OECD ülkeleri ve Türkiye için sigorta sektörünün performansının bütünleşik çok kriterli karar verme yaklaşımları kullanılarak analiz edilmesi
Analysis of insurance sector performance for OECD countries and Turkey using integrated multi-criteria decision making approaches
- Tez No: 1017336
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA GÜLCEMAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sigortacılık, Insurance
- Anahtar Kelimeler: OECD, Sigorta Sektörü, ÇKKV, OECD, Insurance Sector, MCDM
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sigorta sektörü, risklerin transfer edilmesini sağlayan temel işlevinin yanı sıra tasarrufların yatırıma dönüştürülmesine aracılık etmesi, finansal kaynak yaratması ve ekonomik faaliyetlerin sürekliliğini desteklemesi bakımından finansal sistemin temel bileşenlerinden biridir. Küreselleşme, teknolojik dönüşüm, değişen risk yapıları ve artan rekabet koşulları sigorta sektörünün performansının yalnızca büyüklük göstergeleri üzerinden değil, çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda OECD ülkeleri ve Türkiye'nin sigorta sektörü performansının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi, performansı şekillendiren faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin göreli önem düzeylerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda OECD ülkeleri ve Türkiye'ye ait 2019–2023 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılarak sigorta sektörü performansını temsil eden dokuz kriter analize dahil edilmiştir. Kriterlerin önem ağırlıkları CRITIC, SPC ve WENSLO yöntemleri ile hesaplanmış, farklı yöntemlerden elde edilen sonuçlar bütünleştirilerek performans sıralamaları MACONT yöntemi yardımıyla oluşturulmuştur. Böylece performansın belirlenmesinde etkili olan kriterler ile ülkelerin göreli başarı düzeyleri aynı analitik çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışmada yapılan ağırlıklandırma analizlerinde, 2019-2023 dönemi boyunca brüt primler, OECD sigorta pazarı payı, brüt tazminat ödemeleri ve brüt faaliyet giderlerinin sigorta sektörü performansının açıklanmasında en önemli kriterler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ülke sıralamaları incelendiğinde ise Letonya, Litvanya ve Kosta Rika'nın dönem boyunca yüksek performans düzeyi sergilediği, Çekya'nın ise özellikle 2023 yılında önemli bir yükseliş göstererek ilk sıraya ulaştığı belirlenmiştir. Buna karşılık bazı ülkelerin yüksek prim üretim hacmine sahip olmalarına rağmen performans sıralamalarında daha gerilerde yer aldığı görülmüştür. Söz konusu bulgular, sigorta sektörü performansının yalnızca sektör büyüklüğü ile açıklanamayacağını, etkinlik, maliyet yapısı, reasürans kullanımı ve pazar payı gibi göstergelerin de belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. OECD ülkeleri ve Türkiye'nin sigorta sektörünü bütünleşik ÇKKV yaklaşımıyla değerlendiren bu tezin performans belirleyicilerinin önem düzeylerini ortaya koyması, ülkeler arası karşılaştırmalı bir değerlendirme sunması ve sigorta sektörünün çok boyutlu performans yapısına ilişkin kapsamlı bulgular üretmesi bakımından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The insurance sector, in addition to its primary function of transferring risks, is a fundamental component of the financial system due to its role in converting savings into investment, generating financial resources, and supporting the continuity of economic activity. Globalization, technological transformation, changing risk structures, and increasing competition necessitate a multi-dimensional approach to evaluating the performance of the insurance sector, not just through indicators of size. Accordingly, this study aims to comparatively evaluate the performance of the insurance sector in OECD countries and Türkiye, identify the factors shaping performance, and determine the relative importance levels of these factors. To this end, nine criteria representing insurance sector performance were included in the analysis using annual data covering the period 2019–2023 for OECD countries and Türkiye. The importance weights of the criteria were calculated using the CRITIC, SPC, and WENSLO methods, and the results obtained from different methods were integrated to create performance rankings using the MACONT method. Thus, the criteria influencing performance and the relative success levels of the countries were evaluated within the same analytical framework. Weighting analyses conducted in this study revealed that gross premiums, OECD insurance market share, gross claims payments, and gross operating expenses were the most important criteria in explaining the performance of the insurance sector during the 2019-2023 period. Examining country rankings, Latvia, Lithuania, and Costa Rica demonstrated high performance levels throughout the period, while the Czech Republic showed a significant increase, particularly in 2023, reaching the top spot. Conversely, some countries, despite having high premium production volumes, ranked lower in performance. These findings demonstrate that insurance sector performance cannot be explained solely by sector size; indicators such as efficiency, cost structure, reinsurance utilization, and market share also play a decisive role. This thesis, which evaluates the insurance sector of OECD countries and Türkiye using an integrated Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approach, is expected to contribute to the literature by revealing the importance levels of performance determinants, providing a comparative assessment between countries, and generating comprehensive findings on the multi-dimensional performance structure of the insurance sector.
Benzer Tezler
- Euro'ya geçiş ve euro para birimli tahvil piyasalarının yapısı ve işleyişi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEVGİ AYDOĞDU TÜRKKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
EkonomiMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÜREL KONURALP
- Sigorta sektörünü etkileyen faktörler (OECD örneği)
Factors affecting the insurance sector (OECD example)
BEKİR KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SigortacılıkBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMuhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MUMCU KÜÇÜKÇAYLI
- Gümrük Birliği sürecinde Türkiye'nin dış ticaret dendesine ilişkin sorunlar ve çözümleri
In Proces of Customs Union, the problems and the ways of solutions in foreign trade balance of Turkey
SÜREYYA BAKKAL
- Türkiye'de iç borçların sosyal harcamalar üzerindeki etkisi
The impact of domestic debt on social expenditure in Turkey
MELEK BIYIKLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sosyal HizmetGalatasaray Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BURAK GÜRBÜZ
- Sağlık finansman sistemlerinin değerlendirilmesi: Türkiye ile OECD ülkeleri arasında karşılaştırma
Evaluation of health financing systems: Comparison between Türkiye and OECD countries
BURAK FURKAN ULUBEYOĞLU