Ergenlerde öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısa video bağımlılığı ve dikkat eksikliğinin aracılığının incelenmesi
Investigating the mediating role of short video addiction and attention deficit in the relationship between self-regulation and academic procrastination in adolescents
- Tez No: 1017497
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF SARIKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Öğrencilerin akademik hayatlarında karşılaştıkları görevleri zamanında yerine getirmemeleri, öğrenme süreçlerini ve akademik başarılarını etkileyen önemli bir davranışsal sorun olan akademik erteleme kavramını gündeme getirmektedir. Akademik erteleme; ödev, sınav hazırlığı ve proje gibi akademik sorumlulukların planlanan zamanda başlatılmaması ya da tamamlanmamasıyla karakterize edilen yaygın bir davranış örüntüsüdür. Akademik ertelemenin ortaya çıkmasında birçok bireysel ve çevresel faktör rol oynamakla birlikte, öz düzenleme becerilerinin bu davranışın anlaşılmasındaki temel değişkenlerden biri olduğu belirtilmektedir. Öz düzenleme; bireyin hedef belirleme, davranışlarını kontrol etme, dikkatini yönetme ve uzun vadeli amaçları doğrultusunda davranışlarını sürdürebilme kapasitesini ifade etmektedir. Öz düzenleme becerilerindeki yetersiz olan bireyler, akademik sorumluluklarını zamanında yerine getirmelerini güçlük yaşamakta ve akademik erteleme davranışını artabilmektedir. Bununla birlikte, öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkinin hangi mekanizmalar aracılığıyla ortaya çıktığının açıklanması önem taşımaktadır. Son yıllarda sosyal medya kullanımındaki artış, özellikle TikTok, Instagram Reels ve YouTube Shorts gibi kısa video platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, akademik erteleme davranışını etkileyebilecek yeni risk faktörlerini gündeme getirmiştir. Kısa video platformlarının hızlı, yoğun ve sürekli uyarıcı içerik yapısının, anlık haz ve ödül beklentisini artırarak dikkat sürekliliğini azaltabileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, dikkat süreçlerinde yaşanan güçlüklerin akademik sorumlulukların yerine getirilmesi üzerinde önemli bir rol oynayabileceği değerlendirilmektedir. Benzer şekilde dikkat eksikliği belirtileri gösteren bireyler, dikkatlerini sürdürmede güçlük yaşamakta, görevler arasında sık geçiş yapmakta ve akademik sorumluluklarını zamanında yerine getirmekte zorlanmaktadır. Dolayısıyla dikkat süreçlerine ilişkin bu güçlükler, uzun süreli dikkat gerektiren akademik görevlerden uzaklaşılmasına ve akademik erteleme davranışının artmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle kısa video bağımlılığı ve dikkat eksikliği, öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek potansiyel mekanizmalar olarak değerlendirilebilmektedir.Araştırmada, 12–14 yaş aralığındaki ergenlerde öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısa video bağımlılığı ile dikkat eksikliğinin aracılık rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında Tokat ilinde öğrenim gören 603 ortaokul öğrencisine Kişisel Bilgi Formu, Akademik Erteleme Ölçeği Kısa Formu, Ergenler İçin Öz Düzenleme Ölçeği, Kısa Video Bağımlılığı Ölçeği ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri ile internet ve sosyal medya kullanım bilgilerinin incelenmek amacıyla betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısa video bağımlılığı ve dikkat eksikliğinin aracı rolünü incelemek amacıyla PROCESS Macro v4.2 eklentisindeki Model 6 kullanılmıştır. Analiz sonucunda ergenlerde öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısa video bağımlılığı ve dikkat eksikliğinin sıralı tam aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılmış ve öğrencilere, eğitimcilere, ailelere ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Students' failure to complete academic tasks on time raises the issue of academic procrastination, a significant behavioral problem affecting their learning processes and academic success. Academic procrastination is a common behavioral pattern characterized by the failure to start or complete academic responsibilities such as assignments, exam preparation, and projects within the planned timeframe. While many individual and environmental factors play a role in the emergence of academic procrastination, self-regulation skills are considered one of the key variables in understanding this behavior. Self-regulation refers to an individual's capacity to set goals, control their behavior, manage their attention, and maintain their actions in line with long-term objectives. Individuals