2010 Sonrası Türkiye'de bağımsız tiyatroların finansal sorunları ve sürdürülebilirliği
Financial problems and sustainability of independent theaters in Türkiye after 2010
- Tez No: 1018612
- Danışmanlar: PROF. DR. AYRİN ERSÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Bağımsız tiyatro, Finansal sorunlar, Sürdürülebilirlik, Independent theatre, Financial problems, Sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de bağımsız tiyatro toplulukları toplumumuzda kültürel çeşitliliğin görünür kılınması ve topluma eleştirel bakışı olanak tanıması bakımından önemli bir yere sahiptir. Şehir Tiyatrosu, Devlet Tiyatrosu gibi ödenekli tiyatrolar ile karşılaştırıldıklarında bağımsız tiyatrolar daha özgür, deneysel ve yenilikçi bir anlayışı önerirler. Seyirciyi klasik sahne düzeninin dışına çıkararak; apartman dairelerini, sergi salonlarını ve farklı mekânları tiyatro sahnesine dönüştürmekte, oyuncu ve seyirci arasındaki ilişkiyi yenilikçi anlayışla yeniden kurgulamaktadır. Tiyatro alanında mekan ve seyirci ilişkisi yanında yeni metinler kazandırarak, metin odaklı yenilikler de sunmaktadır. Bu özgünlüklerine rağmen bağımsız tiyatrolar, finansal açıdan kırılgan bir yapıya sahiptir. COVID-19 pandemisi nedeniyle sahnelerin kapanması, seyirci kaybı ve gişe gelirlerinin durması pek çok topluluğun faaliyetlerini sona erdirmesine yol açmıştır. Pandemi sonrası dönemde ise yaşanan ekonomik krizler finansal sorunları artırmıştır. Artan mekan kiraları, teknik alt yapı maliyetleri ve personel giderleri, enflasyondan etkilenen seyirci davranışları ve kültürel etkinliklere ayrılan bütçedeki daralma gibi faktörler, bağımsız tiyatroların sürdürülebilirliğini tehdit etmeye devam etmektedir. Bu çalışmada 2010 sonrası Türkiye'de bağımsız tiyatro topluluklarının yaşadığı finansal sorunlar ve çözüm arayışları incelenmektedir. Sınırlı devlet desteği, sponsorluk bulmadaki zorluklar, küçülen sahneler nedeniyle azalan seyirci sayısı, bilet gelirlerine bağımlılık gibi sorunlar tartışılmakta; bunun yanı sıra, yerel yönetim destekleri, uluslararası fonlar, dijitalleşme, atölye çalışmaları gibi alternatif çözüm yolları değerlendirilmektedir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi ile literatür taraması ve İstanbul'da aktif olarak faaliyet gösteren bağımsız tiyatro toplulukları üzerinden yapılan örnek incelemelere ve yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Toplulukların uygulayıcıları ve yöneticileriyle yapılan görüşmelerde, 2010 yılından günümüze kadar karşılaşılan temel finansal sorunlar, işleyiş biçimleri ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri tartışılmıştır. Araştırmanın sonucunda bağımsız tiyatroların sürdürülebilirliğinin yalnızca ekonomik yönden değil, aynı zamanda kültür politikaları ve sanatın toplumsal alandaki yeriyle de doğrudan ilişkili olduğu ortaya konmaktadır. Bu bağlamda, kapanan tiyatroların sadece mali nedenlerle değil, kültür politikalarının eksiklikleri nedeniyle de varlıklarını sürdürmelerinin gün geçtikçe zorlaştığı anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Independent theatre groups in Turkey occupy an important position in terms of making cultural diversity visible and providing society with a critical perspective. When compared to publicly funded theatres such as City Theatres and State Theatres, independent theatres tend to adopt a more free, experimental, and innovative approach. By moving beyond conventional stage settings, they transform apartments, exhibition halls, and alternative spaces into performance venues, and reconfigure the relationship between performers and audiences through innovative practices. In addition to redefining spatial and audience relations, independent theatres contribute to the field by introducing new texts and text-oriented innovations. Despite these distinctive characteristics, independent theatres have a structurally fragile financial foundation. The COVID-19 pandemic has increased the vulnerability of these countries. Due to this global heatwave, the closure of stages, loss of audiences, and cessation of box office revenues forced many theatre groups to suspend or terminate their activities. In the post-pandemic period, economic crises have further intensified financial difficulties. Rising venue rents, increasing technical infrastructure and personnel costs, inflation-driven changes in audience behavior, and the contraction of budgets allocated to cultural activities continue to threaten the sustainability of independent theatres. This study examines the financial problems experienced by independent theatre groups in Turkey after 2010, as well as their search for solutions. Issues such as limited state support, difficulties in securing sponsorship, declining audience numbers due to shrinking performance spaces, and dependence on ticket revenues are discussed. In addition, alternative strategies—including local government support, international funding opportunities, digitalization, and workshop-based practices—are evaluated. The study employs a qualitative research methodology, based on a literature review and case studies of independent theatre groups actively operating in Istanbul and semi-conducted interviews. Through interviews conducted with practitioners and administrators of these groups, the fundamental financial problems encountered from 2010 to the present, their modes of operation, and proposed solutions are analyzed. The findings indicate that the sustainability of independent theatres is not solely an economic issue, but is also directly related to cultural policies and the social role of art. In this context, it becomes evident that the increasing difficulty of sustaining theatrical activities and the closure of theatres are not only the result of financial constraints, but also of structural deficiencies in cultural policies.
Benzer Tezler
- Türk basınına göre Atatürk'ün İstanbul'daki faaliyetleri (01 Temmuz 1927-10 Kasım 1938)
Atatürk's activities in Istanbul, according to the Turkish media (1 July 1927-10 November 1938)
HALUK ÇAĞLAR
Doktora
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- 2010 sonrası Türkiye tiyatrosunda eril şiddeti ters yüz eden tek kişilik oyunlar
Solo performances reversing masculine violence in Turkish theatre since 2010
AYLİN ERKAN ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıYıldız Teknik ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYRİN ERSÖZ
- 2000 sonrası bağımsız Türkiye sineması'nda fantastik eğilimler
Fantasy tendencies in Turkish independent cinema after 2000
SEMİH ELLİALTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sahne ve Görüntü SanatlarıAkdeniz ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA YİĞİT
- Sanat ve sanatçı buluşmaları: 2010 sonrası Türkiye'den örneklerle
Art and artist gatherings with examples from Turkey after 2010
İLKNUR ŞANAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. NURAY ER BIYIKLI
- Public opinion and Turkey's foreign policy turn in the 2010s
2010 sonrası Türkiye'nin dış politikası ve kamuoyu
AYGÜL LAÇİN ARTIKOĞLU UYGUNTÜRK
Doktora
İngilizce
2026
Uluslararası İlişkilerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ÖZGÜR ÖZDAMAR