Torakolumbar fasyanın ultrasonografik değerlendirilmesinde kalınlık, ekojenite ve morfolojinin değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası güvenilirliği
Intra- and inter-rater reliability of ultrasonographic assessment of thoracolumbar fascia thickness, echogenicity and morphology
- Tez No: 1019238
- Danışmanlar: PROF. DR. FEYZA ÜNLÜ ÖZKAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Physical Medicine and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Ekojenite, güvenilirlik, kalınlık, morfoloji, torakolumbar fasya, ultrasonografi, Echogenicity, reliability, thickness, morphology, thoracolumbar fascia, ultrasonography
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Fiziksel Tıp Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, sağlıklı erişkinlerde torakolumbar fasya (TLF) kalınlığı, ekojenitesi ve morfolojisinin B-mod ultrasonografi (US) ile değerlendirilmesinde kullanılan standart protokolün değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası güvenilirliği ile farklı deneyim düzeyindeki fiziyatristler arasındaki ölçüm uyumu incelenmiştir. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma, Güvenilirlik ve Uyum Çalışmaları Raporlama Kılavuzu (GRRAS) temel alınarak prospektif olarak yürütülmüş metodolojik bir güvenilirlik ve uyum çalışmasıdır. Çalışmaya 18–50 yaş arası, vücut kitle indeksi (VKİ) 18,5–27,9 kg/m² aralığında olan, bel ağrısı öyküsü olmayan ve omurga patolojisi bulunmayan 35 sağlıklı gönüllü dahil edilmiş; bilateral değerlendirme ile toplam 70 TLF incelenmiştir. Tüm ölçümler, sabit cihaz ayarları altında, L3 vertebra spinöz çıkıntısının 2 cm lateralinden longitudinal planda elde edilen standart kesitler üzerinden gerçekleştirilmiştir ve TLF kalınlığı üç noktadan ölçülerek ortalaması alınmıştır. Ekojenite, kayıtlı görüntüler üzerinden ImageJ yazılımı ile manuel olarak belirlenen ilgi alanı (ROI) içindeki ortalama gri ton değeri olarak arbitrary unit (AU) cinsinden hesaplanmıştır. Morfoloji ise dört kategorili (Grup 1–4) ordinal sınıflama ile derecelendirilmiştir. Ölçümler iki deneyimsiz fiziyatri asistan hekimi (Ölçücü 1: Ö1 ve Ölçücü 2: Ö2) tarafından 35 katılımcının tamamında, kas-iskelet sistemi US'de deneyimli bir uzman fiziyatrist tarafından ise rastgele seçilmiş 10 katılımcılık alt grupta yapılmıştır. Ö1'in ölçümleri bir hafta arayla iki kez (T1–T2) tekrarlanmıştır. Güvenilirlik analizlerinde sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC), Bland–Altman, SEM, MDC95 ve kappa istatistikleri; demografik ilişkilerde ise Spearman korelasyon analizi ve Benjamini–Hochberg FDR düzeltmesi kullanılmıştır. Bulgular: Değerlendirici içi analizde Ö1 için TLF kalınlığı ICC değerleri sol tarafta 0,967, sağ tarafta 0,946; ekojenite için sırasıyla 0,943 ve 0,891 olarak bulunmuştur. Ö1–Ö2 değerlendiriciler arası analizde TLF kalınlığı ICC değerleri sol tarafta 0,934, sağ tarafta 0,964; ekojenite için sırasıyla 0,938 ve 0,937 olarak hesaplanmıştır. SEM değerleri kalınlık için 0,012–0,019 cm, ekojenite için 3,802–5,175 AU; MDC95 değerleri ise kalınlık için 0,035–0,052 cm, ekojenite için 10,537–14,344 AU aralığındadır. Morfoloji uyumunda Ö1 için kuadratik ağırlıklı kappa değeri sol tarafta 0,937, sağ tarafta 0,985; Ö1–Ö2 arasında sol tarafta 0,779, sağ tarafta 0,839 olarak bulunmuştur ve tüm karşılaştırmalarda komşu kategori uyumu %100 olmuştur. Uzman ölçücüyle yapılan 10 katılımcılık alt grup karşılaştırmalarında kalınlık için ICC değerleri 0,525–0,881, ekojenite için 0,274–0,732 aralığında değişmiş ve genel olarak deneyimsiz değerlendiriciler arası uyumdan daha düşük bulunmuştur. Korelasyon analizinde TLF morfolojisi ile VKİ arasında her iki tarafta güçlü negatif korelasyon saptanmıştır (sol rho=−0,641; sağ rho=−0,643; FDR-düzeltilmiş p<0,001). Ayrıca sağ TLF kalınlığı ile yaş (rho=0,428) ve VKİ (rho=0,431) arasında pozitif anlamlı korelasyon; sağ TLF ekojenitesi ile yaş arasında ise negatif anlamlı korelasyon (rho=−0,425) saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışma, sağlıklı erişkinlerde TLF kalınlığı, ekojenitesi ve morfolojisinin standart B-mod US ile deneyimsiz fiziyatristler tarafından güvenilir biçimde değerlendirilebildiğini göstermiştir. Uzman ölçücü karşılaştırmalarında bazı parametrelerde güvenilirlik daha düşük bulunmuş olsa da elde edilen sonuçlar yöntemin klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabileceğini düşündürmektedir. TLF morfolojisi ile VKİ arasında saptanan güçlü negatif ilişki, vücut kompozisyonunun TLF'nin ultrasonografik görünümü ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Bu bulguların doğrulanabilmesi için, daha geniş örneklemlerde, farklı deneyim düzeylerinden değerlendiricilerin yer aldığı ve günler arası tekrarlanabilirliğin de değerlendirildiği çok merkezli prospektif çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to investigate the intra-rater and inter-rater reliability of a standardized B-mode ultrasonography (US) protocol for the assessment of thoracolumbar fascia (TLF) thickness, echogenicity, and morphology in healthy adults, as well as the agreement between physiatrists with different levels of experience. Materials and Methods: This prospective methodological reliability and agreement study was conducted in accordance with the Guidelines for Reporting Reliability and Agreement Studies (GRRAS). Thirty-five healthy volunteers aged 18–50 years, with a body mass index (BMI) between 18.5 and 27.9 kg/m² and no history of low back pain or spinal pathology, were included. A total of 70 TLFs were evaluated bilaterally. All measurements were performed using fixed device settings on standardized longitudinal images obtained 2 cm lateral to the L3 vertebral spinous process. TLF thickness was measured at three points, and the mean value was calculated. Echogenicity was quantified from stored images using ImageJ software as the mean grayscale value within a manually defined region of interest (ROI), expressed in arbitrary units (AU). Morphology was graded using a four-category ordinal classification system (Groups 1–4). Measurements were performed in all 35 participants by two novice physical medicine and rehabilitation residents (Rater 1 and Rater 2), and in a randomly selected subgroup of 10 participants by an experienced physiatrist in musculoskeletal US. Rater 1 repeated the measurements twice with a one-week interval (T1–T2). Reliability analyses included the intraclass correlation coefficient (ICC), Bland–Altman analysis, standard error of measurement (SEM), minimal detectable change at the 95% confidence level (MDC95), and kappa statistics. Spearman correlation analysis and Benjamini–Hochberg false discovery rate (FDR) correction were used to evaluate demographic associations. Results: In the intra-rater analysis for Rater 1, ICC values for TLF thickness were 0.967 on the left side and 0.946 on the right side; for echogenicity, the corresponding ICC values were 0.943 and 0.891, respectively. In the inter-rater analysis between Rater 1 and Rater 2, ICC values for TLF thickness were 0.934 on the left side and 0.964 on the right side; for echogenicity, the corresponding ICC values were 0.938 and 0.937, respectively. SEM values ranged from 0.012 to 0.019 cm for thickness and from 3.802 to 5.175 AU for echogenicity, while MDC95 values ranged from 0.035 to 0.052 cm for thickness and from 10.537 to 14.344 AU for echogenicity. For morphology agreement, quadratically weighted kappa values for Rater 1 were 0.937 on the left side and 0.985 on the right side; between Rater 1 and Rater 2, they were 0.779 