Yüksek riskli prostat kanserinde tedavi yanıtının değerlendirilmesinde GA-68 PSMA PET/BT
Assessment of treatment response using GA-68 PSMA PET/CT in high-risk prostate cancer
- Tez No: 1018118
- Danışmanlar: DR. MİKAİL KORAY DEMİREL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Radyoloji ve Nükleer Tıp, Radiology and Nuclear Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Gleason skoru 8–10 olan yüksek riskli prostat kanseri hastalarında Ga-68 PSMA PET/BT'den elde edilen semikantitatif ve volumetrik parametrelerde tedaviye bağlı değişiklikleri değerlendirmek; bu değişikliklerin serum PSA düzeyleri, ISUP derece grupları, kastrasyon durumu ve uygulanan tedavi modaliteleri ile ilişkisini analiz etmek ve PSMA PET/BT temelli tedavi yanıtının RECIP 1.0 kriterleri ile değerlendirilmesinin klinik uygulanabilirliğini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, retrospektif çalışmaya, Gleason skoru 8–10 olan ve tedavi öncesi ile sonrası Ga-68 PSMA PET/BT görüntülemesi bulunan hastalar dahil edildi. Klinik, laboratuvar ve görüntüleme verileri (yaş, PSA, Gleason skoru, ISUP grubu, kastrasyon durumu ve metastatik patern) kaydedildi. Primer ve metastatik lezyonlara ait SUVmax değerleri ile birlikte toplam tümör hacmi (TTV) ve PSMA total lezyon yükü (TL-PSMA) LIFEx yazılımı kullanılarak yarı otomatik olarak hesaplandı. Tedavi yanıtı RECIP 1.0 kriterlerine göre sınıflandırıldı. Tüm parametreler PSA dinamikleri ve tedavi modaliteleri ile ilişkili olarak analiz edildi; bağımsız prediktif değerler ROC analizleri ve çok değişkenli lojistik regresyon modelleri ile değerlendirildi. PET/BT'den türetilen metrikler; serum PSA, ISUP derece grupları, kastrasyon durumu ve tedavi türü ile ilişkili olarak analiz edilmiş; bu metriklerin tedavi yanıtının değerlendirilmesi ve rezidüel ya da progresif hastalığın öngörülmesindeki katkıları ayrıca değerlendirilmiştir. Bulgular: Ga-68 PSMA PET/BT'de, tedavi sonrası primer prostat tümöründe PSMA tutulumunda istatistiksel olarak anlamlı azalma saptanmış; bu durum SUVmax, PSMA-TV ve TL-PSMA değerlerindeki belirgin düşüşlerle uyumlu bulunmuştur (p<0,001). Hastaların önemli bir kısmında nodal ve kemik metastazlarında da benzer şekilde semikantitatif ve volumetrik PSMA parametrelerinde azalma izlenmiş; bu bulgular hem primer tümör hem de metastatik odaklar düzeyinde ölçülebilir bir moleküler yanıtı ortaya koymuştur. Başlangıç PSA düzeyleri, primer tümöre ait PSMA PET/BT parametreleri ve volumetrik göstergeler ile güçlü pozitif korelasyon göstermiştir (p<0,001). Kastrasyon duyarlı hastalarda PSA yanıtı ile görüntüleme bulguları genel olarak uyumlu iken, kastrasyon dirençli hastalarda biyokimyasal yanıt ile PSMA PET/BT yanıtı arasında daha sık uyumsuzluk gözlenmiş; bu durum ileri evre hastalıkta Ga-68 PSMA PET/BT'nin PSA'ya tamamlayıcı bir rol üstlendiğini desteklemiştir. RECIP 1.0 temelli yanıt kategorileri, SUV temelli ve volumetrik parametrelerdeki değişiklikler, PSA dinamikleri ve kastrasyon durumu ile anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Bu sınıflama, rezidüel tümör yükü ve metastatik aktivite açısından farklılaşan klinik olarak ayırt edilebilir yanıt alt gruplarının tanımlanmasına olanak sağlamıştır. Olumsuz RECIP kategorileri daha yüksek PSMA-TV ve TL-PSMA değerleri ile ilişkili olup, persistan veya progresif hastalık olasılığının arttığını düşündürmüştür. Sonuç: Ga-68 PSMA PET/BT, Gleason skoru 8–10 olan yüksek riskli prostat kanseri hastalarında tedavi yanıtının değerlendirilmesi ve hastalık izlemi açısından klinik olarak anlamlı ve tamamlayıcı bilgiler sağlayan önemli bir görüntüleme yöntemidir. Semikantitatif ve volumetrik PSMA PET/BT parametreleri, özellikle TTV ve TL-PSMA, tümör agresifliği, serum PSA düzeyleri ve kastrasyon durumu ile yakından ilişkilidir ve hem primer tümör hem de metastatik hastalıkta tedaviye bağlı değişiklikleri duyarlı biçimde yansıtır. Bu parametreler, tedavi modalitesi ve nodal patern ile birlikte değerlendirildiğinde hem tedavi yanıtı hem de sağkalım açısından güçlü prognostik değer sunmaktadır. RECIP 1.0 temelli yanıt sınıflaması bu yüksek riskli hasta grubunda uygulanabilir bulunmuş; görüntüleme temelli parametreler ile PSA dinamikleri arasındaki ilişkileri ortaya koyarak rezidüel ve progresif hastalığın ayrımına katkı sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to evaluate treatment-related changes in semiquantitative and volumetric parameters derived from ⁶⁸Ga-PSMA PET/CT in patients with high-risk prostate cancer (Gleason score 8–10); to analyze the associations of these changes with serum PSA levels, ISUP grade groups, castration status, and treatment modalities; and to assess the clinical feasibility of PSMA PET/CT-based response evaluation using RECIP 1.0 criteria Materials and Methods: This single-center, retrospective study included patients with Gleason score 8–10 prostate cancer who underwent ⁶⁸Ga-PSMA PET/CT imaging both before and after treatment. Clinical, laboratory, and imaging data—including age, serum PSA levels, Gleason score, ISUP grade group, castration status, and metastatic pattern—were recorded. SUVmax values of primary and metastatic lesions, along with