6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depreme maruz kalmış bireylere kabul ve kararlılık terapisi (ACT) uygulanarak prefrontal korteks (PFC) aktivasyonunun kantitatif elektroensefalografi (QEEG) ile incelenmesi
Quantitative electroencephalography (QEEG) investigation of prefrontal cortex (PFC) activation in individuals affected by the February 6, 2023 earthquake centered in Kahramanmaraş, by applying acceptance and commitment therapy (ACT)
- Tez No: 1019206
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR NURMEDOV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Nöroloji, Psikiyatri, Psikoloji, Neurology, Psychiatry, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nörobilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nörobilim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlere maruz kalmış ve afet sonrasında Ankara iline göç etmiş bireylere, 8 seanslık bireysel Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) protokolünün psikolojik esneklik, değer odaklı yaşam, yaşantısal kaçınma ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) semptomları üzerindeki klinik etkililiği incelenmiştir. Araştırmanın esas amacını, söz konusu psikoterapötik müdahalenin Prefrontal Korteks (PFC) aktivasyon dinamikleri ve hemisferler arası işlevsel bağlantısallık endeksleri üzerindeki elektrofizyolojik izlerinin Elektroensefalografi (EEG) kayıtları aracılığıyla boylamsal olarak takip edilmesi oluşturmuştur. Deneysel araştırma deseni gereğince, laboratuvar ve klinik süreçleri eksiksiz tamamlayan toplam 35 katılımcı, deney (n=18) ve bekleme listeli kontrol (n=17) gruplarına ayrılmıştır. Katılımcılara müdahale öncesi ve sonrasında psikometrik ölçekler uygulanmış ve gözler kapalı EEG kayıtları yürütülmüştür. Psikometrik bulgularda, deney grubunun çok boyutlu psikolojik esneklik ve değer odaklı yaşam skorlarında anlamlı artışlar kaydedilirken; yaşantısal kaçınma ve TSSB semptom seviyelerinde önemli düşüşler gözlenmiştir. Kontrol grubunun travma düzeyleri ise boylamsal süreçte kronik bir durağanlık sergilemiştir. qEEG spektral güç analizlerinde gruplar arası ortak etkileşim düzeyinde anlamlı bir farklılaşma saptanmamıştır. Ancak bölgesel düzeyde, müdahale almayan kontrol grubunun PFC lokasyonlarında patolojik yavaş dalga artışı görülmüştür. İşlevsel bağlantısallık düzeyinde ise ACT alan deney grubunun kendi içinde prefrontal hemisferler arası faz gecikmesi skorlarında istatistiksel açıdan anlamlı düşüşler saptanmıştır. Sonuç olarak, ACT protokolünün travmatik stresi dindirmede, yaşantısal kaçınmayı azaltmada ve prefrontal kortekste küçük düzeylerde nöroplastik bir hemisferik entegrasyonu tetiklemede etkili bir model olduğu ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This study investigated the clinical effectiveness of an 8 session individual Acceptance and Commitment Therapy (ACT) protocol on psychological flexibility, value-oriented living, experiential avoidance, and Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) symptoms in individuals who experienced the February 6, 2023, Kahramanmaraş-centered earthquakes and subsequently migrated to Ankara. The main objective of the study was to longitudinally monitor the electrophysiological traces of this psychotherapeutic intervention on Prefrontal Cortex (PFC) activation dynamics and interhemispheric functional connectivity indices through Electroencephalography (EEG) recordings. In accordance with the experimental research design, a total of 35 participants who completed all laboratory and clinical processes were divided into experimental (n=18) and waiting-list control (n=17) groups. Psychometric scales were administered to participants before and after the intervention, and eyes closed EEG recordings were conducted. Psychometric findings showed significant increases in multidimensional psychological flexibility and value-oriented living scores in the experimental group; Significant reductions were observed in experiential avoidance and PTSD symptom levels. Trauma levels in the control group, however, showed chronic stasis over the longitudinal period. qEEG spectral power analyses revealed no significant difference in the level of common interaction between groups. However, at the regional level, pathological slow wave increases were observed in the PFC locations of the untreated control group. At the functional connectivity level, statistically significant reductions were found in inter-prefrontal hemisphere phase lag scores within the experimental group receiving ACT. In conclusion, the ACT protocol was shown to be an effective model in alleviating traumatic stress, reducing experiential avoidance, and triggering small levels of neuroplastic hemispheric integration in the prefrontal cortex.
Benzer Tezler
- Depremzede bireylerde travma sonrası stres bozukluğu ile yaşam anlamı arasındaki ilişkide umut duygusunun aracı rolü: Kahramanmaraş örneği
The mediating role of hope in the relationship between post-traumatic stress disorder and meaning of life in earthquake survivors: The example of Kahramanmaraş
İLKE EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKOĞLU
- Relationship between posttraumatic growth and unfinished business among earthquake survivors
Depremden sağ kurtulan bireylerde travma sonrası büyüme ile bitirilmemiş işler arasındaki ilişkinin incelenmesi
ELİF TORUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
PsikolojiTed ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. BEGÜM SERİM YILDIZ
- 2023 Şubat depremlerini yaşayan kişilerde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtileri ile ilişkili bazı değişkenlerin incelenmesi: Depreme ilişkin değişkenler, duygu düzenleme güçlüğü ve travma sonrası bilişler
Examination of some variables related to post-traumatic stress disorder (PTSD) symptoms in people who experienced the February 2023 earthquakes: Earthquake-related variables, emotion regulation difficulty and post-traumatic cognitions
MELEK YEGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
- Afet sonrası geçici yerleşim alanlarında kentsel tarım: Hatay Umutkent örneği
Urban agriculture in post-disaster temporary settlements: A case of study Hatay Umutkent
ÖMER FARUK DEREGÖZÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER
- Bir üniversite hastanesinde depremzede hastalara hizmet veren sağlık çalışanlarının ikincil travmatik stres, depresyon ve anksiyete düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of secondary traumatic stress, depression and anxiety levels of health workers serving earthquake victims in a university hospital
EZGİ EDA AKMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL