Nesne-arka plan tutarsızlığı bağlamında nesne tanıma ve yenilik etkisinin beyin elektrofizyolojik ölçümleriyle incelenmesi
Investigation of object recognition and novelty effects in the context of object – background inconsistancy via brain electrophysiological measurements
- Tez No: 1017938
- Danışmanlar: PROF. DR. TAMER DEMİRALP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoloji, Nöroloji, Psikoloji, Physiology, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağlamsal yenilik, nesne tanıma, elektroensefalogram, olaya ilişkin potansiyaller, öngörüsel kodlama, Contextual novelty, object recognition, electroencephalogram, event-related potentials, predictive coding
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinirbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üzümcüoğlu, H.B. (2026). Nesne – Arka Plan Tutarsızlığı Bağlamında Nesne Tanıma ve Yenilik Etkisinin Beyin Elektrofizyolojik Ölçümleriyle İncelenmesi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilim ABD. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Bağlamsal yenilik, gerçek hayatta bir takım nesnelerin beklenmedik durum ve ortamlarda meydana gelmesidir. Bir nesnenin beklenmedik bir ortamda meydana gelmesi nesne tanımayı zorlaştırıcı etkiye sahiptir. Bağlamsal yeniliğin nesne tanıma üzerindeki etkisi yenilik etkisini araştırmada kullanılan oddball paradigması modifiye edilerek elektroensefalogram (EEG) aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 12 kadın, 9 erkek olmak üzere 21 katılımcı katılmıştır. Katılımcılar EEG kaydı boyunca dört bloktan oluşan dört koşullu paradigmayı uygulamışlardır. Standart koşul, %60 oranında seyreden bağlamsal açıdan uyumlu nesnesi olan sahne uyaranını içerir. Hedef koşul, %20 oranında uyumlu ve görevle ilişkilendirilmiş nesneli sahneyi içerir. Tutarlı yeni koşul, %10 oranında her biri birinden farklı sahneyle uyumlu nesneleri, tutarsız yeni de aynı oranda (%10) sahneyle tutarsız nesneleri içerir. Uyaranlara zamansal kilitli EEG dilimlerinin ortalamasının hesaplanmasıyla elde edilen olaya ilişkin potansiyellerde (OİP), hedef uyaranlarda P3b, yeni uyaranlarda ise N400 benzeri bir dalga saptanmıştır. Ayrıca yeni uyaranlar arasında tutarsız yeninin tutarlı yeniye nazaran anlamlı bir N300 ortaya çıkardığı görülmektedir. Bulgular, yenilik göstergesi olan P3a ortaya koymamakla birlikte katılımcılar, bağlamsal yeni uyaranlara maruz kaldıklarında nesne algılama ve çözümleme işlevlerinin baskın gelerek yukarıdan aşağıya dikkat mekanizmalarının aşağıdan yukarıya dikkat mekanizmalarını baskıladığı, böylelikle uyumsuzluğa bağlı bir öngörü hatası olarak N400 yanıtının tetiklendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Üzümcüoğlu, H.B. (2026). Investigation of Object Recognition and Novelty Effects in the Context of Object – Background Inconsistancy via Brain Electrophysiological Measurements. İstanbul University, Institute of Health Science, Department of Neuroscience. Master's Thesis. İstanbul. Contextual novelty refers to the ocurrence of certain objects in unexpected conditions and environments in real life. The ocurrence of an object in an unexpected environment has an impeding effect on object recognition. This study aimed to investigate the effect of contextual novelty on object recognition via electroencephalography (EEG) by modifying the oddball paradigm, which is commonly used to research novelty effects. A total of 21 participants, consisting of 12 females and 9 males, took part in the study. Throughout the EEG recording, participants performed a four-condition paradigm consisting of four blocks. The standard condition comprised scene stimuli with contextually congruent objects, appearing at a rate of 60%. The target condition included scenes with congruent and task-relevant objects, appearing at a rate of 20%. The congruent novel stimuli, which contained objects congruent with the scene but differed from each other, were presented at a rate of 10%, while the incongruent novel stimuli contained objects, which were incongruent with the scene, differed from each other and were presented at the same rate (10%). The event-related potentials (ERP) obtained by time-locked averaging of EEG segments to the 4 types of stimuli revealed a P3b response for target stimuli, whereas an N400-like response was found for novel stimuli. Furthermore, among the novel stimuli, the incongruent novel stimuli elicited a significant N300 compared to the congruent novel stimuli. Although the findings do not reveal a P3a, which is an indicator of novelty, they demonstrate that when participants are exposed to contextual novel stimuli, object recognition and analysis functions predominate, thereby suppressing top-down attention mechanisms over bottom-up ones; as a result, an N400 response is triggered as an incongruity-dependent prediction error.
Benzer Tezler
- Cross-domain one-shot object detection by online fine-tuning
Çevrimiçi ince-ayar ile tek-örnekli çapraz-alan nesne tespiti
İREM BEYZA ONUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE GÜNSEL
- Hıristiyanların Hz. Muhammed'e yönelik eleştirilerine karşı nübüvvet savunusu: Kādî Abdülcebbâr ve Rahmetullah Hindî hindî örneği
The defense of prophethood against christian criticisms of Prophet Muhammad: the case of Qāḍī ʿAbd al-Jabbār and Raḥmatullāh Hindī
METE AKCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL BULUT
- Appearance reconstruction of three-dimensional models from real images
Üç boyutlu modellere gerçek görüntülerden oluşan doku geriçatımı
ULAŞ YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN ATALAY
- Dijital videolarda arka plan modelleme ve hareketli nesne çıkarımı
Background modelling and motion detection on digital videos
KAMİL HAKAN KUTLUAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolTrakya ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURŞEN SUÇSUZ
- Hareketli senaryolarda arka plan modellemeli nesne belirleme sisteminin tasarımı
In moving scenarios design of object detection system with background modelling
MURAT FATİH SAVAŞ
Doktora
Türkçe
2019
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKarabük ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN DEMİREL