Kardiyovasküler hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlık düzeyi ile hastalık öz yönetimi arasındaki ilişki
The relationship between health literacy and chronic disease self-management in individuals with cardiovascular disease
- Tez No: 1018352
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEBNEM BİLGİÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler hemşirelik, Cardiovascular nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar, yüksek mortalite ve morbidite oranları nedeniyle küresel hastalık yükünün önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu hastalıkların etkili yönetiminde sağlık okuryazarlığı ve kronik hastalık öz yönetimi temel bileşenler arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, kardiyovasküler hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile kronik hastalık öz yönetimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel ve ilişki arayıcı araştırma tipinde olan bu çalışma Kırklareli Eğitim ve Araştırma Hastanesine 01.03.2025- 03.09.2025 tarihleri arasında başvuran, kardiyovasküler hastalığa sahip ve çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan 142 hasta ile yürütüldü. Veriler“Hasta Bilgi Formu”,“Sağlık Okuryazarlık Ölçeği”ve“Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği”kullanılarak toplandı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 65,97±11,97 yıl olup %54,9'u kadın, %77,5'i ilköğretim ve altı mezunudur. Hastaların Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ) toplam puan ortalaması 100,26±20,10 olarak belirlendi. Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği (KHÖYÖ) alt boyut puan ortalamaları sırasıyla; kendini damgalama için 1,91±0,77, damgalanmayla baş etme için 3,20±0,76, sağlık bakım etkinliği için 3,68±0,96 ve tedaviye uyum için 4,21±0,91 olarak bulundu. Erkeklerin, eğitim düzeyi yüksek olanların, çalışanların, sık kitap okuyanların ve gelir durumu iyi olanların sağlık okuryazarlığı; ek kronik hastalığı olan, hastalık eğitimi alan, sağlık algısı iyi olan ve hastalığını etkili yönettiğini düşünenlerin ise hem sağlık okuryazarlığı hem de öz yönetim düzeyleri anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Korelasyon analizi sonucunda, SOÖ toplam puanı ile KHÖYÖ Kendini damgalama alt boyutu arasında negatif yönlü, düşük düzeyde; sağlık bakım etkinliği ve tedaviye uyum alt boyutları arasında ise pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptandı (p<0,05). vii Sonuç: Kardiyovasküler hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça kronik hastalık öz yönetiminin güçlendiği belirlendi. Hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça kendini damgalama düzeyinin azaldığı, damgalanmayla baş etme, sağlık bakım etkinliği ve tedaviye uyum düzeylerinin arttığı saptandı. Gelecek araştırmalarda sağlık okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik hemşirelik girişimlerinin ve eğitim programlarının planlanması ile daha geniş örneklem gruplarında araştırmaların yürütülmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Background and Aim: Cardiovascular diseases constitute a significant portion of the global disease burden due to high mortality and morbidity rates. Health literacy and chronic disease self-management are among the key components in the effective management of these diseases. This study aimed to determine the relationship between health literacy levels and chronic disease self-management in individuals with cardiovascular disease. Material and Methods: This cross-sectional and correlational study was conducted with 142 patients who applied to Kırklareli Training and Research Hospital between March 1, 2025, and September 3, 2025, met the inclusion criteria, and had cardiovascular disease. Data were collected using the“Patient Information Form,”the“Health Literacy Scale,”and the“Chronic Disease Self-Management Scale”. Results: The mean age of the participants was 65.97 ± 11.97 years, with 54.9% being female and 77.5% having a primary education degree or lower. The patients' mean total score on the Health Literacy Scale (HLS) was determined to be 100.26 ± 20.10. The mean scores for the subscales of the Chronic Disease Self-Management Scale (CDSMS) were found to be 1.91 ± 0,77 for self-stigmata, 3.20 ± 0.76 for coping with stigma, 3.68 ± 0.96 for healthcare efficacy, and 4.21 ± 0.91 for treatment adherence, respectively. Health literacy was significantly higher in males, those with higher education levels, employed individuals, frequent readers, and those with good economic status. Furthermore, patients with additional chronic diseases, those who received disease-specific education, those with positive health perceptions, and those who believed they managed their illness effectively demonstrated significantly higher levels of both health literacy and disease self-management. Correlation analysis revealed a low-level, negative significant correlation between the total HLS score and the self-stigmata subscale, whereas moderate-level, positive significant correlations were found with the healthcare efficacy and treatment adherence subscales (p<0.05). ix Conclusion: It was determined that as the level of health literacy increased in individuals with cardiovascular disease, chronic disease self-management was strengthened. As the health literacy level of the patients increased, their self-stigma level decreased, and their levels of coping with stigma, healthcare efficacy, and treatment adherence increased. In future research, it is recommended to plan nursing interventions and educational programs aimed at improving health literacy and to conduct studies with larger sample groups.
Benzer Tezler
- The relationship between nutrition literacy and diet self-efficacy in individuals with cardiovascular disease or cardiovascular risk factors receiving dietary therapy
Diyet tedavisi alan kardiyovasküler hastalık veya kardiyovasküler risk faktörlerine sahip bireylerde beslenme okuryazarlığı ve diyet-öz yeterliliği arasındaki ilişki
KÜBRA KAZAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİNNUR OKAN BAKIR
- Kronik hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi ve ilaç uyumu ile ilişkisi
Relati̇onshi̇p of health li̇teracy with quality of li̇fe and drug compli̇ance i̇n i̇ndi̇vi̇duals wi̇th chroni̇c di̇sease
İDEAL BERAA YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin sigaraya ilişkin sağlık okuryazarlık düzeylerinin alevlenme sıklığı ve uyku kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between smoking health literacy levels and execarbation frequency and sleep quality of individuals with chronic obstructive pulmonary disease
TUĞBA OLCAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Göğüs Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL UYSAL
- Kronik hastalığı olan kadınların beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile akdeniz diyetine uyumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition literacy levels ofwomen with chronic diseases and their adherence to the mediterraneandiet
RUMEYSA ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR