Korku nesnesinden nesne korkusuna: Korku sinemasını nesnelerle birlikte düşünmek
From the object of horror to the object-horror: Thinking horror cinema with objects
- Tez No: 1019773
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜÇLÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Sosyoloji, Performing and Visual Arts, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, korku sinemasına, bizatihi türün de alan açtığı şekilde nesne yönelimli olarak, yani nesneleri toplumsalın olduğu kadar film kuramının ve film okumalarının da çeperinden alarak dönmektedir. Türün tekrar eden nesneleri ve nesne-asamblajlarıyla birlikte hem korku sinemasını hem de sinemanın kendi tarihsel ve ontolojik meselelerini düşünmeyi amaçlayan çalışma, korku sinemasının ontolojik belirsizliklere, kusurlu aracılıklara, tesirli nesnelere ve yerleşik düzenleri kesintiye uğratan biçimsel aşırılıklara açıklığından hareket eder. Bu doğrultuda türün nesnelerini, sıklıkla tercih edildiği üzere yalnızca insani kaygıların sembolik taşıyıcıları olarak değil, maddi-toplumsal-söylemsel sinematik failler olarak takip eder. Korku sinemasında nesnelerin kendi icralarını, kapasitelerini ve ilişkisel kuvvetlerini öne çıkararak, türün nesnelerini“korku nesne”lerine doğru daraltmayan bir“nesne korkusu”tasavvurundan yola çıkar. Film çalışmalarını insan-sonrası düşünce ve korku sineması aracılığıyla kırınıma uğratan tez, aynı zamanda birer alt tür olarak da düşünülebilecek iki nesne-asamblajına odaklanır: hareketli nesneler ve hayaletli makineler. Bu iki asamblaj, sinemanın ontolojik gerilimlerini ve nesneleri yalnızca dışsal bir kuvvete tabi, öngörülebilir, kontrol edilebilir, katı şeyler olarak kavramayan insan-sonrası bir nesne tahayyülünü, korku sinemasının anlatısal ve biçimsel aşırılıkları aracılığıyla yoğunlaştırır. Korku sinemasına dolanık bu nesneler, tam da bu bağ sayesinde, sinemanın kendi tarihsel ve ontolojik meselelerine açılan ve bu meseleleri başka türlü düşünmeye müsaade eden maddi-sinematik güzergâhlar olarak ele alınır. Hareketli nesneler, icra ettikleri hareket-fazlası sayesinde hareket, canlandırma, canlılık, niyet, irade ve faillik arasındaki yerleşik bağı kısa devreye uğratırken, hayaletli makineler, kusurlu aracılıklarıyla kayıt, iz, aracılık, mecra ve hayaletvarilik etrafında şekillenen sinematik gerilimleri görünür kılar. Bu sayede ilgili asamblajlar, korku türünü kat etmenin aynı zamanda sinemayı kat etmek anlamına geldiğini, korku türünün bir sine-tür olarak kavranabileceğini ortaya koyar ve korku sinemasını sinema tarihine ve ontolojisine dolanık bir şekilde düşünür. Tezin üzerine kurulduğu iki ana bölüm, hareketli nesneler ve hayaletli makineler, önerilen alt türlerin sınırlarına sorunsuzca yerleşmekten ziyade onları zorlayan, esneten ve çatallandıran, bu anlamda teze öngörülmedik şekilde musallat olan ve onu hareketlendiren iki filmin – sırasıyla The Exorcist [Şeytan] (1973) ve The Stone Tape [Taş Bant] (1972) – yakın okumalarıyla son bulur. Sonuç olarak tez, korku sinemasının faillik, canlılık ve aracılığın insanlar, nesneler, seyirciler, imajlar ve mecralar arasındaki mutat bölüşümünü istikrarsızlaştırdığını, bunu yaparken sinemayı da hareket eden, canlandıran, kaydeden, aracılık eden, etkileyen ve etkilenen bir nesne olarak yeniden düşünmeye alan açtığını ileri sürmektedir. Böylelikle sinematik ve korku sinemasına özgü, insan merkezci olmayan, hatta insan merkezci yatkınlıklara halel getiren bir potansiyel görünür kılınmakta, bunun ise insandan-fazla ittifakları görünür kılmaya ve sinemayı bu türden ittifaklarca icra edilen, süregiden bir alan olarak düşünmeye nasıl imkân tanıdığı vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis turns to horror cinema in an object-oriented manner, in the very sense enabled by the genre itself, that is, by retrieving objects from the margins of both the social and film theory and film analysis. Aiming to think both horror cinema and cinema's own historical and ontological questions together with the genre's