Mülâkatlar'da Sâmiha Ayverdi'nin insan tasavvuru
The conception of the human being in Sâmiha Ayverdi's mülâkatlar
- Tez No: 1019099
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME CANGÜZEL GÜNER ZÜLFİKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Ahlak, Ayverdi, Samiha, Dekonstrüksiyon, Derrida, Jacques, Hakikat, Hakikat-ı Muhammediyye, Logos, Medeniyet, Tevhid, İnsan, Morality, Ayverdi, Samiha, Deconstruction, Derrida, Jacques, Truth, Hakikat-ı Muhammediyye, Logos, Civilization, Tevhid, Human
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ayverdi Mülâkatlar'da; Muhammedî ahlâkî prensiplerden yükselen tevhit anlayışı ekseninde insanı ele almaktadır. Bu tasavvuru besleyen en önemli unsur, tasavvuf kültür ve yaşama üslûbu içerisinde beliren şahsiyet idealidir. Fikir temelli yazılarında ise, her iki medeniyet açısından tevhide dayalı, dengeli uygarlık terkibini insanlık adına dile getirmektedir. Ayverdi'nin insan tasavvurunda, yaratılışın aslî amaçlılığı olan insân-ı kâmil düşüncesi, merkezî niteliktedir. İnsan, akıl, nefs, ruh bakımından dengeli terkibe erişmeyi nebevî örneği takip eden kılavuz şahsiyetler yoluyla gerçekleştirebilmektedir. Çalışmamızda; Ayverdi'nin tasavvuf anlayışı ve Jacques Derrida'nın dekonstrüksiyon (yapısöküm) yaklaşımı, hakîkat bağlamında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. İki kavrayışın, ontolojik çiftler açılımı, tevhit ilkesi bakımından benzerlik göstermektedir. Ayverdi düşüncesinde hakîkat ise varlık, bilgi ve ahlâk alanlarını kuşatan çatı kavram olarak yapısökümden farklılaşmaktadır. Tasavvuf anlayışı, yapısökümden aklın mertebeli kavranışı ve keşif bilgisi gereği ayrışmaktadır. İnsan varoluşunun sembolik eşiği üzerinden Allah'ı idrak ederek tevhidi deneyimleme esasına dayanan hakîkat düşüncesine uzanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ayverdi, in Mülâkatlar, addresses the human being within the axis of a conception of tawḥīd grounded in Muḥammadan ethical principles. The most significant element nourishing this conception is the ideal of personality that emerges within the cultural and experiential framework of taṣawwuf. In her more idea-oriented writings, she articulates, on behalf of humanity, a balanced civilizational synthesis based on tawḥīd, from the perspective of both civilizations. In Ayverdi's conception of the human being, the idea of al-insān al-kāmil, which constitutes the primordial teleological purpose of creation, occupies a central position. The human being is able to conceive the attainment of a balanced composition in terms of intellect (ʿaql), lower self (nafs), and spirit (rūḥ) through guiding personalities who follow the Prophetic model. In this study, Ayverdi's understanding of taṣawwuf and Jacques Derrida's approach of deconstruction (déconstruction) are comparatively examined within the context of ḥaqīqa (ultimate reality). From the standpoint of both conceptions, a principle of reciprocity grounded in tawḥīd through ontological pairs. In Ayverdi's thought, however, ḥaqīqa diverges from deconstruction in that it functions as an overarching concept encompassing the domains of being, knowledge, and ethics. It ultimately extends toward a conception of ḥaqīqa founded upon the experiential realization of tawḥīd through the apprehension of God across the symbolic threshold of human existence.
Benzer Tezler
- Transformation of a sufi tradition in contemporary İstanbul: The case of cemalnur Sargut's group
Günümüz istanbulu`nda bir sufi geleneğinin dönüşümü: Cemalnur Sargut grubu örneği
AZİZE ASLIHAN AKMAN
- Örnek bir mütefekkir: Sâmiha Ayverdi (1905-1993)
An example alliance: Sâmiha Ayverdi (1905-1993)
İLKNUR SÖKER
- Meşkûre Sargut'un hayatı ve eserleri
The life and works of Meşkûre Sargut
İLAHE MEMMEDOVA KURŞUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Üsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Safiye Erol anlatılarının örnek okur düzeyinden anlamlandırılması
The signification of Safiye Erol's narratives through the approach of model reader
ZEYNEP TEK
Doktora
Türkçe
2017
Ankara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Uçuş operasyonlarında yakıt verimliliği ve çevresel etkilerin azaltılması için sürekli alçalma yaklaşması önerisi
Continuous descent approach recommendation for fuel efficiency and reducing environmental impacts in flight operations
KAMİL PEHLİVANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Hava Kurumu ÜniversitesiSivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
