Ege Üniversitesi öğrencilerinin kişisel iyi oluş düzeyleri ve çok boyutlu öğrenci yoksulluğu ile ilişkisi
Personal well-being levels of Ege University students and their relationship with multidimensional student poverty
- Tez No: 1018734
- Danışmanlar: PROF. DR. IŞIL ERGİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve amaç: İyi oluş, bireylerin yaşam kalitesinin artıran ve toplumsal uyumu destekleyen önemli bir sağlık göstergesidir. Dünya Sağlık Örgütü, iyi oluşun geliştirilmesini ve izlenmesini halk sağlığı politikalarının temel hedeflerinden biri olarak vurgulamaktadır. Üniversiteler, bireylerin yalnızca akademik gelişimlerinin değil, aynı zamanda biyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan iyi oluşlarının da şekillendiği önemli sosyal çevrelerdir. Üniversite öğrencilerinin bu sosyal çevresinde iyi oluşunu olumsuz etkileyen yetersizlikler incelendiğinde, çalışmaların çoğunlukla ekonomik güçlükler gibi yoksulluğun tek boyutuna odaklandığı; eğitim, sağlık, barınma ve sosyokültürel olanaklar gibi farklı alanlardaki yoksunlukları içeren çok boyutlu yoksulluğun göz ardı edildiği görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin yaşam koşullarındaki bu çok boyutlu yoksunlukların ve diğer faktörlerin kişisel iyi oluş ile ilişkisini ortaya koymak, öğrencilerin iyi oluşunu destekleyen politikaların geliştirilmesi açısından oldukça önemlidir. Bu araştırmanın amacı, Ege Üniversitesi öğrencilerinin kişisel iyi oluş düzeylerini belirlemek, ilişkili etmenleri saptamak ve çok boyutlu öğrenci yoksulluğu ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırma Ege Üniversitesi'nin merkez ve periferik yerleşkelerinde yürütülmüş olup veriler, 2025 yılı Mart–Mayıs ayları arasında araştırmacı gözetiminde öz bildirim yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma evrenini 2024-2025 akademik yılında lisans ve ön lisans düzeyinde örgün öğretimde öğrenim gören 48.633 öğrenci oluşturmuştur. Fakülte ve yüksekokullara göre tabakalı küme örnekleme yöntemi kullanılmış ve her sınıf bir küme olarak kabul edilmiştir. Minimum örneklem büyüklüğü %50 prevalans, %4 hata payı, %95 güven aralığında, desen etkisi iki alınarak 1186 olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya 1697 öğrenci katılmış ve 1554 öğrenci analizlere dâhil edilmiştir. Bağımlı değişken olan kişisel iyi oluş düzeyi, Kişisel İyi Oluş İndeksi-Yetişkin Formu (KİOİ-Y) ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenler, Kampüse Uyarlanmış Sosyal Ekolojik Sağlık Modeli temel alınarak altı katmanda (temel özellikler, yaşam tarzı faktörleri, yaşam ve eğitim koşulları, sosyal ve toplumsal ağlar, koruyucu sağlık davranışlarının önündeki engeller, hayat ve okulun talepleri) incelenmiştir. Öğrencilerin çok boyutlu yoksulluk durumu Çok Boyutlu Öğrenci Yoksulluğu Ölçeği (ÇBÖYÖ) ile değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler sunulmuştur. Ardından çözümleyici analizlerde bağımsız örneklem t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi ve çoklu lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya dâhil edilen 1554 öğrencinin yaş ortalaması 21,41±1,93 olup katılımcıların %54,1'i kadındır. Öğrencilerin KİOİ-Y toplam puan ortalaması 59,52±16,50; ÇBÖYÖ puan ortalaması 165,72±27,33'tür. KİOİ-Y ile ÇBÖYÖ toplam puanları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,372; p<0,001). Ayrıca öğrencilerin KİOİ-Y'de en düşük puan verdiği yaşam alanları sırasıyla gelecekten emin olma (4,48±2,69), yaşam standardı (5,19±2,59) ve kişisel güvenlik (5,62±2,68) olarak belirlenmiştir. Çoklu lineer regresyon analizine göre; tanılı psikiyatrik hastalığa sahip olmak (p<0,001), koruyucu sağlık davranışlarının önündeki maddi engel ve bilgi engeli sayısının artması (p<0,001), algılanan stres düzeyinin artması (p<0,001) KİOİ-Y puan ortalamalarını azaltan faktörler olarak belirlenmiştir. Buna karşılık karbonhidratlı ve dengeli beslenme düzeyinin artması (p<0,001), uyku kalitesinin iyi olması (p=0,002), düzenli olarak sosyal aktif olma (p<0,001), periferik yerleşkede öğrenim görme (p<0,001), barınma koşullarının daha yeterli olması (p<0,001), ÇBÖYÖ toplam puanının artması (p<0,001), arkadaş desteğinin yüksek olması (p<0,001), okunan bölümün isteyerek tercih edilmesi (p=0,002), akademik başarı algısının yüksek olması (p<0,001) ve zaman yeterliliği algısının artması (p=0,033) KİOİ-Y