İslâm Ceza Hukukunda Muslihûn (531 no'lu Üsküdar Kadı Sicilleri örneği
Muslihûn in Islamic Criminal Law: The example of UsküdarCourt Registers (no. 531)
- Tez No: 1018582
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE GÜMÜŞ BÖKE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal bir varlık olan insanların birbirleriyle ilişkilerinde yaşadığı uyuşmazlıkları çözüme kavuşturmak, tüm hukuk sistemlerinin ilk meselesidir. İnsanlar yaşadıkları hukukî uyuşmazlıkları çözmek için yargı mercileri olan mahkemelere başvurur. Günümüzde mahkeme süreçlerinin ağır işleyişi, sonucun istenilen zamanda elde edilememesi, maliyetli oluşu ve yaşanılan mağduriyetlerin giderilememesi gibi nedenler insanları, mahkemeler haricinde maliyeti yüksek olmayan, kolay ve hızlı çözümler üretebilen alternatif uyuşmazlık yöntemlerine yöneltmektedir. Bahsedilen bu alternatif uyuşmazlık yöntemlerinden bir tanesi de günümüzde onarıcı adalet kavramı çerçevesinde gelişen ve kullanımı günbegün artan arabuluculuk ve uzlaştırma sistemidir. Hukukî anlaşmazlık yaşayan tarafları bir araya getirmek suretiyle tarafların rızaları doğrultusunda kendilerine üçüncü kişilerce verilen tavsiye, telkin ve destekle uyuşmazlığın çözüme kavuşturulduğu bu süreç Osmanlı hukuk sisteminde muslihûn adlı sistemle başarıyla yıllarca faaliyet göstermiştir. Kendine has usul ve yöntemle uyuşmazlık davalarında taraflar arasında barışı tesis edici bir vazife gören muslihûn mekanizması Osmanlı hukukunda birçok davayı sulh ile çözümlemiştir. Osmanlı mahkemelerinde davaları karara bağlayan kadının yanı sıra azımsanamayacak sayıda uyuşmazlığın muslihûn tavassutuyla çözüldüğü, Osmanlı kadı sicilleri belgeleri kayıtlarında mevcuttur. Muslihûn insanlar arasındaki süregelen hukukî sorunları hukûkullah ve ibâdullah dengesini dikkate alarak onarıcı bir çözümle tarafları uzlaşmaya davet eden sulh odaklı bir sistemdir. Osmanlı hukukunda yıllarca uygulanan bu sistemde, davalarda ilgililerin rızası alınarak, düşük maliyetlerle uyuşmazlıklar sulh ile neticelendirilmiştir. İslâm ceza hukuku davalarında incelediğimiz muslihûn, Osmanlı'da anlaşmazlıkların çözümü, uyuşmazlık yaşayan taraflar arasında barışın tesisi gibi işlevleriyle toplumsal barışa giden yolda yüzyıllar boyu aktif görev almıştır. Bunun yanı sıra muslihûn, dava taraflarıyla kurduğu diyaloglar neticesinde tarafların da rızasını alarak adil ve hakkaniyetli neticeler elde etmek suretiyle toplumda adaletin sağlanmasına vesile olmuştur.
Özet (Çeviri)
Resolving disputes that arise in the interactions of humans as social beings is the primary concern of all legal systems. Individuals apply to courts, which serve as judicial authorities, to settle their legal disputes. Today, however, factors such as the slow operation of court processes, the failure to obtain outcomes in a timely manner, high costs, and the inability to redress grievances redirect people toward alternative dispute resolution methods outside the courtroom that are cost-effective, easy, and capable of producing rapid solutions. One of these alternative dispute resolution methods, which has developed within the framework of the concept of restorative justice and whose utilization is increasing day by day, is the system of mediation and conciliation. This process, in which parties experiencing legal disputes are brought together to resolve their conflicts through the advice, suggestion, and support provided by third parties based on mutual consent, operated successfully for years in the Ottoman legal system under the mechanism known as muslihûn (peacemakers). Acting as a peace-establishing mechanism between parties in dispute cases through its unique procedures and methods, the muslihûn system resolved numerous cases through amicable settlement (sulh) in Ottoman law. Ottoman court records (kadı sicilleri) reveal that, alongside the kadı (judge) who adjudicated cases in Ottoman courts, a non-negligible number of disputes were resolved through the mediation of the muslihûn. The muslihûn is a settlement-oriented system that invites parties to a compromise through a restorative solution, taking into account the balance between the rights of God (huquq Allah) and the rights of servants/human beings (ibad Allah) regarding ongoing legal problems among individuals. In this system, which was implemented for centuries in Ottoman law, disputes were concluded with amicable settlements at low costs by obtaining the consent of the involved parties. Investigated within the context of Islamic criminal law cases, the muslihûn actively contributed to the path toward social peace for centuries through functions such as resolving conflicts in the Ottoman Empire and establishing peace between disputing parties. Furthermore, by establishing dialogues with the parties to a lawsuit and securing their consent, the muslihûn achieved just and equitable outcomes, thereby serving as a means to ensure justice within society.
Benzer Tezler
- İslam ceza hukukunda şahsilik prensibi
Başlık çevirisi yok
YAŞAR YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRETTİN ATAR
- İslam Ceza Hukukunda hadler ve hadlerde beyyine külfeti
Başlık çevirisi yok
MÜCAHİT ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA AKTAN
- İslam Ceza Hukukunda pişmanlık ve cezalara etkisi
Repentance (tawba) in Islamic Criminal Law and its effect on punishments
MUSTAFA ÖZKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. CEVAT AKŞİT
- İslam Ceza Hukukunda suça iştirak
The Act of participation in committing an offense in the Islamic Criminal Law
ALEM HAMMAD
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ÇALIŞKAN
- İslam Ceza Hukukunda cezaların indirimi problemi
The Extenuation of punishment in Islamic law
ERTUĞRUL GÖRGÜLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA AKTAN