Tek mekânlı bilim kurgu sinemasında sinematografik iç mekân analizi ve geleceğin kapsül mekânlarına yönelik model önerisi
Cinematographic interior space analysis in single-location science fiction cinema and a proposed model for future capsule spaces
- Tez No: 1018769
- Danışmanlar: DOÇ. İSMAİL EMRE KAVUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Bilim kurgu sineması, Sinematografi, Science fiction cinema, Cinematography
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sinemanın temelinde var olan; hareket, ışık, görme yanılsaması ve kurgu, zihinsel imgenin oluşumu sürecinde izleyicilere yeniden şekillenen bir gerçeklik sunmaktadır. Bu bağlamda sinematografik deneyim, sinemanın anlatım araçları ile mekânsal yaratım temsilini dışsal bir form olmanın ötesine taşıyarak, gerçeklik algısının içsel modelini inşa etmektedir. Mimarlık ve sinema disiplininin kesişiminde yaratılan, bilinçli eylemlerle, hareket ve sınırların zaman-mekân kurgusu ekseninde gelişimi, yeni biçimlerin tasarımı aşamasında yol gösterici olmaktadır. Özelikle bilim kurgu filmlerindeki sonsuz yaratım çizgisi, mekânsal sınırların yeniden tanımlanmasında önemli bir kaynaktır. Bu çalışmada, sınırlı alanlarda geçen tek mekânlı bilim kurgu filmlerinde sinematografik araçların iç mekânın deneyim algısını nasıl yönlendirdiği sorgulanmaktadır. Tek mekân kavramı; mekânın sınırlı potansiyeli içinde verimli kullanımının temel alıdığı, mekânı tüm yönleri ve potansiyeli ile birlikte tasarlama aşamasını içermektedir. Bu bağlamda tez, bilim kurgu filmlerinin sunduğu mekânsal yaratımların, gelecekteki modüler yaşam alanları ve yenilikçi iç mekân tasarımlarına nasıl ilham olabileceği sorusuna odaklanmaktadır. Geleceğin mekânları üzerine yapılan mimari çalışmalar ve tasarımlar gelişen teknoloji ile birlikte sürekli yenilenen bir şemaya sahiptir. Çalışmanın amacı, tek mekânlı bilim kurgu filmlerinden yola çıkılarak, geleceğin kapsül mekân tasarımlarına yönelik bir öneri sunmaktır. Sinematografik ögeler ile iç mekânın deneyimlenme sürecinde mekân, görsel yapının en temel unsuru haline gelmektedir. Kamera açıları, çerçeveleme, kompozisyon, ışık-gölge, renk, montaj ve kurgu gibi unsurlar aracılığıyla mekânda farklı atmosferler yaratılmakta, algının çok yönlü ifadeleri mekânın anlamsal dönüşümüne katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada“sinematografik öğeler mekânsal tasarım kurgusunu algısal boyutta yeniden üretir”düşüncesi kuramsal çerçeve, örnek film analizleri ve model önerisi ile oluşturulmaktadır. Ayrıca, mekânın fiziksel bir yapıdan sıyrılıp algısal üretimini yeniden tanımlamayı amaçlayan bir yaklaşım getirmektedir. Birinci bölümde, çalışmanın amaç, kapsam ve yöntemi açıklanmaktadır. İkinci bölümde kuramsal çerçeve; sinemasal mekân kullanımları, sınırlı mekân, kapsül mekânlar ve bilim kurgu sinemasında mekânın kapsamı ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, sinematografik araçlar ile ilgili detaylı bilgiler verilmektedir. Dördüncü bölümde, seçili filmler üzerinden sinematografik iç mekân analizleri ve geleceğin mekânlarına yönelik model önerisi sunulmaktadır. Son bölümde ise, yapılan analizler doğrultusunda ulaşılan sonuç ve öneriler yer almaktadır. Literatürdeki çalışmalar incelendiğinde, sinematografik araçlar ile yapılan, iç mimarlık perspektifindeki analizlerin sınırlı olduğu ve tek mekânlı bilim kurgu filmleri üzerinden yeterince incelenmemiş olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, tek mekânlı bilim kurgu filmlerindeki sinematografik iç mekân öğelerinin, izleyiciler üzerinde algısal ve psikolojik etkiler yaratan anlatının temel unsuru olduğu görülmektedir. Özellikle kapalı ve sınırlanmış hacimlerin, zaman algısını yıktığı ve sinematografik araçların, mekânsal derinlik yaratımı ile anlatının temel yönlendiricisi olduğu görülmektedir.
