Şemsüdddîn es-Semerkandî'de bilgi teorisi
Epistemology of Shamsuddīn as-Samarqandī
- Tez No: 1019275
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Kelam, Epistemoloji, Bilgi, Nefs, İdrâk, Şemsüddîn es-Semerkandî, Algı teorileri, Kalām, Epistemology, Soul, Knowledge, Perception, Shamsu'd-dīn as-Samarqandī, Perception theories, Islamic theology
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mâtürîdî kelam düşüncesinin Râzî sonrası seyrini anlamak açısından Şemsüddîn es-Semerkandî (ö. 722/1322) kritik bir konuma sahiptir. Çünkü Semerkandî'nin pek çok konuda İbn Sînâ ve Fahruddîn er-Râzî gibi iki önemli teorisyenin fikriyatını karşılaştırmalı olarak ele alma ve buradan hareketle kendi sentezine ulaşma gayreti vardır. Hatta bu gayretin, İmam Râzî ile özdeşleşen muhakkıkûn tavrının Semerkandî yorumu olduğu dahi söylenebilir. Bu hususu göz ününde bulunduran çalışmamız kelam disiplini açısından bilgi teorisi araştırmalarına Semerkandî özelinde katkı vermeyi amaçlamaktadır. Bu amacını gerçekleştirmek için standart bir epistemoloji incelemesindeki“bilgi-bilen-bilinen”modellemesini kullanan çalışmamız böylece Semerkandî'nin bilgi teorisini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu model gereğince, öncelikle Semerkandî'nin bilgi kavramı ve tariflerine yaklaşımı ile bu tariflerin teorisinde çoklu kullanımına dikkat çekilip, bilginin mahiyetine yönelik fikriyatı elde edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca bilen özne olarak nefs kavramından Semerkandî'nin ne anladığı ile filozoflarla kelamcılar arasında cereyan eden nefs tartışmalarında Semerkandî'nin tutumu ve nefsin idrâk süreçlerindeki hususi yorumu incelenmiştir. Son olarak çalışmamız bilgi nesnelerinin Semerkandî'nin perspektifiyle tahliline yoğunlaşıp, tüm bu çabanın kelam ilmi ve İslam düşüncesi tarihi açısından ne ifade ettiğine odaklanmıştır.
Özet (Çeviri)
Shamsuddīn as-Samarqandī (d. 722) has a critical position in understanding the course of Māturīdī theological thought after Fakhruddīn ar-Rāzī. For, as-Samarqandī endeavoured to compare the ideas of two important theorists, Ibn Sīnā and Fakhruddīn ar-Rāzī, on many issues and to reach his own synthesis based on them. This endeavour can even be said to be the Samarqandī interpretation of the muhaqqiqūns attitude, which is identified with Imam Rāzī. Bearing this in mind, our study aims to contribute to research on the theory of knowledge from the perspective of the discipline of kalam, with a specific focus on Samarqandī. To achieve this aim, our study utilises the“epistemé-subject-object”model employed in standard epistemological analyses, thereby seeking to elucidate Samarqandī's theory of knowledge. In accordance with this model, attention is first drawn to Samarqandī's approach to the concept of knowledge and his definitions, as well as the multiple uses of these definitions within his theory, in an attempt to elucidate his philosophical views on the nature of knowledge. Furthermore, we have examined what Samarqandī understood by the concept of the soul as the knowing subject, his stance in the debates on the soul between philosophers and theologians, and his specific interpretation of the soul's cognitive processes. Finally, our study focuses on the analysis of the objects of knowledge from Samarqandī's perspective, concentrating on what this endeavour signifies in terms of the science of kalām and the history of Islamic thought.
Benzer Tezler
- Âdâbu'l-bahs geleneğinde Ali Rıza Ardahânî'nin Mi'yâru'l-Münâzara adlı eseri
Ali Rıza Ardahânî's Mi'yâru'l-Münâzara in Âdâbu'l-bahs tradition
HASAN KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeKastamonu ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇOŞAR
- İslam kelamında araz teorisi (Şemsüddin es-Semerkandî örneği)
Accident in Islamic speech in Şemsüddin as-Samarkandi
TARIK TANRIBİLİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSMAİL YÜRÜK
- Şemsüddin Muhammed b. Eşref es-Semerkandî'nin İlmü'l-Âfâk ve'l-Enfüs adlı eserinin tahkiki, tercümesi ve değerlendirmesi
Critical edition, translation ve and of Shams Al-din Muhammed b. Ashraf as-Samarqandi's İlmül'Afak ve'l-Enfüs
YUSUF OKŞAR
- ŞEHÂBEDDİN AHMED BİN MAHMÛD es-SİVÂSÎ'NİN 'ÛYÛNÜ'T-TEFÂSÎR Lİ'L-FUḌALÂʾİ'S-SEMÂSÎR ADLI TEFSİRİNİN KAYNAKLARI
ŞEHÂBEDDİN AHMED BİN MAHMÛD es-SİVÂSÎ'NİN 'ÛYÛNÜ'T-TEFÂSÎR Lİ'L-FUḌALÂʾİ'S-SEMÂSÎR ADLI TEFSİRİNİN KAYNAKLARI
ÖMERÜL FARUK ALTUN
Doktora
Türkçe
2026
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
- Şemsüddin Semerkandî'de ontoloji ve epistemoloji bağlamında kelam-felsefe etkileşimi
In the context of ontology and epistemology in Ahams al-dīn al-Samarqandī theology-philosophy interaction
TARIK TANRIBİLİR