Tip-2 diabetes mellitus hastalarında kognitif fonksiyon düzeyi ile biliverdin redüktaz-A (BVR-A) arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cognitive function level and biliverdin reductase-A (BVR-A) in patients with Type 2 diabetes mellitus
- Tez No: 979967
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET KIZMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Tip-2 Diabetes Mellitus, Biliverdin Redüktaz-A, Kognitif fonksiyon, MoCA, Stroop testi, Nörodejenerasyon, Biliverdin Reductase-A, Cognitive Function, MoCA, Neurodegeneration, Stroop Test, Type 2 Diabetes Mellitus
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Kayseri Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Giriş-Amaç: Tip-2 diabetes mellitus (T2DM), yalnızca glukoz metabolizmasını değil, aynı zamanda lipid ve protein metabolizmalarını da etkileyen, çok sistemli kronik bir hastalıktır. T2DM'un bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisinin ve bu etkide biliverdin redüktaz-A (BVR-A) enzim düzeylerinin rolünün incelenmesi, hastalığın nörodejeneratif süreçlerle ilişkisini anlamada önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Tip-2 diabetes mellitus tanısı almış yetişkin bireylerin kognitif fonksiyon düzeyleri ile BVR-A düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu çalışma, Mart-Ekim 2025 tarihleri arasında Kayseri Şehir Hastanesi Dahiliye (DM) ve Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 40–64 yaş arası bireyler üzerinde yürütülmüştür. Çalışma grubu, T2DM tanısı olan 120 hasta ve diyabeti bulunmayan 40 kişiden oluşan kontrol grubunu içermektedir. 0.5 etki düzeyinde yüzde 5 hata payı ile 85 güç ile 160 hasta yeterli bulunmuştur. (120 diyabet 40 kontrol) Gpower 3.1.9.4 programı kullanılmıştır.Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, hastalık süreleri ve ilaç kullanımları yüz yüze anket ile toplanmıştır. Kognitif fonksiyon düzeyleri Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA) ve Stroop Testi ile değerlendirilmiştir. BVR-A düzeyleri, rutin kan alma işlemi sırasında elde edilen artan numunelerden ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Elde edilen veriler SPSS 22.0 programında analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilecektir. Bulgular: Çalışma biliverdin redüktaz-A (BVR-A) düzeylerinin HbA1c, açlık glikozu, vücut kitle indeksi (VKİ) ve trigliserid değerleri ile anlamlı ve negatif korelasyon gösterdiğini, buna karşın HDL kolesterol ile pozitif bir ilişki sergilediğini ortaya koymuştur. BVR-A düzeyleri ile Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA) skorları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (r = 0,233; p = 0,003). Aynı zamanda BVR-A düzeyleri ile Stroop test parametreleri arasında negatif yönde anlamlı korelasyonlar belirlenmiştir. Normal bilişsel performansa sahip grupta biliverdin redüktaz düzeyleri (Ort. = 14,16, Medyan = 6,23), düşük bilişsel performans grubuna (Ort. = 7,26, Medyan = 5,68) göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p < 0,001). Diyabet varlığı, BVR-A düzeyleri üzerinde anlamlı etkili bulunmuştur (β = -22,416; p < 0,001). Buna karşın, çoklu regresyon analizinde BVR-A'nın MoCA skorları üzerindeki etkisi anlamlı değildir (β = -0,016; p = 0,827). Stroop 5. Kart Toplam Süre için yaş (β = 0,265, *p* = 0,001), eğitim (β = -0,260, *p*= 0,003) ve HbA1c (β = 0,231, *p* =0,029) anlamlı yordayıcılardır. Vitamin B12 düzeyi, Stroop 2 testi hata ve düzeltme sayılarıyla zayıf fakat anlamlı pozitif korelasyon göstermiştir (p < 0,05). Kronik böbrek hastalığı (KBH) bulunan katılımcılarda MoCA puanları anlamlı biçimde düşük bulunmuştur (p = 0,030). Sonuç: Bu çalışma, biliverdin redüktaz-A (BVR-A) düzeyleri ile Tip 2 diabetes mellitus (T2DM) ve ilişkili metabolik parametreler arasındaki ilişkiyi kapsamlı biçimde inceleyen öncü araştırmalardan biridir. Elde edilen bulgular, BVR-A'nın diyabetli bireylerde metabolik göstergelerle anlamlı ilişkiler sergilediğini; özellikle glisemik kontrol ve lipid profili ile bağlantılı olduğunu göstermiştir. Buna karşın, BVR-A'nın kognitif fonksiyon üzerindeki etkisinin bağımsız bir belirleyici olmadığı ve diyabet–kognisyon etkileşiminde anlamlı bir aracılık rolü üstlenmediği saptanmıştır. Bu sonuçlar, BVR-A'nın diyabet patofizyolojisinde önemli bir biyobelirteç olabileceğini, ancak nörokognitif süreçler üzerindeki etkilerinin dolaylı olabileceğini düşündürmektedir. Çalışmanın kesitsel tasarımı nedensellik ilişkisini sınırlasa da, elde edilen veriler BVR-A'nın oksidatif stres, glisemik kontrol ve metabolik dengeyle ilişkili moleküler mekanizmalardaki rolünü desteklemektedir. Gelecekte yapılacak araştırmaların, BVR-A aktivitesi ve izoformlarını da içerecek şekilde uzunlamasına tasarımlarla yürütülmesi; diyabetik popülasyonlarda kognitif bozulma sürecinde enzimin nedensel etkilerini daha net ortaya koyabilir. Böylece, BVR-A'nın hem metabolik hem de nörodejeneratif süreçlerde terapötik hedef olarak değerlendirilebilmesi mümkün hale gelecektir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Introduction and Aim: Type 2 diabetes mellitus (T2DM) is a chronic multisystemic disease that affects not only glucose metabolism but also lipid and protein metabolism. Investigating the effect of T2DM on cognitive functions and the role of biliverdin reductase-A (BVR-A) enzyme levels in this relationship is crucial for understanding the link between the disease and neurodegenerative processes. This study aimed to evaluate the relationship between cognitive function levels and BVR-A concentrations in adult individuals diagnosed with Type 2 diabetes mellitus. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between March and October 2025 among individuals aged 40–64 years who applied to the Internal Medicine (DM) and Family Medicine outpatient clinics of Kayseri City Training and Research Hospital. The study group included 120 patients diagnosed with T2DM and a control group of 40 non-diabetic individuals. A total of 160 participants were found to be sufficient to achieve a statistical power of 85% with a 5% error margin and a 0.5 effect size, calculated using the G*Power 3.1.9.4 program. Sociodemographic characteristics, disease duration, and medication use were collected through face-to-face interviews. Cognitive function was assessed using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) and the Stroop Test. BVR-A levels were measured by the ELISA method from surplus serum samples obtained during routine blood collection. Data were analyzed using SPSS version 22.0, and the significance level was set at p < 0.05. Results: The study revealed that biliverdin reductase-A (BVR-A) levels showed a significant negative correlation with HbA1c, fasting glucose, body mass index (BMI), and triglyceride levels, while demonstrating a positive correlation with HDL cholesterol. A positive and significant correlation was found between BVR-A levels and MoCA scores (r = 0.233; p = 0.003). Moreover, BVR-A levels were negatively correlated with Stroop test parameters. Participants with normal cognitive performance had significantly higher BVR-A levels (Mean = 14.16, Median = 6.23) compared to those with low cognitive performance (Mean = 7.26, Median = 5.68) (p < 0.001). The presence of diabetes had a significant impact on BVR-A levels (β = -22.416; p < 0.001). However, in multiple regression analysis, the effect of BVR-A on MoCA scores was not significant (β = -0.016; p = 0.827). For Stroop 5 total time, age (β = .265, p = .001), education (β = -.260, p = .003), and HbA1c (β = .231, p = .029) were significant predictors. Vitamin B12 levels showed a weak but significant positive correlation with Stroop 2 test errors and corrections (p < 0.05). Participants with chronic kidney disease (CKD) had significantly lower MoCA scores (p = 0.030). Conclusion: This study is among the pioneering research to comprehensively investigate the relationship between biliverdin reductase-A (BVR-A) levels, T2DM, and related metabolic parameters. The findings indicate that BVR-A is significantly associated with metabolic indicators in diabetic individuals, particularly with glycemic control and lipid profile. However, BVR-A was not found to be an independent determinant of cognitive function and did not play a significant mediating role in the diabetes–cognition interaction. These results suggest that BVR-A may serve as an important biomarker in the pathophysiology of diabetes, while its effects on neurocognitive processes may be indirect. Although the cross-sectional design limits causal inference, the findings support the role of BVR-A in molecular mechanisms related to oxidative stress, glycemic regulation, and metabolic balance. Future longitudinal studies incorporating BVR-A activity and isoforms may clarify the enzyme's causal role in the cognitive impairment process among diabetic populations, thereby paving the way for considering BVR-A as a potential therapeutic target in both metabolic and neurodegenerative pathways.
Benzer Tezler
- 65 yaş üstü tip 2 diyabetes mellitus hastalarında obstrüktif uyku apne sendromu sıklığı ve kognitif fonksiyonla ilişkisi
Frequency of obstructive sleep apnea syndrome and its relevance with cognitive function in type 2 diabetes mellitus patients over 65 years of age
KİRAZ ERDOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
- Tip 2 diyabetik nefropatili hastalarda plazma fibroblast growth faktör 23 ve soluble alfa klotho düzeyleri ile kognitif fonksiyonlar arasındaki ilişki
In patients with type 2 diabetic nephropathy plasma fibroblast growth factor 23 and with soluble alfa klotho levels relationship between cognitive functions
MERVE GÜL DEVECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıSivas Cumhuriyet Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN CANDAN
- Alzheimer tip ve vasküler tip demansta risk faktörleri araştırılması
Evaluation of risk factors in alzheimer type and vascular type dementia
MUSTAFA CANKURTARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
GeriatriHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERVET ARIOĞUL
- Tip 2 diyabet hastalarında duygudurum düzeyleri ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin psikometrik ve psikoteknik testler ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NADİYE BEYLANLIOĞLU KAYNAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiManisa Celal Bayar ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. HÜSEYİN ELBİ
- Geriatrik olgularda serum ürik asit düzeyi ile kognitif fonksiyonlar arasındaki ilişkinin araştırılması
Analysing connection between serum uric acid and congnitive functions in geriatric cases
BÜŞRA TÜVEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
GenetikDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TURAN IŞIK