50-65 yaş arası kadınlarda sağlık anksiyetesi ile kanser tarama programlarına katılım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluatıon of the relatıonshıp between health anxıety and partıcıpatıon ın cancer screenıng programs among women aged 50–65 years
- Tez No: 1019659
- Danışmanlar: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, 50–65 yaş arasındaki kadınlarda sağlık anksiyetesi düzeyi ile kanser tarama programlarına katılım arasındaki ilişkinin ve bu ilişkiyi etkileyen sosyodemografik etkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu çalışma, İzmir Karabağlar 27 Nolu Esenyalı Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, 50–65 yaş arası ve çalışma kriterlerini karşılayan 280 kadın ile yürütülmüştür. Veriler sosyodemografik veri formu, kanser taramalarına katılım bilgi anketi ve Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ile toplanmıştır. Analizlerde ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmış, p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların Sağlık Anksiyetesi Ölçeği toplam skor ortalaması 15,00±7,12 olarak bulunmuştur. Kanser taramalarına katılımda, en yüksek katılımın mamografi taramasında (%71,1) olduğu, bunu sırasıyla kendi kendine meme muayenesi (%53,2), klinik meme muayenesi (%49,3) ve gaitada gizli kan testi (%45,4) uygulamalarının izlediği görülmüştür. Katılım oranlarının en düşük olduğu taramalar ise HPV testi (%29,3) ve kolonoskopi (%23,6) olmuştur. Eğitim ve gelir düzeyi düşük, kronik hastalığı bulunan, algılanan sağlık durumu kötü olan ve sağlık kuruluşuna sık başvuran kadınlarda sağlık anksiyetesi daha yüksek bulunmuştur. Sağlık anksiyetesi arttıkça mamografi yaptırma olasılığının azaldığı, HPV testi ve kolonoskopi yaptırma olasılığının arttığı saptanmıştır. Sonuçlar: Sağlık anksiyetesinin kanser tarama davranışları üzerindeki etkisinin tek yönlü olmadığı; taramanın türüne, bireyin sağlık algısına ve sosyoekonomik durumuna göre farklılaştığı görülmüştür. Klinik meme muayenesi yaptıran grupta sağlık anksiyetesi daha düşük bulunmuş; sağlık anksiyetesi arttıkça mamografi yaptırma olasılığı azalırken, HPV testi ve kolonoskopi yaptırma olasılığı artmıştır. Özellikle servikal ve kolorektal kanser taramalarına katılımın artırılması için birinci basamakta farkındalık ve eğitim çalışmalarına ihtiyaç bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to evaluate the relationship between the level of health anxiety and participation in cancer screening programs, together with the associated sociodemographic factors, among women aged 50–65 years. Methods: This cross-sectional study was conducted with 280 women aged 50–65 years who were registered at the Karabağlar No. 27 Esenyalı Family Health Center in Izmir and met the study criteria. Data were collected using a sociodemographic data form, a cancer screening participation questionnaire, and the Health Anxiety Inventory. The chi-square test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, and logistic regression analysis were used, with p<0.05 considered statistically significant. Results: The participants' mean total score on the Health Anxiety Inventory was found to be 15.00±7.12. Regarding participation in cancer screenings, the highest participation rate was observed in mammography screening (71.1%), followed by breast self-examination (53.2%), clinical breast examination (49.3%), and fecal occult blood testing (45.4%), respectively. The screenings with the lowest participation rates were HPV testing (29.3%) and colonoscopy (23.6%). Health anxiety was found to be higher among women with lower levels of education and income, those with chronic diseases, those with poor perceived health status, and those who frequently visited healthcare facilities. It was determined that as health anxiety increased, the likelihood of undergoing mammography decreased, whereas the likelihood of undergoing HPV testing and colonoscopy increased. Conclusion: The findings suggest that the relationship between health anxiety and cancer screening behaviors is not unidirectional but varies according to the type of cancer screening, individuals' perceptions of their health, and their socioeconomic status. Health anxiety was found to be lower among individuals who had undergone a clinical breast examination. As health anxiety increased, the likelihood of undergoing mammography decreased, whereas the likelihood of undergoing HPV testing and colonoscopy increased. In particular, greater awareness and educational interventions in primary care are needed to increase participation in cervical and colorectal cancer screening programs.
Benzer Tezler
- Kolorektal, meme ve serviks kanseri taramalarına katılan 50-65 yaş arası kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile kaygı ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between health literacy and levels of anxiety and worry among women aged 50-65 participating in colorectal, breast and cervical cancer
SEVGİ ODABAŞ
- 18-80 yaş arası evli kadınların serviks kanseri ve hpv hakkındaki bilgi düzeyleri, evlilik uyumları, depresyon ve anksiyete düzeyleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge level about hpv and cervical cancer among married women aged between 18 and 80 years old and their marital adjustment, depression and anxiety levels
TUĞBA KETHÜDA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ ERYILMAZ
- Yetişkin onkoloji hastalarının yaşam kalitesi, kaygı ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Assesment of quality of life, anxiety and nutritional status in adult oncology patients
GÖZDE ÖZGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Meme kanseri hastalarının ruhsal durum, sosyal destek ve yaşanılan zorluklar yönünden ayrıntılı incelenmesi
Detailed examination of breast cancer patients in terms of mental status,social support and difficulties experienced
SEVİNÇ OLGUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AKSOY
- Kanser hastaları ve hasta yakınlarının depresyon, umutsuzluk ve kaygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of level of depression, anxiety and hopelesness in cancer patients and their relatives
AHMET ALACACIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
OnkolojiDokuz Eylül Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. AHMET UĞUR YILMAZ