraf burada, teknik koşulların, çerçeveleme tercihlerinin ve dolaşım ağlarının biçimlendirdiği aracılı bir nesne olarak ele alınır. Selanik ise Roma, Bizans ve Osmanlı katmanlarının modernitenin altyapıları ve büyüyen bir görsel ekonomi ile iç içe geçtiği kentsel bir palimpsest olarak konumlandırılır. Külliyatı bu ölçekte okuyabilmek için tezin yaptığı şey, gereken yorum zeminini kurmaktır. Kentsel bağlamı görsel rejimlerle, üretici konumlarıyla ve arşivin koşullarıyla bir araya getirir; Selanik'teki fotoğraf pratiğini beş kategori altında toplayan bir üretici tipolojisi geliştirir: gezgin fotoğrafçılar, stüdyo fotoğrafçıları, Osmanlı subayları ve mühendisler, Birinci Dünya Savaşı'nın asker fotoğrafçıları ve amatörler. Bu tipoloji eşzamanlı bir okumayı mümkün kılar; şehirde fotoğraf pratiğinin yapılandığı alanın haritasını çıkarır. Eşzamanlı haritanın artzamanlı tamamlayıcısı olarak, Selanik'te yerleşik dört fotoğrafçının vaka incelemesi gelir. Paul Zepdji, geniş ve sürekli üretimiyle kentin görsel kimliğinin temel referansını oluşturan isim olarak ele alınır. Jacques Gamliel'in stüdyo pratiği, fotoğrafçının üretici rolünden satıcı, eğitmen ve amatör altyapının kurucusu rolüne geçişini örnekler. Parisette, ardında atfedilebilir bir fotoğraf külliyatı bırakmamış 7 olmasına karşın, dönemin basınında kurduğu mesleki kimlik aracılığıyla fotoğraf tarihinin yazılı izler üzerinden de okunabileceğini gösterir. Ali Enis Oza ise çoğunlukla amatör olarak konumlandırılmakla birlikte istisnaî bir fotoğrafçıdır: teknik yetkinliği ve eserlerine yansıyan kişisel duyarlılığı, amatörlük kavramının sınırlarını sorgulatır. Tipoloji ile vakalar birlikte düşünüldüğünde, 1860'lardan 1920'lerin başına uzanan dönemde Selanik'te fotoğraf alanının yapısı ve bu yapının zaman içindeki hareketi birlikte görünür hâle gelir.
Özet (Çeviri)
This dissertation investigates the photographic record of Salonica around the turn of the twentieth century and asks how the city became photographically knowable. The central problem is not scarcity but legibility: how a vast and heterogeneous corpus can be read at scale without treating individual images as transparent records. Photographs are approached as mediated objects formed by technical constraints, framing choices, and circulation networks. Salonica is treated as an urban palimpsest in which Roman, Byzantine, and Ottoman layers met the infrastructures of modernity and an expanding visual economy. The dissertation constructs the interpretive groundwork for reading the corpus at this scale. It integrates urban context with visual regimes, producer positions, and archival circumstances, and develops a producer typology that organizes Salonican photographic practice into five categories: traveling photographers, studio photographers, Ottoman military officers and engineers, World War I soldier-photographers, and amateurs. This typology operates synchronically; it maps the structured field within which photography in the city took place. A diachronic complement to this synchronic map follows in four case studies of photographers based in Salonica. Paul Zepdji is examined as the figure whose broad and sustained output established the foundational visual reference for the city. Jacques Gamliel's practice exemplifies the transition of the studio operator from producer to v retailer, instructor, and builder of an amateur infrastructure. Parisette, despite leaving no attributable photographic corpus, demonstrates through her constructed professional identity in the contemporary press that the history of photography can also be read through textual traces. Ali Enis Oza, though commonly classified as an amateur, is an exceptional photographer whose technical command and the personal sensibility that runs through his work unsettle the very category of the amateur. Read together, the typology and the cases bring into view both the structure of the photographic field in Salonica and its movement across the period from the 1860s to the early 1920s.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Representation of transcultural memory in“His Hundred Years”and“Farewell to Salonica”
His Hundred Years: A tale ve Farewell to Salonica adlı eserlerde transkültürel belleğin temsili
ÖZGE DURUKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıBaşkent ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE TOKAY
- The Barber's mirror: An observation on ethno - religious division of labour through barbers of the late eighteenth to mid - nineteenth - century Ottoman Empire in the capital and provincial centres
Berber aynası: Etnik dini işbölümüne on sekizinci yüzyıl sonundan on dokuzuncu yüzyıl ortasına Osmanlı İmparatorluğu'nda başkent ve eyalet merkezlerindeki berberler üzerinden bir gözlem
SERDAR FURTUNA
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Tarihİstanbul Bilgi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ERDEM KABADAYI
- Tanzimat'ın Selanik'te uygulanması : Mali alanda yapılan reformlar (1839-1864)
The implementation of the Tanzimat in Salonica: Fiscal reforms (1839–1864)
SEVİL SADIKOĞLU
- The city as a reflecting mirror: Being an urbanite in the 19th century Ottoman Empire
Bir ayna olarak şehir: 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda şehirli olmak
NAHİDE IŞIK DEMİRAKIN
Doktora
İngilizce
2015
Tarihİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OKTAY ÖZEL
