Ergenlerde sosyal jet-lag, kısa video bağımlılığı ve benlik saygısı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of social jetlag, short video addiction, and self-esteem levels in adolescents
- Tez No: 1018278
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT EVLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Ergenler, Sosyal jetlag, Adolescent, Self-Esteem, Short Video Addiction, Social Jetlag, Adolescents
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET ERGENLERDE SOSYAL JETLAG VE KISA VİDEO BAĞIMLILIĞI İLE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Gamze GELDEŞ Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Mayıs 2026 Danışman: Doç. Dr. Mahmut EVLİ Bu çalışma ergenlerde sosyal jetlag (SJL), kısa video bağımlığı ve benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımda olan bu araştırmanın verileri Nisan 2025-Mayıs 2025 tarihleri arasında Kayseri İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Talas Şehit Mahmut Anadolu Lisesi'nde eğitim gören 407 ergenden toplanmıştır. Araştırmada verilerin toplanması için Tanıtıcı Bilgi Formu, Çocuklar için Sabahçıl Akşamcıl Ölçeği (ÇSAÖ), Kısa Video Bağımlılığı Ölçeği (KVBÖ), İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği (İBBSÖ) kullanılmıştır. Araştırmada etik kurul onayı, kurum izni ve katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam formu alınmıştır. Araştırmaya katılan ergenlerin SJL puan ortalaması 1,55±1,22 saat olarak belirlenmiştir. ÇSAÖ sonuçlarına göre katılımcıların; %79,6'sı ara tip, %14'ü akşamcıl tip, %6,4'ü sabahçıl tip olarak belirlenmiştir. Ergenlerin KVBÖ puan ortalaması 23,62±7,25, BSÖ ortalaması 54,79±10,90, İki Boyutlu Benlik Saygı Ölçeği alt boyutları olan kendini sevme (KS) puan ortalaması 28,77±6,90 özyeterlilik (ÖY) puan ortalaması 26,03±5,49 olduğu saptanmıştır. SJL puan ortalaması ile: sabahçıl-akşamcıl puan ortalaması arasında negatif yönlü çok zayıf düzeyde bir ilişki (r=-0,141; P < 0,01), iki boyutlu benlik saygısı puan ortalaması arasında ise pozitif yönlü çok zayıf düzeyde bir ilişki (r=0,107; P < 0,05) bulunmuştur. Kısa video bağımlılığı ile: iki boyutlu benlik saygısı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde ilişki (r=-0.229; P < 0,01), özyeterlilik arasında negatif ilişki zayıf düzeyde (r=-0,236; P < 0,01)bir ilişki belirlenmiştir. Yaş ile SJL arasında pozitif ilişki zayıf düzeyde (r=0,383; P < 0,05), iki boyutlu benlik saygısı arasında pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,188; P < 0,05). Kurulan regresyon modeli SJL'deki toplam varyans değişikliklerinin yaklaşık %16'sını açıklamaktadır (R²=0,160) Kısa video bağımlılığı, iki boyutlu benlik saygısı ve kronotipin sosyal jetlag üzerinde anlamlı etkisi bulunmamıştır (P > 0,05). Ergenlerde kısa video bağımlılığı ve benlik saygısının birbirinden bağımsız değişkenler olmadığı, ancak aralarındaki ilişkilerin doğrusal ve basit bir yapıdan ziyade çok boyutlu ve dolaylı etkileşimler içerdiğini göstermektedir. Bu durum, ergenlerde dijital davranışlar ve biyolojik ritimlerin birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önemli bir temel oluşturmaktadır. Anahtar Sözcükler; Benlik Saygısı; Ergen; Kısa Video Bağımlılığı; Sosyal Jetlag.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT INVESTIGATION OF SOCIAL JETLAG, SHORT VIDEO ADDICTION, AND SELF-ESTEEM LEVELS IN ADOLESCENTS Gamze GELDEŞ Erciyes University Institute of Health Sciences Department of Nursing Master's Thesis, May 2026 Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Mahmut EVLİ This study was conducted to determine the relationship between social jetlag (SJL), short video addiction, and self-esteem levels among adolescents. The research, designed as a descriptive and correlational study, collected data between April 2025 and May 2025 from 407 adolescents studying at Talas Şehit Mahmut Anadolu High School affiliated with the Kayseri Provincial Directorate of National Education. Data were collected using the Introductory Information Form, the Children's Morningness–Eveningness Scale (CMES), the Short Video Addiction Scale (SVAS), and the Two-Dimensional Self-Esteem Scale (TDSES). Ethical committee approval, institutional permission, and written informed consent forms were obtained from all participants.The mean SJL score of the adolescents participating in the study was found to be 1,55±1,22 hours. According to the CMES results, 79,6% of the participants were identified as intermediate type, 14% as evening type, and 6,4% as morning type. The adolescents' mean SVAS score was 23,62±7,25, the mean Self-Esteem Scale score was 54,79±10,90, while the mean scores of the subdimensions of the Two-Dimensional Self-Esteem Scale were 28,77±6,90 for self-liking (SL) and 26,03±5,49 for self-competence (SC).A very weak negative correlation was found between the mean SJL score and the morningness–eveningness score (r=-0,141; P < 0,01), while a very weak positive correlation was identified between the mean SJL score and the two-dimensional self-esteem score (r=0,107; P < 0,05). A weak negative correlation was found between short video addiction and two-dimensional self-esteem (r=-0,229; P < 0,01), as well as between short video addiction and self-competence (r=-0,236; P < 0,01). A weak positive correlation was found between age and SJL (r=0,383; P < 0.05), and between age and two-dimensional self-esteem (r=0,188; P < 0,05).The regression model explained approximately 16% of the total variance in SJL (R²=0,160). Short video addiction, two-dimensional self-esteem, and chronotype did not have a significant effect on social jetlag (P > 0,05). The findings indicate that short video addiction and self-esteem in adolescents are not independent variables; rather, their relationships involve multidimensional and indirect interactions instead of a simple linear structure. This highlights the importance of addressing digital behaviors and biological rhythms together in adolescents and provides an important basis for future research.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu etiyogenezinde sirkadiyen ritim ilişkili uzun kodlanmayan RNA'ların düzenleyici rolünün değerlendirilmesi
Evaluation of the regulatory role of circadian rhythm related long non-coding RNAS in attention deficit hyperactivity disorder etiogenesis
CANAN AKKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARADAĞ
- Ebeveyni bipolar bozukluğa sahip olan ergenlerde uyku kalitesi, kronotipi tercihi ve sosyal jetlagın bilişsel işlevler üzerine etkisi
The impact of sleep quality, chronotype preference and social jetlag on cognitive functions in adolescents with bipolar disorder-afflicted parents
GÜLGÜN BATAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSelçuk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ALİ GÜLER
- Sirkadiyen ritim ve ilişkili faktörlerin ergenlerde obezite üzerine etkileri ile genetik ve epigenetik yönlerden değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of circadian rhythm and related factors on obesity in adolescents from genetic and epigenetic aspects
MEHMET ONUR TOZAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLİN YETİM ŞAHİN
- Adölesanlarda sosyal jetlag ile kronotip, psikolojik sağlamlık ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social jetlag and chronotype, psychological resilience in among adolescents
HÜLYA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikEskişehir Osmangazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA USLU
- Adölesanlarda sağlıklı beslenme ve uyku hijyeni eğitimlerinin vücut ağırlığı ve ilgili parametrelere etkisi
The effect of healthy nutrition and sleep hygiene education on body weight and related parameters in adolescents
HATİCE DUYGU EĞLENOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
PROF. DR. NURAY KANBUR