Animal turn perspektifiyle bilim tarihini yeniden düşünmek: Kavramsal ve yöntemsel bir değerlendirme
Rethinking the history of science from the perspective of the animal turn: A conceptual and methodological evaluation
- Tez No: 1020160
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET GÖKSU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Tarih, Felsefe, Science and Technology, History, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilim Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel tarihyazımı, insanmerkezci bir çerçeveye dayanır ve hayvanları çoğunlukla edilgen, araçsal ya da sembolik rollerle sınırlar. Aynı şekilde genel geçer bilim tarihi yazımı da insanmerkezcidir. Bilimsel bilginin üretimini yalnızca insan öznesi üzerinden açıklar ve insan dışı doğayı sadece bilgi nesnesi olarak konumlandırır. Hem genel tarihyazımında hem de bilim tarihinde görülen bu yaklaşım, insanı doğadan izole bir varlık olarak konumlandırır. Oysa insan, içinde yer aldığı doğal çevreyle etkileşim içinde var olur ve bu etkileşimde dağlar, denizler, bitkiler ve diğer hayvanlar belirleyici rol oynar. Tarihi, insanın içinde bulunduğu doğal çevreyle kurduğu ilişkilerle birlikte ele almak çevre tarihçileri başta olmak üzere tarihyazımında yeni bir yaklaşım doğurmuştur. Tarihi, özellikle insan-hayvan ilişkileri çerçevesinde yeniden okumayı öneren bu yaklaşım 1980lerden itibaren“hayvan çalışmaları”(animal studies) disiplinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu disiplin sosyal bilimler ve onlarla ilişkili birçok bilim dalında giderek artan bir uygulama alanı bulmuştur. Böylece akademide hayvanın tarihsel, kültürel ve bilimsel çalışmaların merkezine yerleştiği yeni bir dönüşüm başlamıştır. Bu tezin amacı, animal turn olarak adlandırılan bu dönüşümün sunduğu kuramsal ve yöntemsel imkânlar doğrultusunda, bilim tarihini insan-hayvan ilişkiselliğinde yeniden düşünmektir. Bu düşünme pratiği bilim tarihini yalnızca insan öznesi etrafında kurgulanan anlatılarla sınırlamayarak, hayvanların bilgi üretim süreçlerinde etkin birer unsur olarak ele alan çalışmaların alana ne gibi teorik ve metodolojik katkılar sunduğunu anlamaya çalışmaktır.
Özet (Çeviri)
Traditional historiography is grounded in an anthropocentric framework that largely confines animals to passive, instrumental, or symbolic roles. Similarly, conventional histories of science are also anthropocentric. They explain the production of scientific knowledge solely through the human subject and position non-human nature merely as an object of knowledge. This approach, evident in both general historiography and the history of science, situates humans as beings isolated from nature. However, humans exist through their interactions with the natural environment they inhabit, and within these interactions, mountains, seas, plants, and other animals play a determining role. Approaching history together with the relationships humans establish with their natural environment has given rise to a new perspective in historiography, particularly among environmental historians. This perspective, which proposes rereading history especially through the framework of human–animal relations, led to the emergence of the discipline of“animal studies”beginning in the 1980s. This discipline has increasingly found applications across the social sciences and many related fields. Consequently, a new transformation has begun in academia, in which animals have come to occupy a central place in historical, cultural, and scientific studies. The aim of this thesis is to rethink the history of science within the relational framework of human–animal interactions, in light of the theoretical and methodological possibilities offered by this transformation, known as the animal turn. This mode of inquiry seeks to move beyond narratives centered solely on the human subject and to understand the theoretical and methodological contributions of studies that consider animals as active participants in the processes of knowledge production.
Benzer Tezler
- Faruk Duman'ın öykülerinde doğa algısı
Nature perception in Faruk Duman's stories
NUR SÜMEYYE CELAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUTLU DEVECİ
- Anadolu'da geçmişten günümüze çamur tornasında hayvansal figüratif formlar ve yorumlamaları
Animal figuratory forms and their interpretations in a mud turn in Anatolia from past to present
ÖMER FARUK SÖYLER
- N-nitrozodietilamin'in (NDEA)) rat karaciğer dokularında DNA Turn-Over'ında görev alan enzim aktiviteleri üzerine etkisinin araştırılması: Ellajik asidin etkisi
Investigation of DNA Turn-Over enzyme activities in rat tissues treated with n-nitrosodiethylamine: The effect of ellagic acid
ASLIHAN ÇAVUNT BAYRAKTAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
BiyokimyaGazi ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KAVUTÇU
- Question de l'animal chez Martin Heidegger et Gilles Deleuze
Martin Heidegger ve Gilles Deleuze'de hayvan sorusu
ORHAN CAN BATUKAN
- We are all animals': The emergence of the grassroots nonhuman animal rights movement in İstanbul
Hepimiz hayvanız': Tabanlı insan olmayan hayvan hakları hareketinin ortaya çıkışı
SİLVİA ILONKA WOLF
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
SosyolojiSabancı ÜniversitesiTürkiye Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÖNCÜ
