Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının beslenme alışkanlıklarının gezegen sağlığına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of dietary habits of dietitians and nutrition and dietetics students on planetary health
- Tez No: 1018086
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERVE ŞEYDA KARAÇİL ERMUMCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: diyetisyen ve diyetisyen adayları, sürdürülebilir beslenme, gezegen sağlığı, iklim değişikliği farkındalığı, eko-anksiyete, Beslenme, dietitian, dietitian candidates, sustainable nutrition, planetary health diet, climate change awareness, eco-anxiety, Nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada diyetisyen ve diyetisyen adaylarının sürdürülebilir beslenme davranışları, diyet kalitesi, gezegen sağlığı diyeti uyumu, iklim değişikliği farkındalığı ve eko-anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya Antalya ilinde ikamet eden 95 diyetisyen (D) ile il merkezindeki vakıf ve devlet üniversitelerinin Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nde öğrenim gören 265 diyetisyen adayı (DA) dahil edilmiştir. Bireylerin sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği, iklim değişikliği bilgi ve farkındalık düzeyleri Küresel İklim Değişikliğine Yönelik Farkındalık Ölçeği, çevresel sorunlara yönelik kaygı düzeyleri Eko-Anksiyete Ölçeği ve fiziksel aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi'yle değerlendirilmiştir. Bireylerin vücut ağırlığı ve boy uzunluğu alınmış, geriye dönük hatırlatma yöntemiyle 24 saatlik besin tüketimi sorgulanmış ve son bir aya ait besin tüketim sıklığı uygulanmıştır. Sağlıklı Yeme İndeksi ile diyet kaliteleri ve Gezegen Sağlığı Diyeti İndeksi aracılığıyla gezegen sağlığı diyeti uyumu değerlendirilmiştir. Bulgular: Diyetisyenlerin sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları (D:154,14±23,58; DA:136,42±23,53), iklim değişikliği bilgi ve farkındalık düzeyleri (D:74,43±15,81; DA:70,83±14,83), diyet kaliteleri (D: 58,75±13,3;DA:53,75±12,17) ve gezegen sağlığı diyetine uyumları (D:45,99±11,24;DA:40,68±10,19) diyetisyen adaylarına göre anlamlı düzeyde yüksek (p<0,05) ve çevresel sorunlara karşı oluşan kaygı düzeyleri (DA:24,44±6,77;D:22,50±6,51) anlamlı düzeyde düşüktür (p=0,014). Bireylerin sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları ile diyet kalitesi (r=0,227; p<0,001) ve gezegen sağlığı diyet uyumu (r=0,243; p<0,001) pozitif ilişkilidir. Bireylerin diyet kalitesindeki her bir birimlik artış gezegen sağlığı diyeti uyumunu pozitif etkilemektedir (β=0,138; p=0,009) ve kadınların erkeklere göre gezegen sağlığı diyet uyumu daha yüksektir (β=-0,182; p=0,001). Sonuç: Gezegen sağlığını koruyacak sürdürülebilir beslenme davranışlarının diyetisyenler öncülüğünde topluma kazandırılması ve yaygınlaştırılması için Beslenme ve Diyetetik eğitim programlarında bu konulara daha geniş yer verilmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the relationships between sustainable nutrition behaviors, diet quality, planetary health diet adherence, climate change awareness, and eco-anxiety levels in dietitians and dietitian candidates. Methods: A total of 360 individuals, including 95 dietitians (D) and 265 dietitian candidates (DC) residing in Antalya between September 2024 and June 2025, were included in the study. Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire. Sustainable nutrition behaviors were assessed using the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, climate change awareness was assessed using the Global Climate Change Awareness Scale, and eco-anxiety levels were assessed using the Eco-Anxiety Scale. Physical activity levels were determined using the International Physical Activity Questionnaire. Anthropometric measurements (body weight and height) were taken by the researcher. Dietary intake was evaluated using 24-hour dietary recall and food frequency questionnaire covering the last month. Diet quality was assessed using the Healthy Eating Index-2020, and planetary health diet adherence was assessed using the Planetary Health Diet Index. Results: Dietitians had significantly higher scores in sustainable nutrition behaviors (D:154.14±23.58; DC:136.42±23.53), climate change awareness (D:74.43±15.81; DC:70.83±14.83), diet quality (D:58.75±13.3; DC:53.75±12.17), and planetary health diet adherence (D:45.99±11.24; DC:40.68±10.19) compared to dietitian candidates (p<0.05). Eco-anxiety levels were significantly higher in dietitian candidates (24.44±6.77) than in dietitians (22.50±6.51) (p=0.014). Positive correlations were found between sustainable nutrition behaviors and both diet quality (r=0.227; p<0.001) and planetary health diet adherence (r=0.243; p<0.001). Each unit increase in diet quality positively affected planetary health diet adherence (β=0.138; p=0.009), and males had higher planetary health diet adherence than females (β=-0.182; p=0.001). Conclusion: The findings highlight the importance of integrating sustainable nutrition topics into nutrition and dietetics education curricula. Promoting sustainable nutrition behaviors through dietitians is recommended for the protection of planetary health.
Benzer Tezler
- Diyetisyen adaylarının yaşam kalitesi ve fiziksel aktivite düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of quality of life and physical activity levels of dietetic students
BURCU MUTLU ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARDA BORLU
- Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının sürdürülebilir beslenme konusundaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Assessing the knowledge and attitudes of dietitians and dietitian candidates with regards to sustainable diet
GURBET ÜNAL ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- PTT dağıtım çalışanlarında medya araçları kullanım durumlarının, beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi
Investigation of media tools usage, nutritional habits and physical activity levels of PTT distribution employees
FATMA KASAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
- Türkiye'de kuşaklar arası perspektif farklılıklarının beslenme alışkanlıklarına etkisi
Effects of inter-generational perspective differences to nutritional habits in Turkey
BENGİSU BOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
- Diyetisyen ve diyetisyen adaylarının obez bireylere karşı tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of dietitians and dietitian candidates' attitudes towards obese individuals
ZEHRA SERAY ESKİOCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikTrakya ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF DURAN