puan ortalamalarını artıran değişkenler olarak saptanmıştır. Final regresyon modeli, öğrencilerin kişisel iyi oluşlarındaki varyansın %43'ünü açıklamıştır. Sonuç: Üniversite öğrencilerinin kişisel iyi oluş düzeyleri düşük ya da zorlanmış iyi oluş (underwell) aralığında olup; özellikle geleceğe ilişkin kaygıları yüksek ve yaşam standardına yönelik memnuniyetleri düşüktür. İyi oluş, bireysel özelliklerin ötesinde; ekonomik koşullar, sosyal destek ağları, yaşam ve eğitim koşulları ile koruyucu sağlık davranışlarına dair yapısal engeller gibi çok sayıda etmenin etkileşimiyle şekillenmektedir. Kampüse Uyarlanmış Sosyal Ekolojik Sağlık Modeli, iyi oluşa çok katmanlı ve güçlü bir açıklayıcılık sunmuştur. Çok boyutlu yoksulluk, kişisel iyi oluşun temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Bulgular, üniversite ortamında öğrencilerin iyi oluşunu olumsuz etkileyen önemli yapısal eksikliklere işaret etmektedir. İyi oluşun geliştirilmesine yönelik müdahalelerin yalnızca bireysel düzeyle sınırlı kalmaması; yapısal, çevresel ve toplumsal politikalarla desteklenmesi gerekmektedir. Ruh sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi, danışmanlık ve destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması, sağlığı geliştirici davranışlar önündeki engellerin azaltılması ve öğrencilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi öncelikli müdahale alanlarıdır. Bu doğrultuda üniversitelerin, öğrencilerin bütüncül iyi oluşunu destekleyen sağlığı teşvik edici ortamlar olarak yapılandırılması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and aim: Well-being is an important indicator of health that enhances individuals' quality of life and supports social cohesion. The World Health Organization emphasizes the promotion and monitoring of well-being as one of the main objectives of public health policies. Universities are important social environments in which not only the academic development of individuals but also their biological, psychological, and social well-being are shaped. When examining the deficiencies that negatively impact the well-being of university students within their social environment, it is observed that most studies focus on a single dimension of poverty, such as economic hardship, while neglecting multidimensional poverty encompassing deprivation in different areas such as education, health, housing, and socio-cultural opportunities. Revealing the relationship between these multidimensional deprivations in students' living conditions and personal well-being, together with other related factors, is highly important for developing policies aimed at improving student well-being. The aim of this study was; to determine the personal well-being levels of students at Ege University /Turkiye, to identify associated factors, and to evaluate the relationship between personal well-being and multidimensional student poverty. Materials and methods: This cross-sectional study was conducted at the central and peripheral campuses of Ege University, and the data were collected between March and May 2025 using a self-reported questionnaire. The study population consisted of 48.633 undergraduate and associate degree students enrolled in formal education during the 2024–2025 academic year. A stratified cluster sampling method based on faculties and vocational schools was used, and each class was considered a cluster. The minimum sample size was calculated as 1186, assuming a prevalence of 50%, a margin of error of 4%, a 95% confidence interval, and a design effect of two. A total of 1697 students participated in the study, and 1554 students were included in the analyses. The dependent variable, personal well-being level, was assessed using the Personal Wellbeing Index–Adult (PWI-A). Independent variables were examined within six layers based on the Campus-Adapted Socioecological Health Model (basic characteristics, lifestyle factors, living and educational conditions, social and community networks, barriers to preventive health behaviors, and demands of life and school). Students' multidimensional poverty status was evaluated using the Multidimensional Student Poverty Scale (MSPS). Descriptive statistics were presented. Subsequently, independent samples t-test, Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, Spearman correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used in the analytical analyses. Results: The mean age of the 1,554 students included in the study was 21,41±1,93 years, and 54,1% of the participants were female. The mean PWI-A total score of the students was 59,52±16,50, while the mean MSPS score was 165,72±27,33. A positive, moderate, and statistically significant correlation was found between the total PWI-A and MSPS scores (r=0,372; p<0,001). In addition, the life domains in which students reported the lowest PWI-A scores were future security (4,48±2,69), standard of living (5,19±2,59), and personal safety (5,62±2,68), respectively. According to the multiple linear regression analysis, having a diagnosed psychiatric disorder (p<0,001), an increase in the number of financial and knowledge barriers to preventive health behaviors (p<0,001), and higher perceived stress levels (p<0,001) were identified as factors associated with lower PWI-A scores. In contrast, higher levels of carbohydrate intake and balanced nutrition (p<0,001), good sleep quality (p=0,002), being socially active regularly (p<0,001), studying at a peripheral campus (p<0,001), more adequate housing conditions (p<0,001), higher MSPS total scores (p<0,001), greater friend support (p<0,001), having volitional choice for academic major (p=0,002), higher levels of perceived academic achievement (p<0,001), and perceived time adequacy (p=0,033) were identified as variables associated with higher PWI-A scores. The final regression model explained 43% of the variance in students' personal well-being. Conclusions: University students' levels of personal well-being fall within the“underwell”range; in particular, they reported high levels of concern about the future and low satisfaction with their standard of living. Well-being is shaped not only by individual characteristics but also by the interaction of numerous factors such as economic conditions, social support networks, living and educational conditions, and structural barriers to preventive health behaviors. The Campus-Adapted Socioecological Health Model provided a strong and multilayered explanation of well-being. Multidimensional poverty emerged as one of the main determinants of personal well-being. The findings point to significant structural deficiencies in the university environment that negatively impact students' well-being. Interventions aimed at improving well-being should not be limited to the individual level but should also be supported by structural, environmental, and social policies. Strengthening mental health services, broadening institutional support mechanisms, reducing structural barriers to health-promoting behaviors, and improving students' living conditions are priority areas for intervention. In this regard, it is important for universities to be structured as health-promoting environments that support students' holistic well-being.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş düzeylerinin yordanmasında toplumsal cinsiyet rolleri ve temel psikolojik ihtiyaçların rolü
The role of gender roles and basic psychological needs in predicting the psychological well-being levels of university students
BİLGESU ERGEN KOCABIYIK
- Üniversite öğrencilerinin dindarlık düzeyleri ile mental iyi oluş halleri arasındaki ilişki: Van örneği
Relationship between university students' levels of religiousness and their mental well-being: The Van example
HASAN ELHAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMED KIZILGEÇİT
- Yurt dışı deneyimi geçiren ve geçirmeyen lise öğrencilerinin kendini gerçekleştirme düzeyleri
Başlık çevirisi yok
NİLGÜN KILIÇKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
DR. GÜLDEN BİLAL
- Üniversite öğrencilerinin iyi oluşlarının HEXACO kişilik özelliklerine göre yordanması
Tthe predicting of university students' well-being according to HEXACO personality characterics
BERRENUR KAVAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL MEYDAN
- Lise öğrencilerinde zihinsel dayanıklılığın yordanmasında psikolojik iyi oluş, duygu düzenleme, bilişsel esneklik ve akademik başarının rolü
The role of psychological well being, emotion regulation, cognitive flexibility and academic success in predicting mental toughness among high school students
ŞÜKRAN BAHÇEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞAN