E-Nabız uygulamasını benimseme düzeyinin sağlık arama davranışları üzerindeki etkisi
The effect of the adoption level of the e-Nabız application on health-seeking behaviors
- Tez No: 1018376
- Danışmanlar: PROF. DR. SELMA ALTINDİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: e-Nabız, Sağlık Arama Davranışı, Dijital Sağlık Okuryazarlığı, Teknoloji Kabul Modeli, Kişisel Sağlık Kayıtları, E-nabız sistemi, E-sağlık, Elektronik sağlık, Elektronik sağlık kayıtları, Mobil sağlık, e-Nabız, Health Seeking Behavior, Digital Health Literacy, Technology Acceptance Model, Personal Health Records, E-pulse system, E-health, Electronic health records, Mobile health
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: İşletme Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özcan Uğurlu, K. (2026). e-Nabız uygulamasını benimseme düzeyinin sağlık arama davranışları üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi. Dünya genelinde sağlık hizmetleri, bilgi teknolojilerindeki devrimsel gelişmelerle birlikte geleneksel kağıt tabanlı sistemlerden verilerin anında paylaşıldığı dijital ekosistemlere evrilmiştir. Bu e-dönüşüm sürecinin en stratejik yansımalarından biri olan e-Nabız sistemi, Türkiye'de 2015 yılında hayata geçirilmiş olup vatandaşların tüm sağlık verilerini tek bir platformda yönetmelerine olanak tanıyan dünyanın en gelişmiş kişisel sağlık kaydı sistemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, e-Nabız uygulamasını benimseme düzeyinin bireylerin profesyonel, çevrimiçi ve geleneksel sağlık arama davranışları üzerindeki etkisini ampirik bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın teorik altyapısı; Teknoloji Kabul Modeli ile Teknoloji Kabulü ve Kullanımı Birleşik Teorisi değişkenlerini sağlık sosyolojisinin sağlık arama davranışları çerçevesiyle bütünleştiren kapsayıcı bir modele dayanmaktadır. Nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile tasarlanan çalışmada veriler, 5-11 Aralık 2025 tarihleri arasında 398 gönüllü katılımcıdan çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak“M-Sağlık Uygulamaları Benimseme Ölçeği”ve“Sağlık Arama Davranışı Ölçeği”kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) tekniklerinden yararlanılmıştır. Analiz bulgularına göre; katılımcıların e-Nabız kullanımına yönelik M-Sağlık Uygulamaları Benimseme Ölçeği'nin alt maddesi olan“Kolaylaştırıcı Koşullar”(X̄ = 4,23) ve Sağlık Arama Davranışı Ölçeği'nin alt boyutu olan“Profesyonel Sağlık Arama”(X̄ = 4,32) boyutlarında“Çok Yüksek”düzeyde katılım gösterdikleri belirlenmiştir. e-Nabız benimseme faktörlerinin sağlık arama davranışları üzerindeki etkisine yönelik YEM sonuçları, kurulan modelin profesyonel sağlık arama davranışındaki varyansın %50,1'ini açıkladığını ortaya koymuştur. Profesyonel sağlık arama davranışı üzerinde özellikle“Algılanan Fayda”(β = +0,358) ve“Kolaylaştırıcı Koşullar”(β = +0,323) değişkenlerinin en güçlü pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bu bulgular, teknik altyapı ve fayda algısının bireyleri rasyonel bir davranış olarak doğrudan resmi sağlık sistemine yönlendirdiğini kanıtlamaktadır. Öte yandan, benimseme faktörlerinin online sağlık arama (R² = 0,267) ve geleneksel sağlık arama (R² = 0,173) üzerindeki açıklayıcı gücü profesyonel aramaya kıyasla daha sınırlı kalmıştır. Araştırmada saptanan bir diğer kritik bulgu ise gri dijital uçurum fenomenidir; 46 yaş ve üzeri katılımcıların, sistemi gençlere kıyasla daha az yararlı buldukları ve profesyonel sağlık arama eğilimlerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca sağlık hizmetlerine kolay erişimi olanların, sistemi daha fazla benimsedikleri (Tersine Bakım Yasası) gözlemlenmiştir. Sonuç olarak e-Nabız, kullanıcılar tarafından bir bilgi arama motoru olarak değil, profesyonel sağlık sistemine erişimi rasyonalize eden bir dijital köprü olarak kullanılmaktadır. Uygulamanın kullanımı, bireyleri pasif alıcı konumundan aktif e-hasta rolüne dönüştürerek kişisel sağlık yönetiminde otorite sahibi olmaya yönlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
