Nevâyî'nin Sedd-i İskenderî Mesnevisinin bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
The contextual index of Nevâyî's Sedd-i Iskenderî Mesnevi
- Tez No: 1018713
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİLGE KAYA YİĞİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Çağatay sahası edebiyatının en değerli şairlerinden biri olan Emir Ali Şîr Nevâyî' Hamsesi'nin beşinci Mesnevisi“Sedd-i İskenderî”nin (TEBDİZ) projesi kapsamında“Bağlamlı Dizini ve İşlemsel Sözlüğü”hazırlanmıştır. Ayrıca eserde yer alan İskender ile ilgili destanlar, nazım şeklinden düz yazı haline çevrilerek muhteva bakımından da incelenmiştir. Sözlük kısmını hazırlarken Özbekistan'da yayınlanmış olan Nevâyî eserleri sözlüğü ve TEBDİZ sözlüğü başta olmak üzere birçok sözlüklerden faydalanılmıştır. Tez iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmının ardından birinci bölümde mesnevide yer alan Dibace bölümündeki“Hamd, Naat, Hamse Hususunda Söz ve Sebeb-i Telif, Nizâmî ve Câmî'nin Övgüsü, Sultan Hüseyin Baykara ve Şehzade Bediüzzaman'ın Medhi”gibi başlıklar bulunmaktadır. Ardında mesnevideki ana bölümde yer alan“İskender'in doğumu, Dârâ ve İskender Savaşı, İskender ve Aşk, İskender'in Dünya'yı zapt etme arzusu, Sedd-i İskenderî, İskender'in Deniz Yolculuğu, İskender'in Ölümü, Yedi Hikmet Ehlinin İskender'in Annesine taziyesi, Hamse Tekmili ve Nevâyî'nin Rüyası, Didaktik Hikâyeler, Ayetler, Peygamber Adları, ülke Adları ve gezegen Adları”incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise Sedd-i İskenderî'nin bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü, Atasözleri, deyimler, ikilemeler, tamlamalar, ekler ve sonuçla tamamlanmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis has prepared the Contextual Index and Operational Dictionary of the fifth Masnavi of Emir Ali Shir Navai's Khamsa,“Sedd-i İskenderî”(TEBDİZ), one of the most valuable poets of Chagatai field literature, within the scope of the (TEBDİZ) project. Furthermore, the legends related to İskender (Alexander) featured in the work were examined in terms of content by converting them from verse form to prose. While preparing the dictionary section, numerous dictionaries were utilized, primarily the dictionary of Nava'i's works published in Uzbekistan and the TEBDİZ dictionary. The thesis consists of two parts. Following the introduction, the first part includes headings from the preface (Dibace) section of the masnavi, such as Praise (Hamd), Eulogy for the Prophet (Naat), remarks on the Khamsa and the reason for its compilation, the praise of Nizami and Jami, and the eulogy for Sultan Husayn Bayqara and Prince Badi' al-Zaman. Subsequently, the main section of the masnavi is examined, covering topics such as the birth of Alexander, the war between Darius and Alexander, Alexander and Love, Alexander's desire to conquer the world, The Wall of Alexander (Sedd-i İskenderı ), Alexander's sea voyage, the death of Alexander, the condolences of the Seven Sages to Alexander's mother, the completion of the Khamsa and Nava'i's dream, didactic stories, verses from the Quran, names of prophets, names of countries, and names of planets. The second part of the thesis is completed with the contextual index and operational dictionary of Sedd-i İskenderi along with sections on proverbs, idioms, reduplications, compounds, suffixes, and a conclusion.
Benzer Tezler
- Ali-Şir Nevayi, Sedd-i İskenderi-metin inceleme-dizin (2 cilt)
Başlık çevirisi yok
HATİCE TÖREN
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL ERASLAN
- Ali Şir Nevâi'nin Sedd-i İskenderi adlı eserindeki sıfat fiiller ve zarf fiiller
Partisiples and gerundiums in the text of Ali şir Nevai called Sedd-i İskenderi
PAKİZE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimUşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALİP YILDIRIM
- Ali Şir Nevayi'nin mesnevilerinde kelime grubu yapıları
Word group structures in Ali Şir Nevayi's couplets
MALEK SAWALHA
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET TURAN
- Ali Şîr Nevâyî'nin Sedd-i İskenderî'sinin muhteva tahlili ve Ahmedî'nin İskender-nâme'siyle mukayesesi
Content Analysis of Ali Shir Nava'i's Sedd-i Iskenderi and Comparison with Ahmadi's Iskender-name
SÜMEYYE UYUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSelçuk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY KOCATÜRK