total tumor volume (TTV) and total lesion PSMA (TL-PSMA), were semi-automatically calculated using LIFEx software. Treatment response was classified according to RECIP 1.0 criteria. All parameters were analyzed in relation to PSA dynamics and treatment modalities; independent predictive values were assessed using ROC analysis and multivariate logistic regression models. PET/CT-derived metrics were analyzed in relation to serum PSA, ISUP grade groups, castration status, and treatment type; additionally, their contributions to treatment response assessment and the prediction of residual or progressive disease were evaluated. Results: ⁶⁸Ga-PSMA PET/CT revealed a statistically significant reduction in PSMA uptake within the primary prostatic tumor following treatment, as reflected by marked decreases in SUVmax, PSMA-TV, and TL-PSMA values (p<0.001). A substantial proportion of patients also demonstrated similar reductions in semiquantitative and volumetric PSMA parameters at nodal and osseous metastatic sites, indicating a measurable molecular response at both the primary tumor and metastatic disease levels. Baseline PSA levels showed strong positive correlations with primary tumor PSMA PET/CT parameters and volumetric indices (p<0.001). While PSA response and imaging findings were generally concordant in castration-sensitive patients, discordances between biochemical and PSMA PET/CT responses were more frequently observed in castration-resistant patients, supporting the complementary role of ⁶⁸Ga-PSMA PET/CT beyond PSA in advanced disease. RECIP 1.0-based response categories were significantly associated with changes in SUV-based and volumetric parameters, PSA dynamics, and castration status (p<0.05). This classification enabled the identification of clinically distinct response subgroups differing in residual tumor burden and metastatic activity. Unfavorable RECIP categories were associated with higher PSMA-TV and TL-PSMA values, suggesting an increased likelihood of persistent or progressive disease. Conclusion: ⁶⁸Ga-PSMA PET/CT provides clinically meaningful and complementary information for treatment response assessment and disease monitoring in patients with high-risk prostate cancer (Gleason score 8–10). Semiquantitative and volumetric PSMA PET/CT parameters, particularly TTV and TL-PSMA, are closely associated with tumor aggressiveness, serum PSA levels, and castration status, and sensitively reflect treatment-related changes in both primary and metastatic disease. When evaluated together with treatment modality and nodal metastatic pattern, these parameters offer strong prognostic value for both treatment response and survival outcomes. RECIP 1.0-based response classification was found to be feasible in this high-risk patient cohort, revealing significant associations between SUV-based and volumetric PSMA PET/CT variables and PSA dynamics, thereby contributing to the differentiation of residual from progressive disease. In conclusion, integrating quantitative PSMA PET/CT-derived metrics with PSA and clinical variables into multidimensional risk models may improve risk stratification and support more individualized treatment decision-making in high-risk prostate cancer.
Benzer Tezler
- Kastrasyona dirençli metastatik prostat kanserinde GA-68 PSMA PET/BT tekstür özelliklerinin LU-177 PSMA tedavisi uygulanan hastalarda tedavi yanıtı ve sağkalım ile ilişkisinin araştırılması
The relation of GA-68 PSMA PET/CT radiomics features with treatment response and overall survival in metastatic castration-resistant prostate cancer patients undergoing LU-177 PSMA radioligand therapy
MERVE ATALAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Radyoloji ve Nükleer TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiNükleer Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERNA TEKİN
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Tedavi öncesi çekilen PSMA PET-CT'nin düşük ve orta riskli prostat kanseri hastalarında sağkalım sonuçları üzerine prediktif değeri
Predictive value of pre-treatment PSMA PET/CT on survival outcomes in patients with low and intermediate-risk prostate cancer
GÖKAY YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Radyoloji ve Nükleer TıpTrakya ÜniversitesiRadyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN MURAT ÇALOĞLU
- Radikal prostatektomi uygulanan hastalarda postoperatif adjuvan tedavi gerekebilirliğinin cerrahi öncesi tetkiklerde öngörülebilirliği: Retrospektif araştırma
Predictability of the need for postoperative adjuvant therapy based on preoperative assessments in patients undergoing radical prostatectomy: A Retrospective study
ABDULBAKİ KALKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
ÜrolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiÜroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH GÜL
- Prostat kanseri tanı ve evrelemesinde Ga-68 PSMA PET/BT'nin katkısı
The value of PSMA PET/CT in prostate cancer diagnosis and staging
ZEYNEP IŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Radyoloji ve Nükleer TıpHacettepe ÜniversitesiNükleer Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT TUNCEL