Vitamin B12 eksikliği olan çocuklarda eşzamanlı demir parametreleri ve B12 tedavisinin bu parametrelere etkisi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1019815
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ ASLAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Hematoloji, Hematology
- Anahtar Kelimeler: Vitamin B12 eksikliği, Demir eksikliği, Ferritin, Eritropoez, Çocukluk çağı, Vitamin B12 deficiency, Iron deficiency, Ferritin, Erythropoiesis, Pediatrics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Vitamin B12 ve demir, normal eritropoezin sürdürülebilmesi için gerekli temel hematinik faktörlerdir. Vitamin B12 eksikliğinde DNA sentezinin bozulmasına bağlı olarak inefektif eritropoez gelişmektedir. Bu süreçte eritroid hücreler tarafından alınan demirin önemli bir bölümü fonksiyonel hemoglobin sentezinde kullanılamamakta; intramedüller hücre yıkımı sonrasında yeniden dolaşıma ve retiküloendotelyal sisteme geri dönmektedir. Bu nedenle vitamin B12 eksikliğinde demir metabolizması normal eritropoezden farklı özellikler gösterebilmekte, bu durum tanı ve tedavi yönetimi sırasında demir durumuna yönelik özel yaklaşımlar gerektirebilmektedir. Bu çalışmada, çocukluk çağında vitamin B12 eksikliğinde demir parametrelerinin durumunu belirlemek; bu hastaların eş zamanlı demir profillerini değerlendirmek ve vitamin B12 tedavisi sonrasında demir parametrelerinde meydana gelen değişiklikleri ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya, Ocak 2020 - Aralık 2024 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran, 2-18 yaş aralığında, eş zamanlı vitamin B12 ve demir parametreleri çalışılmış olan 8366 hasta dahil edildi. Hastalar serum vitamin B12 düzeylerine göre B12 eksikliği olanlar (<200 pg/mL) ve olmayanlar (≥200 pg/mL) olarak iki gruba ayrıldı. Gruplar demir parametreleri ve demir eksikliği (DE) sıklığı yönünden karşılaştırıldı. Vitamin B12 eksikliğinin ağırlığının demir profiline etkisi; ağır eksiklik (<150 pg/mL) ve hafif eksiklik (150-199 pg/mL) alt grupları oluşturularak incelendi. Çalışmanın ikinci aşamasında; vitamin B12 eksikliği saptanan, tedavi verilen, tedavi sonrası ilk 6 ay içinde kontrolü bulunan ve kontrol vitamin B12 düzeyi ≥350 pg/mL'ye ulaşan 61 hastada, tedavi öncesi ve sonrası demir parametreleri ile DE sıklığı karşılaştırıldı. Tedavi yanıtları değerlendirilirken, başlangıç vitamin B12 eksikliğinin ağırlığının ve eş zamanlı DE varlığının sonuçlar üzerindeki etkisi analiz edildi. Demir eksikliği tanısı için hem ferritin <15 μg/L hem de transferrin satürasyonu <%15 kriterleri kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 8366 hastanın %52,2'si kız, %47,8'i erkek olup, yaş ortalaması 10,6±4,7 yıl idi. Tüm çalışma grubunda vitamin B12 eksikliği sıklığı %22,2 (n=1854) olarak saptandı. Vitamin B12 eksikliği olan grupta, eksiklik olmayan gruba kıyasla ortalama ferritin düzeyleri daha düşük (26,3±27,3'e karşı 26,5±24,9 ng/mL; p=0,019) ve TDBK düzeyleri daha yüksek (388,9±54,9'a karşı 380,2±54,3 µg/dL; p<0,001) bulundu. Kesitsel değerlendirmede, ferritin kriterine (<15 ng/mL) göre DE sıklığı B12 eksikliği olan grupta anlamlı derecede yüksek saptandı (%35,3'e karşı %32,8; p=0,045). TS kriterine (<%15) göre DE sıklığı ise gruplar arasında benzerdi (p=0,848). Vitamin B12 eksiklik derecesine göre yapılan analizde; TS kriterine göre DE sıklığı ağır B12 eksikliği grubunda %40,2, hafif eksiklik grubunda %33,8 ve eksiklik olmayan grupta %36,4 bulunarak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdi (p=0,022). Vitamin B12 tedavisi sonrasında kontrol B12 düzeyi ≥350 pg/mL'ye ulaşan 61 hastanın (yaş ortalaması 11,5±4,7 yıl; %59 kız) analizinde; tedaviyle birlikte serum demiri (61,0±32,4'ten 74,3±32,6 µg/dL'ye; p=0,012) ve TS ortalamalarında (%16,2±9,1'den %20,0±8,7'ye; p=0,007) istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı. Ferritin ve TDBK düzeylerindeki değişimler ise anlamlı bulunmadı (p>0,05). Başlangıç B12 eksiklik ağırlığına göre yapılan alt grup analizinde; tedavi sonrasında serum demiri (p=0,007) ve TS (p=0,005) düzeylerindeki anlamlı yükselmenin hafif B12 eksikliği olan grupta belirginleştiği görüldü. Başlangıç demir durumuna göre yapılan analizde ise; başlangıçta DE olan (ferritin <15 ng/mL) hastalarda B12 tedavisi sonrasında ferritin (7,7±4,4'ten 16,4±12,9 ng/mL'ye), serum demiri ve TS değerlerinde anlamlı artış, TDBK değerinde anlamlı düşüş izlendi; bu grupta DE sıklığı %100'den %54,6'ya geriledi (p=0,001). Başlangıçta DE olmayan grupta ise tedavi sonrasında 7 hastada (%18) ferritin düzeyinin 15 ng/mL'nin altına gerilediği saptandı (p=0,012). Sonuç: Bu çalışma, çocuklarda vitamin B12 eksikliğine sıklıkla DEnin de eşlik ettiğini ve B12 eksikliğinin demir parametrelerini doğrudan etkilediğini göstermektedir. Vitamin B12 eksikliği olan çocuklarda demir depoları daha düşüktür ve DE oranı daha yüksektir. Özellikle ağır vitamin B12 eksikliği olan çocuklarda, transferrin satürasyonunun düşmesiyle belirginleşen işlevsel bir demir yetersizliği tablosu dikkat çekmektedir. Vitamin B12 tedavisi verilmesi, vücutta yeni kan yapımını uyararak serum demiri ve transferrin satürasyonunda belirgin bir artış sağlamış görünmektedir. Başlangıçta DE olan hastalarda, B12 tedavisi sonrasında hem demir parametreleri düzelmiş hem de DE sıklığı anlamlı oranda azalmıştır. Ancak, başlangıçta demir depoları normal olan çocukların bir kısmında, B12 tedavisiyle hızlanan kan yapımına bağlı olarak demir depolarının tükenebildiği ve yeni bir DE tablosunun gelişebildiği saptanmıştır. Sonuç olarak; vitamin B12 eksikliği olan pediatrik hastalar tanı anında demir durumu açısından değerlendirilmeli ve optimal tedavi sonuçlarından emin olmak için tedavi sürecinde demir parametreleri izlenmelidir.
Özet (Çeviri)
Background and Objective: Vitamin B12 and iron are essential hematinic factors required for the maintenance of normal erythropoiesis. Vitamin B12 deficiency leads to ineffective erythropoiesis due to impaired DNA synthesis. During this process, a significant portion of the iron taken up by erythroid cells cannot be utilized for functional hemoglobin synthesis, and it returns to the circulation and the reticuloendothelial system following intramedullary cell destruction. Consequently, iron metabolism in vitamin B12 deficiency may exhibit distinct characteristics compared to normal erythropoiesis, which may require specific approaches regarding iron status during diagnosis and treatment management. This study aimed to determine the status of iron parameters in childhood vitamin B12 deficiency, to evaluate the concurrent iron profiles of these patients, and to demonstrate the changes occurring in iron parameters following vitamin B12 treatment. Material and Methods: This retrospective study included 8366 patients aged 2–18 years who presented to the outpatient clinics of Gazi University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics between January 2020 and December 2024, and whose vitamin B12 levels and iron parameters were evaluated concurrently. Patients were divided into two groups based on serum vitamin B12 levels: those with B12 deficiency (<200 pg/mL) and those without B12 deficiency (≥200 pg/mL). The groups were compared in terms of iron parameters and the prevalence of iron deficiency (ID). The impact of the severity of vitamin B12 deficiency on the iron profile was examined by creating subgroups of severe deficiency (<150 pg/mL) and mild deficiency (150–199 pg/mL). In the second stage of the study, pre- and post-treatment iron parameters and ID prevalence were compared in 61 patients who were diagnosed with vitamin B12 deficiency, received treatment, had a follow-up control within the first 6 months post-treatment, and achieved a control vitamin B12 level of ≥350 pg/mL. While evaluating treatment outcomes, the effects of baseline vitamin B12 deficiency severity and the presence of concurrent ID on the results were analyzed. For the diagnosis of iron deficiency, a co-presence of both ferritin <15 μg/L and transferrin saturation <%15 was used as the criterion. Results: Of the 8366 patients included in the study, 52.2% were female and 47.8% were male, with a mean age of 10.6 +/- 4.7 years. The prevalence of vitamin B12 deficiency in the entire study cohort was 22.2% (n=1854). In the group with vitamin B12 deficiency, mean ferritin levels were significantly lower (26.3 +/- 27.3 vs. 26.5 +/- 24.9 ng/mL; p=0.019) and total iron-binding capacity (TIBC) levels were significantly higher (388.9 +/- 54.9 vs. 380.2 +/- 54.3 ug/dL; p<0.001) compared to the non-deficient group. In the cross-sectional evaluation, the prevalence of ID according to the ferritin criterion (<15 ng/mL) was significantly higher in the B12-deficient group (35.3% vs. 32.8%; p=0.045). The prevalence of ID according to the transferrin saturation (TSAT) criterion (<15%) was