Küresel iklim değişikliği okuryazarlığına yönelik bir Delfi çalışması ve öğretim programlarındaki yeri
A Delphi study about global climate change literacy and its place in curricula
- Tez No: 1018297
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET BAHAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ÖZYURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Delphi tekniği, Delphi technique
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, farklı disiplinlerdeki alan uzmanlarından Delphi tekniği ile elde edilen görüşler doğrultusunda küresel iklim değişikliği okuryazarlığının boyutlarını ve performans göstergelerini belirlemek ve geliştirilen çerçeve kapsamında 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına yansımalarını incelemektir. Araştırmada çok aşamalı karma yöntem benimsenmiş ve çalışma üç temel alt problem doğrultusunda ardışık bir desenle yürütülmüştür. İlk aşamada, küresel iklim değişikliği okuryazarlığının boyutları ve bu boyutlar altında yer alan performans göstergeleri Delphi tekniği kullanılarak belirlenmiştir. Üç tur halinde yürütülen süreçte farklı disiplinlerden alan uzmanlarının görüşleri alınmış ve performans göstergeleri istatistiksel ölçütlere dayalı olarak oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında, belirlenen performans göstergelerinin 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3–8. sınıflar) öğrenme çıktılarıyla ilişkisi doküman incelemesi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bu kapsamda öğrenme çıktıları, küresel iklim değişikliği okuryazarlığının boyutları ve performans göstergeleri doğrultusunda analiz edilerek örtüşme düzeyleri belirlenmiştir. Bulgular, küresel iklim değişikliği okuryazarlığının bilgi, beceri, tutum-değer ve davranış boyutlarını kapsayan toplam 75 performans göstergesinden oluştuğunu ortaya koymuştur. Ayrıca sınıf düzeyleri temelinde yapılan incelemeler, öğretim programlarının küresel iklim değişikliği konusunu ele alışında kısmi bir kademeli gelişim bulunduğunu; ancak bu gelişimin sarmal ve hiyerarşik bir yapıdan çok, yer yer kopukluklar içeren düzensiz bir ilerleme sergilediğini göstermiştir. Araştırmanın ikinci araştırma sorusu kapsamında küresel iklim değişikliği okuryazarlığı, boyutları ve performans göstergeleri temelinde bütüncül olarak tanımlanmıştır. Elde edilen bulgular ulusal ve uluslararası alanyazındaki çalışmalar ışığında değerlendirilmiş; performans göstergelerinin öğretim programlarıyla ilişkilendirilmesinde belirlenen eksikliklerin giderilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to identify the dimensions and performance indicators of global climate change literacy based on expert opinions obtained through the Delphi technique from specialists representing different disciplines, and to examine the reflections of the developed framework within the 2024 Science Curriculum. A multi-phase mixed-methods approach was adopted, and the study was conducted using a sequential design aligned with three main research questions. In the first phase, the dimensions of global climate change literacy and the performance indicators associated with these dimensions were determined through the Delphi technique. During the three-round Delphi process, expert opinions from different disciplines were collected, and the performance indicators were established based on statistical criteria. In the second phase, the relationship between the identified performance indicators and the learning outcomes of the 2024 Science Curriculum (Grades 3–8) was examined through document analysis. Learning outcomes were analyzed according to the dimensions and performance indicators of global climate change literacy, and their levels of alignment were evaluated. The findings revealed that global climate change literacy consists of a total of 75 performance indicators encompassing the dimensions of knowledge, skills, attitudes-values, and behavior. Furthermore, analyses conducted across grade levels indicated that the curriculum demonstrates a partial progression in addressing global climate change; however, this progression reflects an irregular pattern with occasional discontinuities rather than a spiral and hierarchical structure. Within the scope of the second research question, a holistic definition of global climate change literacy was developed based on its dimensions and performance indicators. The findings were evaluated in comparison with relevant national and international literature, and recommendations were proposed to address the deficiencies.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği bağlamında çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığına yönelik bilişsel yapıları ve görüşleri
Secondary school students' cognitive structures and views on multifunctional agricultural literacy in the context of climate change
TUBA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NACİYE SOMUNCU DEMİR
- Disinformation in the post-truth era: A comparative analysis of the European Union, Türkiye and Brazil's instruments and practices for combating online disinformation
Hakikat sonrası çağda dezenformasyon: Avrupa Birliği, Türkiye ve Brezilya'nın çevrim içi dezenformasyonla mücadeleye yönelik araç ve pratiklerinin karşılaştırmalı analizi
İREM ŞARDAŞLAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İletişim BilimleriAnkara ÜniversitesiLatin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BESİME PINAR ÖZDEMİR
- Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin sosyal bilgiler öğretim programı ilgili kazanım, değer ve becerileri bakımından değerlendirilmesi
Evaluation of the United Nations Framework Convention on Climate Change in terms of social studies curriculum relevant acquisitions, values and skills
ZEHRA GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN AYNUR YILMAZ
- Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik kimlikleri ile çevre okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the ecological identities and the environmental literacy of prospective primary school teachers
GÖKHAN HASTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ARIK
- Effectiveness of socio scientific issues based instruction on pre-service teachers' critical thinking skills
Sosyo-bilimsel sorunlar odaklı eğitim yönteminin hizmet öncesi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi
MUHAMMET DAVUT GÜL
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN AKÇAY