and 0.839, respectively. Adjacent-category agreement was 100% in all comparisons. In the subgroup comparisons with the expert rater, ICC values ranged from 0.525 to 0.881 for thickness and from 0.274 to 0.732 for echogenicity, generally indicating lower agreement than that observed between the novice raters. Correlation analysis revealed a strong negative correlation between TLF morphology and BMI on both sides (left rho = −0.641; right rho = −0.643; FDR-adjusted p < 0.001). In addition, significant positive correlations were found between right TLF thickness and age (rho = 0.428) and BMI (rho = 0.431), while a significant negative correlation was observed between right TLF echogenicity and age (rho = −0.425). Conclusion: The assessment of TLF thickness, echogenicity, and morphology using a standardized B-mode US protocol provided reliable measurement results when performed by novice physiatrists in healthy adults. Although reliability was lower for some parameters in comparisons with the expert rater, the findings support the clinical and research applicability of this method. The strong negative correlation between TLF morphology and BMI suggests that BMI may influence the ultrasonographic appearance of the TLF. Future prospective studies with multicenter designs, larger sample sizes, more balanced age and sex distributions, multiple raters with different levels of experience, and combined evaluation of between-day repeatability for thickness, echogenicity, and morphology parameters are warranted.
Benzer Tezler
- Preventif analjezi yöntemi olarak laparoskopik kolesistektomilerde ultrasonografi eşliğinde uygulanan subkostal transversus abdominis plane blok ile quadratus lumborum bloğunun karşılaştırılması
Comparison of ultrasonography guided subcostal transversus abdominis plane block and quadratus lumborum block in laparoscopic cholecystectomy as A preventive analgesia method
ÇAĞDAŞ BAYTAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Anestezi ve ReanimasyonSağlık Bilimleri ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
UZMAN UZM. DR. CANAN YILMAZ
- Aksiyel spondiloartropatili hastalarda torakolomber fasya morfolojisinin ultrasonografik değerlendirilmesi ve miyofasyal tetik nokta varlığı ile ilişkisinin kontrol grubu ile karşılaştırılması: Pilot çalışma
Ultrasonographic evaluation of thoracolumbar fascia morphology in axial spondyloarthropathy and controls: a pilot study with clinical assessment of myofascial trigger points
YUZLEM GYUNER SIDZHIMLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
RomatolojiAnkara ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM ATAMAN
- Futbolcularda torakolumbar fasyanın osteopatı̇k teknı̇kle gevşetı̇lmesı̇nı̇n alt ekstremı̇te fonksı̇yonel performansına lumbar ekstansör enduransa ve mobı̇lı̇teye akut etkı̇sı̇
The acute effect of releasing the thoracolumbar facia by osteopatic technique on lower extremity functional performance on lumbar extensor endurance and mobility in football players
ERKAN ÖZYILMAZ
- Subakromiyal sıkışma sendromunda torakolumbal fasya esnekliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of thoracolumbal fascia flexibility in subacromial impingement syndrome
KÜBRA SARIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Fizyoterapi ve RehabilitasyonBaşkent ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN ÖZÜNLÜ PEKYAVAŞ
- Kronik inme hastalarında torakolumbal fasya ve latissimus dorsi esnekliğinin gövde kontrolü ve denge ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between thoracolumbar fascia and latissimus dorsi flexibility and trunk control and balance in chronic stroke patients
ALEYNA FİLİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonAtılım ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİME ULUĞ