İşten ayrılma süreci: Karma yöntem araştırması
Employee quit process: Evidence from a mixed-methods study
- Tez No: 1017808
- Danışmanlar: PROF. DR. EMEL ESEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Psikoloji, Business Administration, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Açımlayıcı sıralı karma yöntem, Kurumsal itibar, İşten ayrılma, Exploratory sequential mixed method desig, Corporate reputation, Leave the job
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, işten ayrılma olgusunu yalnızca bir sonuç değişkeni ya da çalışan devri göstergesi olarak değil, çalışan tarafından yaşanan çok boyutlu bir deneyim olarak kavramsallaştırmak, bu deneyimi ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek ve işten ayrılma deneyimi ile algılanan örgütsel itibar arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma, keşifsel sıralı karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın nitel aşamasında sosyal medya platformlarından derlenen 1914 gönderi üzerinde tematik analiz yapılmış, ardından farklı sektörlerden gönüllü olarak işten ayrılmış 16 çalışanla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel bulgular doğrultusunda işten ayrılma deneyimine ilişkin madde havuzu oluşturulmuş ve nicel aşamaya geçilmiştir. Nicel aşamanın ilk veri toplama sürecinde 382 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analizler sonucunda işten ayrılma deneyiminin öncüllerine ilişkin altı boyutlu, sonuçlarına ilişkin ise beş boyutlu bir yapı elde edilmiştir. Ölçeklerin yüksek düzeyde iç tutarlılık ve yapı geçerliliği gösterdiği belirlenmiştir. İkinci veri toplama sürecinde 298 katılımcıdan elde edilen verilerle ölçüm modeli SmartPLS 4 programı aracılığıyla test edilmiş, iç tutarlılık, birleşme geçerliliği ve ayrışma geçerliliği bulguları geliştirilen yapının doğrulandığını göstermiştir. Araştırma bulguları, işten ayrılma deneyiminin karar öncesi aşınma süreçlerinden başlayarak duyuru, ihbar süreci ve ayrılma sonrası anlamlandırmaya uzanan çok katmanlı bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Bulgular ayrıca işten ayrılma deneyiminin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda ilişkisel ve örgütsel sonuçlar ürettiğini; özellikle işyeri, liderlik, performans, ürün ve hizmet, vatandaşlık, yönetim ve yenilik gibi örgütsel itibar boyutlarıyla anlamlı ilişkiler taşıdığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, işten ayrılma deneyimini çalışan-şirket ilişkisinin son evresinde şekillenen özgün bir deneyim alanı olarak ele almakta ve bu alana kavramsal, ölçümsel ve uygulamalı katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to conceptualize employee exit not merely as an outcome variable or an indicator of turnover, but as a multidimensional experience lived by the employee, to develop a valid and reliable scale for measuring this experience, and to examine the relationship between exit experience and perceived organizational reputation. For this purpose, the study was designed as an exploratory sequential mixed methods research. In the qualitative phase, a thematic analysis was conducted on 1,914 social media posts related to employee exit experiences. Subsequently, semi-structured in-depth interviews were carried out with 16 employees from different sectors who had voluntarily left their jobs. Based on the qualitative findings, an item pool was generated and the quantitative phase was initiated. In the first stage of the quantitative phase, exploratory factor analysis was conducted on data collected from 382 participants. The findings revealed a six-factor structure for the antecedents of exit experience and a five-factor structure for its outcomes. The scales demonstrated high internal consistency and satisfactory construct validity. In the second stage, the measurement model was tested with data obtained from 298 participants using SmartPLS 4. The findings regarding internal consistency, convergent validity, and discriminant validity confirmed the robustness of the developed structure. The results indicate that exit experience is a multilayered process extending from pre-decision deterioration to announcement, notice period, and post-exit sensemaking. The findings further show that exit experience produces not only individual outcomes but also relational and organizational consequences. In particular, meaningful associations were found between exit experience and organizational reputation dimensions such as workplace, leadership, performance, products and services, citizenship, management, and innovation. Overall, this study conceptualizes exit experience as a distinctive experiential domain shaped in the final stage of the employee–organization relationship and offers conceptual, measurement-based, and practical contributions to the literature.
Benzer Tezler
- Toksik liderlik algısının hizmet inovasyon davranışı ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde metanetin düzenleyici rolü
The moderator role of grit in the effect of toxic leadership perception on service innovation behavior and intention to leave
ŞÜKRAN ORUÇ
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- Hemşirelerin umutsuzluk düzeylerinin işten ayrılma niyeti ve iş performansı üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the effect of nurses' hopelessness levels on intention to leave and job performance
BERNA MEDİHA TATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Arel ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA PEHLİVAN SARIBUDAK
- Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık personelinin tükenmişlik, iş doyumu, kuruma bağlılık ve işten ayrılma niyetlerine ilişkin bir alan araştırması
A field study for burnout, job satisfaction, organisational commitment and intention to leave of health personnel in Turkish Armed Forces
MESUT ÇİMEN
Doktora
Türkçe
2000
Sağlık Kurumları YönetimiGataSağlık Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANAN ERGİN
- Sosyal bilgiler öğretiminde hologram içerikli uygulamaların akademik başarı ve tutum üzerine etkisi
The effect of hologram content applications on academic success and attitude in social studies teaching
MEHMET AKİF KARALI
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ YILMAZ
PROF. DR. AHMET DOĞANAY