Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenliği bölümü öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algıları üzerine nitel bir araştırma: Isparta il örneği
A qualitative research on the gender perceptions of prospective teachers of the department of social sciences and primary school teaching: the case of Isparta province
- Tez No: 1020149
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İREM NAMLI ALTINTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Beden algısı, Meslek algısı, Mesleki toplumsal cinsiyet, Okul yönetici algısı, Öğretmen algısı, Body image, Job perception, Occupational gender, School administrators perception, Teacher perception
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Sosyal Bilgiler ve Sınıf Öğretmenliği bölümü öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algılarını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyete yönelik düşünce ve değerlendirmeleri nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda ele alınmıştır. Katılımcıların toplumsal cinsiyet kavramına ilişkin düşüncelerini, toplumsal rollere yönelik algılarını, eğitim yaşamında karşılaşılan eşitsizliklere yönelik farkındalıklarını ve öğretmenlik mesleği bağlamındaki değerlendirmelerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Toplumsal cinsiyet algısının öğretmen adaylarının düşünce yapıları, sosyal ilişkileri ve mesleki bakış açıları üzerindeki etkisi dikkate alındığında, eğitim ortamlarında taşıyacakları toplumsal cinsiyet eşitliği düşüncesinin önemi daha iyi anlaşılacaktır. Araştırmanın katılımcı grubu, 2025-2026 eğitim- öğretim yılı güz ve bahar dönemlerinde Süleyman Demirel üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan 48 Sınıf ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği öğretmen adayından oluşmaktadır. Katılımcıların 20'si sınıf öğretmenliği 28'i sosyal bilgiler öğretmenliği adayıdır. Ayrıca 33'ü kadın 15'i erkektir. Araştırmaya farklı sınıf düzeylerinden kadın ve erkek öğretmen adayları dâhil edilerek katılımcıların toplumsal cinsiyet konusundaki görüşlerinin farklı bakış açılarıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu belirlenirken gönüllülük esas alınmış ve katılımcıların görüşlerini özgür bir şekilde ifade edebilmelerine önem verilmiştir. Araştırma sürecinde veri toplama yöntemi olarak görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Katılımcılarla 6'sı odak grup görüşmesi, 29'u bireysel olmak üzere; yüz yüze ve online ortamlarda gerçekleştirilen görüşmelerle veriler toplanmıştır. Odak grup görüşmeleri, gruplarla 80-100 dakika, bireysel görüşmeler ise, 25-45 dakika sürmüştür. Tüm görüşmeler katılımcıların izinleri doğrultusunda ses kaydına alınmış, daha sonra yazılı metinlere dönüştürülmüştür. Araştırmada katılımcıların görüşlerini ifade ederken derinlemesine bilgi edilebilmesi için veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formunda çeşitli konuları kapsayan 14 soru yer almaktadır. Bu sorular aracılığıyla katılımcıların toplumsal cinsiyet konusundaki bilgi, deneyim ve farkındalık düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu süreçte veriler kodlanmış, kategorilere ayrılmış ve temalar oluşturularak katılımcıların toplumsal cinsiyet algılarına ilişkin benzer ve farklı yönler belirlenmiştir. Verilerin analizinde MAXQDA24 programından yararlanılmıştır. Program aracılığıyla veriler bütüncül olarak okunmuş ve analiz edilmiş; frekans analizleri aracılığıyla kadın ve erkek katılımcıların görüşleri net olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet algılarının sosyal çevre, kültürel yapı, aile ve bireysel deneyimler doğrultusunda şekillendiği görülmüştür. Elde edilen bulguların öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet konusundaki farkındalıklarının anlaşılmasına katkı sağlayacağı ve eğitim alanında gerçekleştirilecek toplumsal cinsiyet çalışmalarına ışık tutacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This research was conducted to examine the gender perceptions of prospective teachers studying in Social Studies and Primary Education training programs. Participants' thoughts and evaluations regarding gender were addressed using a qualitative research approach. The study aimed to reveal their conceptualizations of gender, perceptions of social roles, awareness of inequalities in education, and evaluations of the teaching profession. Considering the impact of gender perception on prospective teachers' cognitive structures, social relationships, and professional perspectives, the importance of the equality mindset they will bring to educational environments becomes quite evident. The participant group consisted of 48 prospective teachers studying at Süleyman Demirel University during the 2025-2026 academic year. 20 participants were prospective primary education teachers, and 28 were prospective social studies teachers; 33 were women, and 15 were men. By including prospective teachers from different grade levels and genders, the study aimed to evaluate opinions from various perspectives. The key element in determining the study group was voluntary participation, ensuring participants could freely and authentically express their views throughout the research process. The interview technique was used as the data collection method. Data were collected through 6 focus group interviews and 29 individual interviews conducted in face-to-face and online formats. Focus group interviews lasted 80 to 100 minutes, while individual interviews lasted 25 to 45 minutes. With the permission of the participants, all sessions were audio-recorded and transcribed. A semi-structured interview form consisting of 14 specific questions was used to obtain in-depth information. These questions aimed to determine the participants' knowledge, personal experience, and awareness levels regarding various gender dynamics. Content analysis was used in the analysis of the obtained data. Responses were coded, categorized, and organized into themes to identify similarities and differences in gender perceptions. MAXQDA software was used for qualitative data analysis. The data were evaluated holistically, and the views of female and male participants were clearly determined through frequency analyses. In conclusion, the research revealed that prospective teachers' gender perceptions are shaped by social environments, cultural structures, family, and individual experiences. These findings will contribute to the understanding of gender awareness and guide future educational studies.
Benzer Tezler
- Sosyal girişimcilik, küresel vatandaşlık ve çevre davranışı arasındaki ilişki: Yapısal Eşitlik Modellemesi
The realationship between social entrepreneurship, global citizenship and environmental behavior: Structural Equation Modelling
FATİH ÇERMİK
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAtatürk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM FEVZİ ŞAHİN
- Sosyal bilgiler eğitiminde vatandaşlık duygusunun sinema filmleri ile ilişkisi
Relationship between the sense of citizenship and cinema films in social studies education
MEHMET SELİM GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GİRGİN
- Öğretmen adaylarının elektromanyetik kirliliğe ilişkin farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Analysing the awareness levels of teacher candidates relating to the electromagnetical pollution in terms of various variables
GÜLŞEN ÖZDEMİR DALGIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE NESİBE ÖNDER
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel sosyal sorumluluk düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of pre-service social studies teachers' global social responsibility level according to several variables
ENİS HARUN BAŞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. EMİN KILINÇ
- Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the 21st century skills levels of teacher candidates in terms of various variables
ZEYNEP ÜLKÜ ALTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN TAŞKIN