recurring objects and object-assemblages, the study takes as its point of departure horror cinema's openness to ontological uncertainties, imperfect mediations, affective objects, and formal excesses that interrupt established orders. Accordingly, it follows the genre's objects not, as is often the case, merely as symbolic carriers of human anxieties, but as material-social-discursive cinematic agents. It proceeds from a conception of an“object horror”in horror cinema that foregrounds objects' own performances, capacities, and relational forces, rather than reducing the genre's objects to mere“objects of horror”Diffracting film studies through posthuman thought and horror cinema, the thesis focuses on two object-assemblages that may also be considered subgenres in their own right: animated objects and phantom machines. These two assemblages intensify, through the narrative and formal excesses of horror cinema, cinema's ontological tensions and a posthuman conception of objects that does not regard them as solid things subject only to an external force, predictable, controllable, and fixed. Precisely because they are entangled with horror cinema, these objects are approached as material-cinematic pathways that open onto cinema's own historical and ontological questions and allow these questions to be thought otherwise. Animated objects, through the excess of movement they perform, short-circuit the established bond between movement, animation, vitality, intention, will, and agency, phantom machines, through their faulty mediations, render visible the cinematic tensions that gather around recording, trace, mediation, medium, and spectrality. In this way, these assemblages reveal that thinking through the horror genre also means thinking through cinema itself, suggesting that horror can be conceived as a cine-genre and that horror cinema is inextricably entangled with the history and ontology of cinema. The two main chapters on which the thesis is built, animated objects and phantom machines, conclude with close readings of two films that, rather than fitting seamlessly within the boundaries of the proposed subgenres, strain, stretch, and ramify them, in this sense, these films unexpectedly haunt and animate the thesis itself: The Exorcist (1973) and The Stone Tape (1972), respectively. Ultimately, the thesis argues that horror cinema destabilizes the habitual distribution of agency, vitality, and mediation among humans, objects, spectators, images, and media. In doing so, it opens a way to rethink cinema itself as an object that moves, animates, records, mediates, affects, and is affected. Thus, a non-anthropocentric potential specific to cinema and horror cinema – one that even disrupts anthropocentric tendencies – is rendered visible, and it is emphasized how this potential makes it possible to render more-than-human alliances visible and to think cinema as an ongoing field enacted by such alliances.
Benzer Tezler
- The uncanny object: A Lacanian analysis of Xenophobia
Tekinsiz nesne: Zenofobinin Lacancı analizi
COŞKUN TAŞTAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT YEĞEN
- Sanatta maske ikonografisi
Mask iconography in art
FURKAN ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat TarihiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU BİLGET FATAHA
- Kierkegaard ve Heidegger'de kaygı kavramlarının karşılaştırılması
Comparison of the anxiety concepts of Kierkegaard and Heidegger
DİLEK TEPELİ
- Beden ve cinsel kimlik üzerinden sanatçının kaygısı
The artist's self concern over body and sexual identity
ASIM GÜLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. ZUHAL BAYSAR BOERESCU
- Else Günther als Kinderbuchautorin und ihr Beitrag zur interkulturellen Erziehung
Çocuk kitabı yazarı olarak Else Günther ve onun kültürlerarası eğitime katkısı (Else Günther as a children's book autor and hercontribution to intercultural education)
HALİME YEŞİLYURT
Doktora
Almanca
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ÖZTÜRK