YAPILANDIRILMIŞ OYUN TERAPİSİNİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BELİRTİLERİ GÖSTEREN ÇOCUKLARIN DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL SORUNLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
THE EFFECT OF STRUCTURED PLAY THERAPY ON THE EMOTIONAL AND BEHAVIORAL PROBLEMS OF CHILDREN WITH ATTENTION DEFICIT AND HYPERACTIVITY SYMPTOMS
- Tez No: 1019072
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL REİSOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapılandırılmış Oyun Terapisinin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Belirtileri Gösteren Çocukların Duygusal ve Davranışsal Sorunları Üzerindeki Etkisi Bu araştırmanın amacı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) belirtileri gösteren ilkokul çağındaki çocuklarda yapılandırılmış oyun terapisinin duygusal ve davranışsal sorunlar üzerindeki etkisini incelemektir. DEHB, çocukların akademik, sosyal ve duygusal işlevselliklerini olumsuz etkileyen nörogelişimsel bir bozukluk olup, belirtilerin okul ortamındaki görünümü çocukların uyum süreçlerinde çeşitli güçlükler yaşamalarına neden olabilmektedir. Bu bağlamda, çocukların gelişim özelliklerine uygun psikososyal müdahalelerin etkililiğinin belirlenmesi önem taşımaktadır. Araştırma, tek denekli araştırma yöntemlerinden AB modeli kullanılarak yürütülmüş ve AB modeli altı katılımcının her birinde ayrı ayrı tekrarlanmıştır. Müdahalenin etkililiğini değerlendirmek amacıyla yinelenen ölçümlere dayalı nicel veriler toplanmıştır. Uygulamanın sosyal geçerliliğini değerlendirmek amacıyla ise öğretmen görüşlerine dayalı nitel veriler elde edilmiştir. Böylece yapılandırılmış oyun terapisinin etkililiği elde edilen nicel ve nitel verilerle birlikte değerlendirilmiştir. Çalışma grubunu, ilkokulda öğrenim gören ve öğretmen gözlemleri doğrultusunda DEHB belirtileri gösterdiği belirlenen altı çocuk oluşturmaktadır. Başlama düzeyi verilerinin elde edilmesinin ardından katılımcılara bireysel olarak on oturumluk yapılandırılmış oyun terapisi uygulanmış, müdahalenin kalıcılığını değerlendirmek amacıyla uygulamanın tamamlanmasından bir ay ve üç ay sonra izleme ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA), sosyal geçerlik verilerinin elde edilmesinde ise öğretmen görüşleri kullanılmıştır. Katılımcıların toplam güçlük puanları ile davranış sorunları, hiperaktivite/dikkatsizlik, duygusal sorunlar, akran sorunları, dışsallaştırma ve içselleştirme sorunları alt boyutlarına ilişkin veriler sınıf öğretmenleri tarafından yinelenen ölçümler yoluyla değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde grafiksel analiz yöntemlerinin yanı sıra etki büyüklüğünü belirlemek amacıyla Tau, Tau-U ve İLOF analizleri kullanılmıştır. Uygulamanın sosyal geçerliliğini değerlendirmek amacıyla öğretmen görüşleri alınmış ve elde edilen veriler tematik analiz yoluyla incelenmiştir. Araştırma bulguları, yapılandırılmış oyun terapisinin katılımcıların toplam güçlük düzeylerinde anlamlı azalmalar sağladığını göstermiştir. Etki büyüklüğü analizleri, toplam güçlük puanları ile davranış sorunları, hiperaktivite/dikkatsizlik ve dışsallaştırma sorunları alt boyutlarında yüksek ve çok yüksek düzeyde etkililik ortaya koymuştur. Buna karşılık duygusal sorunlar, akran sorunları ve içselleştirme sorunları alt boyutlarında katılımcılar arasında farklılaşan düzeylerde etkililik gözlenmiştir. İzleme verileri, elde edilen kazanımların büyük ölçüde korunduğunu göstermiştir. Sosyal geçerlilik bulguları ise öğretmenlerin, öğrencilerin dikkat sürelerinde, yönerge takibinde, dürtü kontrolünde, sınıf içi davranışlarında ve akran ilişkilerinde olumlu gelişmeler gözlemlediklerini ortaya koymuştur. Sonuç olarak yapılandırılmış oyun terapisinin, DEHB belirtileri gösteren ilkokul çağındaki çocukların duygusal ve davranışsal sorunlarının azaltılmasında etkili bir müdahale yaklaşımı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, okul temelli ruh sağlığı hizmetleri kapsamında oyun terapisi uygulamalarının kullanılabileceğini ve psikolojik danışma alanındaki uygulamalara katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The Effect of Structured Play Therapy on the Emotional and Behavioral Problems of Children Exhibiting Attention Deficit and Hyperactivity Symptoms The purpose of this study was to examine the effect of structured play therapy on the emotional and behavioral problems of primary school children exhibiting symptoms of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). ADHD is a neurodevelopmental disorder that negatively affects children's academic, social, and emotional functioning, and the manifestation of its symptoms in the school setting may lead to various difficulties in children's