Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi'nde şiir ve şair
Poetry and poets in Evliya Çelebi's seyahatname
- Tez No: 1020123
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAT ÖZTOPRAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde toplam on ciltten meydana gelen Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi'nde yer alan şiir ve şair ile ilgili edebî hususlar mercek altına alınmıştır. Bu edebî hususlar Evliyâ Çelebi tarafından zikredilen şair isimleri, şairlerin doğumu, yaşamı ve ölümü gibi hayatî bilgiler, eserleri hakkındaki bilgiler, şairlikleri hakkındaki görüşleri içermektedir. Bunlarla birlikte Evliyâ Çelebi'ye ait çeşitli edebî görüşler, şiir eleştiri ve yorumları da çalışmanın kapsamı içerisindedir. Bu çalışma ile amaçlanan Seyahatnâme'de adı geçen tüm şairlerin ve kaydedilmiş tüm şiirlerin tespit edilmesi ve çeşitli başlıklar altında tasnif edilmesidir. Tespitler esnasında bulgunun çalışmanın konusuna hizmet etmesine dikkat edilmiştir. Bulguların tespitinin ardından elde edilen verinin tamamı muhtevaya göre tasnif edilmiş ve başlıklandırmanın verimli olmasına özen gösterilmiştir. Bu çalışma öncelikle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi'nin şiir ve şair hususunda zengin bir kaynak olduğunu ortaya koyma noktasında önem taşımaktadır. Çünkü Evliyâ Çelebi, eserinde dört yüzden fazla şairden söz etmiş ve Seyahatnâme'nin her bölümünde manzum eserlerden örnekler aktarmıştır. Ayrıca bizzat kendisine ait çeşitli manzumelere de eserinde yer vermiştir. Yine Seyahatnâme'nin tezkire özelliği taşıyan kısımlarını işaret etmek bu çalışmanın önemli adımlarından bir tanesidir. Bir şair tezkiresi yazmak için yola çıkmamış olmakla birlikte Evliyâ Çelebi, özellikle birinci cildin genelinde küçük bir şair tezkiresi sayılabilecek düzeyde bilgi kaydetmiştir. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, on cildin tamamına yayılmış bir şekilde şiir ve şair hakkında bilgi ve görüşler barındırmaktadır. Yalnızca birinci ciltte değil, eserin tüm ciltlerinde şair tezkirelerinde yer alabilecek bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgilerden bazıları farklı şair tezkirelerinde de karşımıza çıkan yaygın ve kabul görmüş bilgilerdir. Ancak Seyahatnâme'de tezkirelerde zikredilmemiş şairler veyahut şairler hakkında kaydedilmemiş yeni bilgiler bulunmaktadır. Bu sebeple Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi'nde yer alan şiir ve şair hususiyetlerinin tespit ve tasnifi, özellikle tezkire çalışmalarında oldukça önemli bir ilk adım sayılabilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the literary aspects related to poetry and poets found in Evliyâ Çelebi's Seyahatnâme, which consists of ten volumes in total, have been examined. These literary aspects include the names of poets mentioned by Evliyâ Çelebi, biographical information such as the poets' birth, life, and death, information about their works, and his views on their poetic abilities. Additionally, various literary opinions, poetry criticism, and commentaries belonging to Evliyâ Çelebi are also within the scope of this study. The aim of this study is to identify all poets mentioned in the Seyahatnâme and all recorded poems, and to classify them under various headings. During the identification process, attention was paid to ensuring that the findings serve the subject of the study. After identifying the findings, all the obtained data was classified according to content, and care was taken to ensure that the categorization was efficient. This study is primarily important in demonstrating that Evliyâ Çelebi's Seyahatnâme is a rich source regarding poetry and poets. This is because Evliyâ Çelebi mentioned more than four hundred poets in his work and included examples from verse works in every section of the Seyahatnâme. He also included various poems of his own composition in his work. Furthermore, identifying the sections of the Seyahatnâme that bear the characteristics of a tezkire (biographical dictionary of poets) is one of the important steps of this study. Although he did not set out to write a poet's tezkire, Evliyâ Çelebi recorded information throughout the first volume in particular that could be considered equivalent to a small poet's tezkire. Evliyâ Çelebi's Seyahatnâme contains information and opinions about poetry and poets spread throughout all ten volumes. Not only in the first volume, but in all volumes of the work, there is information that could be included in poet tezkires. Some of this information consists of widespread and accepted knowledge that we also encounter in different poet tezkires. However, the Seyahatnâme contains poets not mentioned in tezkires or new information about poets that has not been recorded. For this reason, the identification and classification of poetry and poet characteristics found in Evliyâ Çelebi's Seyahatnâme can be considered a very important first step, particularly in tezkire studies.
Benzer Tezler
- Türkçe eğitimi ders kitaplarında Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin kullanılabilirliği
The utility of Evliya Çelebi's Seyahatname i̇n Turkish course book
ESRA BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. ATÂ ÇATIKKAŞ
- Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Anadolu'da yaşayan gayrimüslimlerin durumları
Başlık çevirisi yok
M.SAMİ BAYBAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
DinSelçuk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. OSMAN CİLACI
- Evliya Çelebi Seyahatnamesi`nde folklorik unsurlar
Folkloric elements in Evliya Çelebi`s Seyahatname (travel book)
OSMAN ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Halk Bilimi (Folklor)Niğde ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. FARUK ÇOLAK
- Evliya Çelebi Seyahatnamesi`nde halk etimolojisi (I-II. ciltler)
Folk etymology at Evliya Çelebi`s Seyahatname (volume I-II)
FATİH KEMİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA DUMAN
- Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi`nde Türk Mûsikîsi ile alakalı bilgiler
Information about Turkish Music Evliya Celebi`s Seyahatname
AYŞE ALTUNDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
DinMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. NURİ ÖZCAN