Tip 2 diyabet tanılı 40-69 yaş arası bireylerde score2-diabetes ile kardiyovasküler hastalık riskinin diyabet öz bakımı ve algılanan stres ile ilişkisi
The relationship of score2-diabetes cardiovascular disease risk with diabetes self-care and perceived stress in individuals aged 40–69 years with type 2 diabetes
- Tez No: 1017292
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus-tip 2, Kardiyovasküler hastalıklar, Stres-psikolojik, Tedaviye bağlılık ve uyum, Diabetes mellitus-type 2, Cardiovascular diseases, Stress-psychological, Treatment adherence and compliance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Tip 2 diyabet tanılı 40-69 yaş arası bireylerde, SCORE2-Diabetes modeli ile hesaplanan 10 yıllık kardiyovasküler hastalık riski ile diyabet öz bakım pratikleri ve algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin çok boyutlu olarak incelenmesi; ayrıca trigliserid glukoz (TyG) ve aterojenik indeks (AIP) gibi metabolik göstergelerin bu risk profiliyle olan etkileşiminin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarımdaki bu araştırmaya, tip 2 diyabet tanısı ile takip edilen 40-69 yaş aralığındaki 171 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların diyabet yönetimine dair öz bakım davranışları Diyabet Öz Bakım Aktiviteleri Ölçeği (SDSCA) ile, yordayıcı stres seviyeleri ise Algılanan Stres Ölçeği-10 (PSS-10) ile ölçülmüştür. Biyokimyasal değerlendirme kapsamında katılımcıların metabolik profilleri incelenerek TyG ve AIP belirlenmiştir. Bireylerin 10 yıllık kardiyovasküler olay riskleri Avrupa Kardiyoloji Derneğinin SCORE2-Diabetes hesaplama motoru kullanılarak belirlenmiştir. Bulgular: Algılanan stres düzeyi ile 10 yıllık kardiyovasküler hastalık riski (SCORE2-Diabetes) arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Basit doğrusal regresyon analizinde algılanan stresin kardiyovasküler riskin bağımsız bir belirleyicisi olduğu ve varyansın %19'unu açıkladığı belirlenmiştir (β=0,437; p<0,001). Diyabet öz bakım davranışları incelendiğinde, özellikle diyet ve egzersiz alt boyutlarının kardiyovasküler risk ile ters yönlü ilişkili olduğu görülmüş; ancak çoklu analizlerde öz bakımın bağımsız etkisinin sınırlı kaldığı saptanmıştır. Algılanan stres ile diyabet öz bakımı arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki bulunmuş (p<0,01); ancak aracılık analizinde diyabet öz bakımının, stres ile kardiyovasküler risk arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlenmediği gösterilmiştir (p>0,05). Kardiyometabolik göstergeler incelendiğinde, hem TyG hem de AIP indekslerinin SCORE2-Diabetes ile anlamlı korelasyon gösterdiği; ancak çok değişkenli analizde yalnızca TyG indeksinin bu ilişkiyi bağımsız olarak sürdürdüğü belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylerde algılanan stres düzeyinin kardiyovasküler hastalık riski ile anlamlı ve bağımsız bir ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Diyabet öz bakım davranışlarının da kardiyovasküler risk ile ilişkili olduğu, özellikle diyet ve fiziksel aktivite gibi bileşenlerin risk profilini olumlu yönde etkileyebileceği görülmüştür. Bu bulgular, tip 2 diyabetli bireylerde kardiyovasküler riskin yalnızca biyokimyasal ve klinik parametrelerle değil, aynı zamanda psikososyal ve davranışsal faktörlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle diyabet yönetiminde kardiyovasküler riskin azaltılmasına yönelik yaklaşımların, hastaların algılanan stres düzeyleri ve öz bakım davranışlarını da kapsayan bütüncül bir perspektifle ele alınması gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to investigate, in a multidimensional manner, the relationship between the 10-year cardiovascular disease risk calculated using the SCORE2-Diabetes model and diabetes self-care practices as well as perceived stress levels in individuals aged 40–69 years with type 2 diabetes mellitus. Additionally, it aimed to evaluate the interaction of metabolic indicators such as the triglyceride-glucose (TyG) index and the atherogenic index (AIP) with this risk profile. Methods: This cross-sectional study included 171 individuals aged 40–69 years who were being followed up with a diagnosis of type 2 diabetes mellitus. Diabetes self-care behaviors were assessed using the Summary of Diabetes Self-Care Activities (SDSCA) scale, and perceived stress levels were evaluated using the Perceived Stress Scale-10 (PSS-10). Biochemical analyses were performed to determine metabolic profiles, and the triglyceride-glucose (TyG) index and atherogenic index (AIP) were calculated. The 10-year cardiovascular disease risk of the participants was estimated using the SCORE2-Diabetes algorithm developed by the European Society of Cardiology. Results: A statistically significant, positive, and moderate correlation was found between perceived stress levels and 10-year cardiovascular disease risk (SCORE2-Diabetes). In simple linear regression analysis, perceived stress was identified as an independent predictor of cardiovascular risk, explaining 19% of the variance (β=0.437; p<0.001). Diabetes self-care behaviors, particularly diet and physical activity, were inversely associated with cardiovascular risk; however, their independent effect was limited in multivariate analyses. A significant negative relationship was observed between perceived stress and diabetes self-care (p<0.01), whereas mediation analysis showed that diabetes self-care did not have a significant mediating role in the relationship between stress and cardiovascular risk (p>0.05). Both TyG and AIP indices were significantly correlated with SCORE2-Diabetes; however, only the TyG index maintained its independent association in multivariable analysis. Conclusion: Perceived stress was found to have a significant and independent association with cardiovascular disease risk in individuals with type 2 diabetes. Diabetes self-care behaviors were also associated with cardiovascular risk, particularly through diet and physical activity components. These findings suggest that cardiovascular risk in individuals with type 2 diabetes should be evaluated not only through biochemical and clinical parameters but also by considering psychosocial and behavioral factors. Therefore, a holistic approach incorporating the assessment and management of perceived stress and self-care behaviors should be adopted in the management of cardiovascular risk in diabetes.
Benzer Tezler
- Prediyabetik ve tip 2 diyabetli bireylerde kronik hastalıklara uyum ve fiziksel aktivite düzeyinin HbA1c ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between adaptation to chronic diseases physical activity levels and HbA1c in indivand iduals with prediabetic and type 2 diabetes
HATİCE BETÜL KETEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY
UZMAN FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- 9-18 yaş arası tip 1 diyabetli çocuklarda fiziksel aktiviteden kaçınma davranışı ve ilişkili etmenler
Physical activity avoidance behavior and related factors in 9-18 year-old children with type 1 diabetes
BÜŞRA ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıEge ÜniversitesiKronik Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIL ERGİN
- Tip 2 diyabetli bireylerde beslenme durumu ve sağlıklı beslenme takıntısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition status and healthy nutrition in the TYPE 2 diabeted individuals
BETÜL KAMANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
- Tip 2 diyabet hastalarında akdeniz diyetine uyum, duygusal iştah ve metabolik kontrol parametreleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mediterranean diet, emotional appetite and metabolic control parameters in patients with type 2 diabetes
ARİFE DERYA ALTUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM BAYRAM
- Tip-2 diabetes mellitus hastalarında kognitif fonksiyon düzeyi ile biliverdin redüktaz-A (BVR-A) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cognitive function level and biliverdin reductase-A (BVR-A) in patients with Type 2 diabetes mellitus
HABİBE DUMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET KIZMAZ