İran'ın Filistin politikası (2005-2021): Ontolojik güvenlik, jeofobi ve bölgesel hegemonya perspektifinden bir analiz
Iran's Palestine policy (2005–2021): A multidimensional analysis through ontological security, geophobia, and regional hegemony
- Tez No: 1017545
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TAHSİN YAMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1979 İslam Devrimi'nden sonra şekillenen İran dış politikası, yalnızca güvenlik ve çıkar odaklı değil, aynı zamanda ideolojik kimlik, normatif yükümlülükler ve varoluşsal güvenlik kaygıları çerçevesinde biçimlenmiştir. Bu bağlamda Filistin meselesi, İran için klasik bir dış politika konusunun ötesinde, rejimin ontolojik güvenliğini pekiştiren, İsrail karşıtı jeopolitik reflekslerini besleyen ve bölgesel liderlik iddiasını tahkim eden stratejik bir araç hâline gelmiştir. İran'ın yaklaşımı, zamanla“Direniş Ekseni”içinde kurumsallaşarak hem normatif hem de stratejik nitelikler kazanmıştır. Bu çalışma, 2005–2021 yılları arasında görev yapan iki cumhurbaşkanının –Mahmud Ahmedinejad ve Hasan Ruhani– Filistin politikalarını üç kuramsal perspektif çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır: ontolojik güvenlik (rejimin kimliksel süreklilik ihtiyacı), jeofobi (İsrail merkezli tehdit algıları) ve bölgesel hegemonya (Orta Doğu'da liderlik iddiası). Araştırma, nitel yönteme dayanmakta; Cumhurbaşkanlarının konuşmalarını tematik içerik analiziyle çözümlemektedir. Kodlama süreci, bu üç kavram etrafında yapılandırılarak söylemdeki süreklilikleri, dönemsel farklılıkları ve dış politika yönelimlerini ortaya çıkarmaktadır. Çalışma, bu üç kavramsal çerçeveyi bir arada ele alarak literatürdeki parçalı analizlere eleştirel bir alternatif sunmaktadır. Böylece İran'ın Filistin politikası; yalnızca ideolojik dayanışmaya dayalı bir tutum olarak değil, aynı zamanda rejim güvenliğini tesis etme, jeopolitik tehdit algılarına yanıt verme ve bölgesel güç konumunu pekiştirme stratejisi olarak yeniden yorumlanmaktadır. Bu yönüyle çalışma, İran'ın Filistin politikasını liderlik düzeyindeki farklılıklarla birlikte bütüncül bir kuramsal çerçevede değerlendiren özgün bir katkı niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
Since the 1979 Islamic Revolution, Iran's foreign policy has been shaped not only by security and interest-based considerations but also by ideological identity, normative commitments, and existential security concerns. In this context, the Palestinian issue has transcended the boundaries of a conventional foreign policy matter, becoming a strategic instrument for consolidating the regime's ontological security, reflecting its anti-Israeli geopolitical reflexes, and reinforcing its regional leadership aspirations. Over time, Iran's approach has been institutionalized within the“Axis of Resistance,”acquiring both normative and strategic dimensions. This study examines Iran's Palestinian policy during the presidencies of Mahmoud Ahmadinejad and Hassan Rouhani (2005–2021) through three theoretical lenses: ontological security (the regime's quest for identity continuity), geophobia (threat perceptions centered on Israel), and regional hegemony (the ambition for leadership in the Middle East). Methodologically, the research employs a qualitative approach, conducting thematic content analysis of presidential speeches. The coding process is structured around the three theoretical concepts, thereby revealing continuities, discursive differences, and policy orientations across the two administrations. By integrating these three conceptual perspectives, the study offers a holistic framework as a critical alternative to the fragmented analyses in the existing literature. Accordingly, Iran's Palestinian policy is reinterpreted not merely as an expression of ideological solidarity but also as a strategy for safeguarding regime security, responding to geopolitical threat perceptions, and consolidating regional power. In this regard, the research provides an original contribution by situating Iran's Palestinian policy within a comprehensive theoretical framework while accounting for leadership-level variations.
Benzer Tezler
- Turkish-Saudi relations within the context of internal and regional dynamics during the 1990s and the 2000s
İçsel ve bölgesel dinamikler bağlamında 1990'lar ve 2000'ler boyunca Türk-Suudi ilişkileri
SİNEM CENGİZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM TÜR
- Milenyum sonrası İran'ın Ortadoğu'daki nüfuz çalışmaları: Lübnan örneği
Iran's influences over Middle East in the new millennium: The case of Lebanon
MUSA BATUHAN KÖYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MOHAMMAD ARAFAT
- Interregional Relations: Perspectives on the Summit of South American-Arab Countries 'New' patterns of engagement
Bölgelerarasi ilişkiler: Güney Amerika - Arap Ülkeleri zirvesindeki“Yeni”angajman yapısı perspektifleri
MARSHA MARİE HALL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
DOÇ. DR. DERYA GÖÇER AKDER
- Faizsiz finans sisteminin küresel krizlere karşı dayanıklılık analizi
Analysis of the resilience of the interest-free finance system against global crises
KEMAL COŞKUN
Doktora
Türkçe
2025
MaliyeAlanya Alaaddin Keykubat Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN UYAR
- Sivil toplum dış politika ilişkisi çerçevesinde Türkiyenin Avrupa Birliği politikasına sivil toplum kuruluşlarının yaklaşımı
The approach of non-governmental organizations towards Turkey?s European Union policy within the framework of civil society-foreign policy relations
FİLİZ CİCİOĞLU
Doktora
Türkçe
2011
Uluslararası İlişkilerSakarya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
DOÇ. DR. KEMAL İNAT