Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklar ve sağlıklı kontrollerde duygu düzenleme süreçlerinin EEG tabanlı entropi analizi ile karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative evaluation of emotion regulation processes in children with attention deficit hyperactivity disorder and healthy controls via EEG-based entropy analysis
- Tez No: 1018714
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN BURAK BAYKARA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, duygu düzenleme, elektroensefalografi, entropi, uyku, attention deficit hyperactivity disorder, electroencephalography, emotion regulation, entropy, sleep
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı ilaç-naif çocuklarda uyku başlangıcı penceresinde alınan elektroensefalografi (EEG) kayıtlarının doğrusal olmayan karmaşıklık ölçütleri aracılığıyla duygu düzenleme süreçlerinin nörofizyolojik karşılığının incelenmesi amaçlanmıştır. DEHB grubu ile sağlıklı kontroller arasındaki nörofizyolojik ayrım, klinik görünümlerin (Bileşik ve Dikkat Eksikliği Baskın) EEG düzeyindeki farklılaşması ve klinik ölçek puanlarının EEG metriklerine katkısı bir arada değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, tek merkezli, gözlemsel ve kesitsel olgu-kontrol tasarımıyla yürütülmüştür. 6–12 yaş aralığında 85 çocuk dâhil edilmiştir: DEHB Bileşik klinik görünüm (n=41), DEHB Dikkat Eksikliği Baskın klinik görünüm (n=21) ve sağlıklı kontrol grubu (n=23). DEHB tanısı DSM-5 ölçütlerine göre konulmuş; tüm DEHB olguları değerlendirme dönemine kadar ilaç kullanmamıştır. Klinik değerlendirme Çocuk Davranış Listesi (CBCL), Duygu Düzenleme Ölçeği (ERC), Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği, ADHD Rating Scale ve CGI-S ile yapılmıştır. Uyku başlangıcı EEG verilerine çoklu ölçek permütasyon entropisi (MSPE), faz-genlik eşleşmesi (PAC) ve sürekli dalgacık entropisi (CWE) uygulanmıştır. Çoklu karşılaştırmalarda FDR düzeltmesi kullanılmıştır. Bulgular: DEHB klinik görünümleri, kontrollere kıyasla CBCL Dikkat Sorunları, DESR Toplam puanı ve dışsallaştırma ölçütlerinde yüksek değerler sergilemiştir (p<0,001). Bileşik klinik görünüm, Dikkat Eksikliği Baskın görünüme kıyasla MSPE, PAC ve CWE metriklerinde belirgin nörofizyolojik farklılaşma göstermiştir. Duygu düzenleme ölçekleri, yaş ve hiperaktivite kontrolü altında uyku EEG'sini bağımsız biçimde yordamış (ΔR²=%7,8; p=0,030); ROC analizinde EEG metrikleri klinik ölçeklerle birlikte değerlendirildiğinde DEHB ayırt etmede yüksek bir bütünsel performans (AUC>0,80) sergilemiştir. Sonuç: DEHB tanılı çocuklarda uyku başlangıcı EEG'sinin doğrusal olmayan entropi ölçütleri, klinik görünümleri ayırt edebilen nörofizyolojik bir örüntü taşımaktadır. Duygu düzenleme süreçleri, klinik görünümleri hem gündüz davranışı hem uyku nörofizyolojisi düzleminde ayrıştıran transdiagnostik bir eksen olarak yer almaktadır. Bulgular, DEHB için aranan tanısal ve prognostik biyobelirteç çerçevesine özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study investigated the neurophysiological correlates of emotion regulation processes through nonlinear complexity measures applied to sleep- onset electroencephalography (EEG) recordings in medication-naive children diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). The neurophysiological distinction between the ADHD group and healthy controls, the differentiation of clinical presentations (Combined and Predominantly Inattentive), and the contribution of clinical scales to EEG metrics were evaluated. Materials and Methods: A single-center, observational, cross-sectional case-control design was used. Eighty-five children aged 6–12 years were included: ADHD Combined presentation (n=41), Predominantly Inattentive presentation (n=21), and healthy controls (n=23). ADHD diagnosis followed DSM-5 criteria; all cases were medication-naive. Clinical evaluation included the Child Behavior Checklist (CBCL), Emotion Regulation Checklist (ERC), Conners' Teacher Rating Scale, ADHD Rating Scale, and CGI-S. Multiscale Permutation Entropy (MSPE), Phase-Amplitude Coupling (PAC), and Continuous Wavelet Entropy (CWE) were applied to sleep-onset EEG. FDR correction was used for multiple comparisons. Results: ADHD presentations showed higher CBCL Attention Problems, DESR Total, and externalizing scores than controls (p<0.001). The Combined presentation showed marked neurophysiological differentiation in MSPE, PAC, and CWE compared to the Predominantly Inattentive presentation. Emotion regulation scales independently predicted sleep EEG under age and hyperactivity control (ΔR²=7.8%; p=0.030); in ROC analysis, EEG metrics combined with clinical scales achieved high overall performance (AUC>0.80) in discriminating ADHD. Conclusion: In children with ADHD, nonlinear entropy measures of sleep- onset EEG carry a neurophysiological pattern distinguishing clinical presentations. Emotion regulation processes form a transdiagnostic axis differentiating clinical presentations at both daytime behavior and sleep neurophysiology. The findings provide a unique contribution to the diagnostic and prognostic biomarker framework for ADHD.
Benzer Tezler
- Çocuklarda kan beyin bariyeri sıkı bağlantı protein düzeylerinin inflamasyon belirteçleri ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu semptomları ile ilişkisi
The relationship of blood–brain barrier tight junction protein levels with inflammatory markers and attention deficit and hyperactivity disorder symptoms in children
MELİS ELİF ŞENEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİRAÇ BARIŞ USTA
- Davranım bozukluğu komorbid dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı erkek çocukların kraniyal fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme bulgularının sağlıklı gelişen erkek çocuklar ile karşılaştırılması
Comparison of cranial functional magnetic resonance imaging findings between male children with conduct disorder comorbid attention deficit hyperactivity disorder and healthy developing controls
DİDEM ÇEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu dikkat eksikliği baskın görünüm tanılı 7-14 yaş erkek olguların görev tabanlı fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme bulgularının sağlıklı erkek olgular ile karşılaştırılması
Comparison of task-based functional magnetic resonance imaging findings between male patients aged 7-14 with attention deficit hyperactivity disorder - predomi̇nantly inattentive presentation and healthy male controls
BUSE GÜNAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
- Dikkat eksikliği/ hiperaktivite bozukluğu, öğrenme bozukluğu ve otistik spektrum bozukluğu tanılı çocukların yaş ve cinsiyet açısından eşlenmiş sağlıklı kardeşlerinde sözel olmayan iletişim becerileri, empati düzeyleri, çevresel belirteçleri ile ilişkilerinin araştırılması: kontrollü bir araştırma
Evaluation of nonverbal communication skills, empathy levels and their relationships with peripheral markers in age and gender matched healty siblings of children in attention deficit hyperactivity disorder, learning disability and autism spectrum disorder: a controlled study
NURAN DEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde sosyal anksiyete ve aleksitimi
Social anxiety and alexithymia in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
GİZEM BİÇEN