Özcan Uğurlu, K. (2026). The effect of the adoption level of the e-Nabız application on health-seeking behaviors. (Unpublished master's thesis). Sakarya University. Healthcare services worldwide have evolved from traditional paper-based systems to digital ecosystems where data is shared instantaneously, alongside revolutionary developments in information technology. The e-Nabız system, one of the most strategic reflections of this e-transformation process, was launched in Turkey in 2015 and is considered one of the world's most advanced personal health record (PHR) systems, allowing citizens to manage all their health data on a single platform. This study aims to examine the effect of the adoption level of the e-Nabız application on individuals' professional, online, and traditional health-seeking behaviors through an empirical approach. The theoretical framework of the research is based on an inclusive model that integrates the variables of the Technology Acceptance Model (TAM) and the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT) with the health-seeking behavior framework of health sociology. Designed with a quantitative research method and a relational survey model, the data for the study were collected via an online survey from 398 volunteer participants between December 5 and 11, 2025. The“Mobile Health Application Adoption Scale”and the“Health Seeking Behavior Scale”were used as data collection tools. In analyzing the data, descriptive statistics, t-tests, ANOVA, Pearson correlation analysis, and structural equation modeling (SEM) were used. According to the analysis findings, participants showed a“Very High”level of participation in the“Facilitating Conditions”(X̄ = 4.23) and“Professional Health Seeking”(X̄ = 4.32) dimensions regarding e-Nabız usage. The results of the SEM revealed that the constructed model explained 50.1% of the variance in professional health-seeking behavior. It was determined that the variables“Perceived Usefulness”(β = +0.358) and“Facilitating Conditions”(β = +0.323) had the strongest positive effect on this behavior. These findings prove that technical infrastructure and the perception of benefit direct individuals toward the official health system as a rational behavior. On the other hand, the explanatory power of the adoption factors on online health seeking (R² = 0.267) and traditional health seeking (R² = 0.173) remained more limited compared to professional seeking. Another critical finding identified in the research is the“Gray Digital Divide”phenomenon; it was found that participants aged 46 and over found the system less useful compared to younger individuals and had a lower tendency toward professional health seeking. Additionally, it was observed that those with easy access to health services adopted the system more, which reflects the Inverse Care Law. In conclusion, e-Nabız is used by users not as an information search engine but as a Digital Bridge that rationalizes access to the professional health system. The use of the application empowers individuals by transforming them from passive recipients into active e-patients with authority in personal health management.
Benzer Tezler
- E-Nabız kişisel sağlık sistemi uygulamasının kullanım durumunun lojistik regresyon analizi ile incelenmesi
Examining the usage status of e-Pulse personal health system with logistic regression analysis
MERAL TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık Yönetimiİzmir Bakırçay ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN DÜNDAR
- Hastaneye başvuran bireylerin e-nabız uygulaması kullanım özellikleri ve e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of e-nabiz application usage characteristics and e-health literacy levels of individuals applying to the hospital
SEDA KAHRAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR
- Mobil sağlık uygulama kullanılabilirliğinin davranışsal niyet üzerindeki etkisinde e-memnuniyetin aracılık rolü: E-Nabız örneği
The mediating role of e-satisfaction in the effect of mobile health application usability on behavioral intention: The case of E-Nabız
BURHAN KILIÇ
- Sağlık okuryazarlık düzeyinin E-Sağlık uygulamalarına kullanımına etkisi
The effect of HEALTH literacy level on e-health applications
DERVİŞ OZAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıYozgat Bozok ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT KILIÇ