Özet (Çeviri)
The fundamental elements of cinema—motion, light, the illusion of vision, and narrative—present viewers with a reality that is reshaped during the process of mental imagery formation. In this context, the cinematic experience constructs an internal model of reality perception by transcending the external form of spatial representation through cinema's narrative tools. Created at the intersection of architecture and cinema, the development of movement and boundaries through conscious actions, centered on the time-space narrative, serves as a guide in the design phase of new forms. In particular, the endless creative trajectory in science fiction films is a significant source for redefining spatial boundaries. This study examines how cinematographic tools direct the perception of interior space in single-location science fiction films set in confined areas. The concept of a single setting involves the design phase of a space, taking into account its full potential and all its aspects, based on the efficient use of the space's limited potential. In this context, the thesis focuses on the question of how the spatial creations presented in science fiction films can inspire future modular living spaces and innovative interior designs. Architectural studies and designs regarding future spaces follow a constantly evolving framework alongside advancing technology. The aim of this study is to propose a concept for future capsule-style spatial designs, drawing inspiration from single-space science fiction films. In the process of experiencing an interior space through cinematic elements, the space itself becomes the most fundamental component of the visual structure. Through elements such as camera angles, framing, composition, light and shadow, color, editing, and montage, different atmospheres are created within the space, and the multifaceted expressions of perception contribute to the space's semantic transformation. In this study, the idea that“cinematic elements reproduce the spatial design narrative on a perceptual level”is established through a theoretical framework, case studies of film analyses, and a proposed model. Additionally, it introduces an approach aimed at redefining the perceptual production of space by moving beyond its physical structure. The first chapter explains the study's objectives, scope, and methodology. The second chapter addresses the theoretical framework, covering cinematic uses of space, confined spaces, capsule spaces, and the scope of space in science fiction cinema. The third chapter provides detailed information on cinematographic tools. In the fourth chapter, cinematographic interior space analyses based on selected films and a proposed model for future spaces are presented. The final chapter presents the conclusions and recommendations reached based on the analyses conducted. A review of the literature reveals that analyses from an interior architecture perspective using cinematographic tools are limited and have not been sufficiently explored in the context of single-location science fiction films. This study demonstrates that cinematographic interior elements in single-location science fiction films serve as a fundamental component of the narrative, creating perceptual and psychological effects on viewers. In particular, it is observed that closed and confined spaces disrupt the perception of time, and that cinematographic tools serve as the primary drivers of the narrative through the creation of spatial depth.
Benzer Tezler
- Envisioning the future of urban design from cinematic spaces: An exploration through science fiction films
Kentsel tasarımın geleceğinin sinematik mekanlar aracılığıyla değerlendirilmesi: Bilim kurgu filmleri üzerinden bir keşif
DİLA BABAOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL EREN KÜRKÇÜOĞLU
- Yapılı çevre üretmeninde eleştirel pozisyon alış olarak süreleşme
Becoming processual as a means for a critical positioning in the production of the built environment
MAYA TÜRKMEN NUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ŞENTÜRER
- Aurama: Kurgu-mekânda bir çeşit görme asistanı
Aurama: A kind of optic assistant in the fiction-space
EMİRHAN ALTUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ŞENTÜRER
- Mekansal kurgunun mimari mekanı okumaya etkisinin sentaktik ve semantik analizi, tarsus tarihi kent merkezi örneği
Syntactic and semantic analysis of the impact of spatial configuration on the legibility of architectural space: The case of the historical city center of tarsus
MERİÇ BEGÜM BAŞEREN
- La problématique de l'espace et du temps dans l'écriture d'Assia Djebar et de Nedim Gürsel
Assia Djebar'ın ve Nedim Gürsel'in yazınında zaman ve mekan sorunsalı
CANSU GÜMÜŞTAŞ ŞEN
Yüksek Lisans
Fransızca
2014
Karşılaştırmalı EdebiyatGalatasaray ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SIDIKA SEZA YILANCIOĞLU