similar between the groups (p=0.848). In the analysis based on the severity of vitamin B12 deficiency, the prevalence of ID according to the TSAT criterion was 40.2% in the severe B12 deficiency group, 33.8% in the mild deficiency group, and 36.4% in the non-deficient group, demonstrating a statistically significant difference among the groups (p=0.022). In the analysis of the longitudinal stage involving 61 patients (mean age 11.5 +/- 4.7 years; 59% female) whose control B12 levels reached >=350 pg/mL after vitamin B12 treatment; a statistically significant increase was observed with treatment in mean serum iron (from 61.0 +/- 32.4 to 74.3 +/- 32.6 ug/dL; p=0.012) and mean TSAT (from 16.2 +/- 9.1% to 20.0 +/- 8.7%; p=0.007). Changes in ferritin and TIBC levels were not statistically significant (p>0.05). In the subgroup analysis performed according to the baseline severity of B12 deficiency, the significant increase in serum iron (p=0.007) and TSAT (p=0.005) levels post-treatment was found to be prominent in the mild B12 deficiency group. In the analysis conducted according to baseline iron status; patients with baseline ID (ferritin <15 ng/mL) showed a significant increase in ferritin (from 7.7 +/- 4.4 to 16.4 +/- 12.9 ng/mL), serum iron, and TSAT values, along with a significant decrease in TIBC values after B12 treatment; the prevalence of ID in this group decreased from 100% to 54.6% (p=0.001). Conversely, in the group without baseline ID, ferritin levels fell below 15 ng/mL in 7 patients (18%) after treatment (p=0.012). Conclusion: This study demonstrates that vitamin B12 deficiency in children is closely associated with altered iron metabolism, and vitamin B12 replacement therapy significantly improves iron parameters. In patients with baseline iron deficiency, vitamin B12 treatment alone leads to a significant increase in ferritin, serum iron, and transferrin saturation, while substantially reducing the prevalence of iron deficiency. This improvement highlights the critical role of vitamin B12 in restoring effective erythropoiesis and optimizing iron utilization. Although a small subset of patients with normal baseline iron stores may experience a decrease in ferritin levels due to accelerated blood cell production, the primary impact of B12 therapy is the overall improvement of iron status. In conclusion, pediatric patients with vitamin B12 deficiency should be evaluated for iron status at diagnosis, and iron parameters should be monitored during treatment to ensure optimal therapeutic outcomes.
Benzer Tezler
- Çocuklarda tamamlayıcı beslenme döneminde hayvansal gıda tüketiminin vitamin B12 ve demir eksikliği anemisi ile ilişkisi
The association between animal-source food consumption and vitamin B12 and iron deficiency anemia during the complementary feeding period in children
NURCAN TOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ÇELİK
- Helikobakter pilori enfeksiyonunun serum demir ve vitamin b12 düzeylerine etkisi
The effect of helicobacter pylori infection on serumiron and vitamin b12 levels
ZEYNEP GONCA ALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık BakanlığıÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN CEYDA TUNA KIRSAÇLIOĞLU
- Çölyak hastalığı olan çocukların klinik ve laboratuvar bulgularının retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the clinical and laboratory findings of children with celiac disease
SERPİL ALBAYRAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıFırat ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR DOĞAN
- Total plazma homosistein ölçümünün klinik pratikte kullanım sıklığının, hiperhomosisteinemi prevalansının ve hiperhomosisteinemi ayırıcı tanısında kalıtsal metabolik hastalıkların saptanma sıklığının araştırılması
Total plasma homocysteine measurement in clinical practice, the prevalence of hyperhomocysteinemia, and the frequency of detection of hereditary metabolic diseases in the differential diagnosis of hyperhomocysteinemia
SÜMEYRA KORKMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMarmara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ÖZTÜRK HİŞMİ
- Samsun ilindeki yenidoğan bebeklerde annelerdeki eksikliğe ikincil gelişen B12 eksikliği durumu
B12 deficiency situation developed secondary to maternal deficiency in newborn babies in samsun
SÜMEYRA BAŞARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHİR İĞDE
DOÇ. DR. EBRU YILMAZ KESKİN