with insufficient self-regulation skills have difficulty completing their academic responsibilities on time and may increase their academic procrastination behavior. Therefore, it is important to explain the mechanisms through which the relationship between self-regulation and academic procrastination arises. In recent years, the increase in social media use, especially the proliferation of short video platforms such as TikTok, Instagram Reels, and YouTube Shorts, has brought to light new risk factors that may affect academic procrastination behavior. It is thought that the fast-paced, intense, and constantly stimulating content structure of short video platforms may reduce attention span by increasing the expectation of immediate gratification and reward. Accordingly, it is considered that difficulties in attention processes may play a significant role in fulfilling academic responsibilities. Similarly, individuals exhibiting symptoms of attention deficit experience difficulty maintaining attention, frequently switch between tasks, and struggle to complete academic responsibilities on time. Therefore, these difficulties related to attention processes can lead to avoidance of academic tasks requiring sustained attention and an increase in academic procrastination. For this reason, short video addiction and attention deficit can be considered potential mechanisms that can explain the relationship between self-regulation and academic procrastination. In this study, the mediating role of short video addiction and attention deficit in the relationship between self-regulation and academic procrastination in adolescents aged 12–14 was examined. Within the scope of the research, 603 middle school students studying in Tokat province were administered the Personal Information Form, Academic Procrastination ScaleShort Form, Self-Regulation Scale for Adolescents, Short Video Addiction Scale and 10 -14 years old Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self Assessment Scale. Descriptive statistics were used to examine the demographic characteristics and internet and social media usage information of the participants. To examine the mediating role of short video addiction and attention deficit in the relationship between self-regulation and academic procrastination, Model 6 from the PROCESS Macro v4.2 plugin was used. The a nalysis revealed that short video addiction and attention deficit played full sequential mediating role in the relationship between self-regulation and academic procrastination in adolescents. The findings were discussed within the framework of the previous literature, and recommendations were presented for students, educators, families, and researchers.
Benzer Tezler
- Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin sınav kaygıları ile ebeveynlerinin sınav kaygı ve öğrencinin akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkide öğrencinin duygu düzenleme becerilerinin aracılık rolü
The mediating role of students' emotional regulation skills in the relationship between test anxiety of 8th-grade middle school students, parental test anxiety and students academic procrastination behaviors
ASLIHAN YASAVUL ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
- Akne tanılı ergenlerde izotretinoin tedavisinin hipokampus temelli öğrenme, ruhsal bozukluk semptomları, zihin kuramı ve bilişsel duygu düzenleme becerilerine etkilerinin değerlendirilmesi
The effects of isotretinoin treatment on hippocampus based learning, psychiatric disorder symptoms, theory of mind and cognitive emotion regulation skills of adolescents diagnosed with acne
HANSA BETÜL ÖZ GENİŞOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Ergenlere verilen öz düzenleme temelli öz şefkat eğitiminin akran zorbalığı düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of self-regulation-based self-compassion training given to adolescents on peer bullying levels: A randomized controlled trial
ZEYNEP COŞKUN YÜCE
- Sosyal duygusal öğrenmenin ergenlerde iyi oluşa etkisinin bütüncül olarak incelenmesi
Investigation of the effect of social emotional learning on well-being with a holistic approach in adolescents
FURKAN KAŞIKCI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
- Ergen-anne etkileşimine yönelik katılım temelli eğitim programının etkilerinin karma yöntemle incelenmesi
Examining the effects of a participation-based education program on adolescent–mother interaction through a mixed-methods approach
TUĞBA TAŞER POLAT
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN AVCI