Sınıf öğretmenlerinin matematik dersinde somut öğretim materyali kullanımı üzerine görüşleri ve uygulamaları
Views and practices of elementary school teachers about the use of concrete teaching materials in mathematics lessons
- Tez No: 1017378
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KEMAL ALTIPARMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Matematik öğretimi, İlköğretim, Mathematics teaching, Primary education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sınıf öğretmenlerinin matematik derslerinde kullanılan somut öğretim materyalleri hakkındaki görüşlerini almayı ve öğrencilerin matematik defterlerinde yer verdikleri somutlaştırma örneklerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu araştırma, durum çalışması desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Bornova ilçesinde görev yapan 34 sınıf öğretmeni ile bu öğretmenlerin sınıflarından seçilen 34 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde çok aşamalı amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Öğretmenlerin somut materyal kullanımına ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu tercih edilmiştir. Verilerin analizinde nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz kullanılmıştır. Bunlara ek olarak her öğretmenin bir öğrencisinden alınan matematik defterleri, somutlaştırma örneklerini belirlemek amacıyla içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmenler, somut öğretim materyallerinin soyut matematiksel kavramların anlaşılmasını kolaylaştırdığı, öğrenilen bilgilerin daha kalıcı hale gelmesine katkı sağladığı ve öğrencilerin öğrenme sürecine daha aktif katılım göstermelerini desteklediği yönünde görüş bildirmişlerdir. Somut materyal kullanımının öğretmenler açısından en çok müfredat baskısına bağlı olarak zaman problemi doğurduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte kaynak yetersizliği ve sınıf kontrolünde yaşanan güçlüklerin de önemli sınırlılıklar arasında olduğu vurgulanmıştır. Öğretmenler ayrıca öğrenciler açısından görsele takılma, amaçtan uzaklaşma ve materyallerin oyun olarak algılanması gibi bazı olumsuz durumların ortaya çıkabildiğini belirtmişlerdir. Katılımcıların somut materyal seçiminde en çok erişilebilirlik, etkililik, kullanım kolaylığı ve yaşa uygunluk ölçütlerine önem verdikleri görülmektedir. Bununla birlikte katılımcıların büyük bir kısmı mevcut materyal kullanımına ilişkin beklentilerinin yeterince karşılanmadığını ifade ederek daha etkili olabilmesi için öğretmenlerin zaman, bütçe ve kaynak açısından desteklenmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Öğretmenler somut materyalleri özellikle kavramı somutlaştırma xiii ihtiyacı duyduklarında, derse dikkat çekmek istediklerinde, pekiştirme ve tekrar yapmak amacıyla kullandıklarını belirtmişlerdir. Matematik derslerinde en çok kullanılan somut materyaller arasında günlük yaşam nesneleri, onluk taban blokları, bakliyatlar, geometrik cisimler ve dijital uygulamaların yer aldığı görülmektedir. Öğretmenler, somut materyalleri ağırlıklı olarak sayılar, ölçme, paralarımız, dört işlem ve geometri konularında kullandıklarını ifade etmişlerdir. Matematik defterlerindeki örnekler incelendiğinde modelleme ve hazır görsel kullanımına yer verildiği görülmüştür. Öğrenci defterlerinde en sık yer verilen somutlaştırma örneğinin modelleme olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study aims to determine the views of elementary school teachers regarding the use of concrete teaching materials in mathematics lessons and to examine the concretization examples found in students' mathematics notebooks. Conducted using a qualitative research method, this study was carried out according to the case study design. The participants of this study consisted of 34 elementary school teachers working in the Bornova district of İzmir during the 2024–2025 academic year and 34 students selected from these teachers' classrooms. A multistage purposive sampling method was used to determine the participants. In order to examine teachers' views on the use of concrete teaching materials in depth, a semi-structured interview form was preferred. Descriptive analysis, one of the qualitative data analysis methods, was used in the analysis of the data. In addition, mathematics notebooks obtained from one student of each teacher were subjected to content analysis in order to identify concretization examples. According to the findings obtained, teachers stated that concrete teaching materials facilitate the understanding of abstract mathematical concepts, contribute to the permanence of learned knowledge, and support students' more active participation in the learning process. It was indicated that the use of concrete teaching materials creates time-related difficulties for teachers, mainly due to curriculum pressure. In addition, insufficient resources and difficulties in classroom management were emphasized asimportant limitations. Teachers also stated that some negative situations such as focusing excessively on visual aspects, moving away from the lesson objective, and perceiving materials as games or toys may arise for students. It was observed that the participants attached the greatest importance to criteria such as accessibility, effectiveness, ease of use, and age appropriateness when selecting concrete teaching materials. In addition, a large number of participants stated that their expectations regarding current material use were not adequately met and emphasized that teachers should be supported in terms of time, budget, and resources in order to ensure more effective use of materials. Teachers stated that they used concrete teaching materials particularly when there was a need to concretize concepts, xv attract students' attention to the lesson, and provide reinforcement and repetition. Among the most frequently used concrete teaching materials in mathematics lessons were daily life objects, base-ten blocks, legumes, geometric solids, and digital applications. Teachers also stated that they mostly used concrete teaching materials in topics such as numbers, measurement, money, four operations, and geometry. Examination of the mathematics notebooks revealed that modeling and the use of ready-made visuals were frequently included. It was also observed that modeling was the most commonly used concretization example in students' notebooks.
Benzer Tezler
- Ters yüz sınıf modeli çerçevesinde gerçekleştirilen 3D modellemenin fen bilgisi öğretmen adaylarının uzamsal yetenekleri ve akademik başarıları üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of 3D modeling performed in the context of the flipped classroom on pre-service science teachers' spatial abilities and academic achievements
FATMA KARAİSMAİLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- İlkokul 2. sınıflarda Lego MoreTomath eğitsel aracınının matematikte problem çözme, akıcılık, anlama ve akıl yürütme becerilerine etkisi: Bir vaka incelemesi
The effects of the use of lego moretomath instructional tool on the 2nd graders' math problem solving, fluency, understanding and reasoning skills: The case study
HABİBE KAZEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZÜLFÜ GENÇ
- Sınıf öğretmenlerinin çoklu temsillere yönelik görüşleri ve çoklu temsil kullanımları
Classroom teachers' opinions and uses on multiple representations
MEHMET ÇAĞLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KORAY SERİN
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Somut öğretim materyallerinin matematik dersi başarısı üzerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması
The effect of concrete teaching materials on success in mathematics course: A meta-analysis study
ÖZGE BARIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT TABUK