adjustment processes. In this context, determining the effectiveness of psychosocial interventions that are appropriate for children's developmental characteristics is of great importance. The study was conducted using an AB design, one of the single-case research designs, and the AB design was replicated separately across all six participants. Quantitative data based on repeated measurements were collected to evaluate the effectiveness of the intervention. In addition, qualitative data based on teachers' opinions were obtained to assess the social validity of the intervention. Thus, the effectiveness and social validity of structured play therapy were evaluated using both quantitative and qualitative data. The study group consisted of six primary school children identified as exhibiting symptoms of ADHD based on their teachers' observations. Following the collection of baseline data, each participant received an individual ten-session structured play therapy program. To evaluate the maintenance of the intervention effects, follow-up assessments were conducted one month and three months after the completion of the intervention. The Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) was used to collect the quantitative data, while teachers' opinions were used to obtain the social validity data. Data regarding the participants' Total Difficulties scores, as well as the subscales of Conduct Problems, Hyperactivity/Inattention, Emotional Problems, Peer Problems, Externalizing Problems, and Internalizing Problems, were evaluated by classroom teachers through repeated measurements. Data were analyzed using graphical analysis methods as well as Tau, Tau-U, and Improvement Level Over the Median (İLOF) effect size analyses. Teachers' opinions regarding the social validity of the intervention were analyzed using thematic analysis. The findings demonstrated that structured play therapy resulted in significant reductions in the participants' total difficulties scores. Effect size analyses revealed high and very high levels of effectiveness for Total Difficulties, Conduct Problems, Hyperactivity/Inattention, and Externalizing Problems. In contrast, the effectiveness observed for Emotional Problems, Peer Problems, and Internalizing Problems varied across participants. Follow-up data indicated that the intervention gains were largely maintained over time. The social validity findings further revealed that teachers observed improvements in students' attention span, compliance with instructions, impulse control, classroom behaviors, and peer relationships. In conclusion, structured play therapy was found to be an effective intervention for reducing the emotional and behavioral problems of primary school children exhibiting symptoms of ADHD. The findings suggest that structured play therapy can be implemented within the scope of school-based mental health services and may contribute to counseling practices.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan erişkinlerde bağlanma ve affektif sistemler
Attachment styles and affective systems in adults with attention deficit/hiperactivity disorder
MEHDI BABAEIAGHDAM ALAMDARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
- Otizmli çocukların tıbbi tanılama süreçlerine ilişkin ailelerin ve tanılamada görev alan uzman doktorların görüşlerinin incelenmesi
Investigation of opinions of the families in the process of diagnosis and opinions of the medical doctors who involved in the diagnosis of the children with autism
DERYA KARAASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZCAN KARAASLAN
- Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan çocuklarda yapılandırılmış oyun terapisi ile dikkat ve dürtü kontrol programının öğrenme sebatkârlığı üzerindeki etkisi
The effect of structured play therapy and attention and impulse control program on learning persistence in children with mild mental retardation
FURKAN ÇUHADAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET PALANCI
- Yapılandırılmış oyun terapi uygulamasının okul öncesi çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, içedönüklük, yürütücü işlevler ve öz düzenleme becerilerine etkisi
The effect of structured play therapy application on social competence, aggression, introversion, executive functions, and self-regulation skills of preschool children
CANSU TERZİOĞULLARI YILMAZ
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURSEL TOPKAYA
- 12 yaş altındaki çocuklar için oyun terapilerinin etkinliliği: Bir sistematik literatür taraması
Effectiveness of play therapies for children under 12: A systematic literature review
BETÜL SERTKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR ULUSOY DOĞMUŞ