Erken dönem anne ebeveynlik algılarının yetişkinlikteki kişilerarası duygu düzenleme stratejileri üzerindeki etkisi: Üstbilişsel inançların aracı rolü
The impact of early maternal parenting perceptions on interpersonal emotion regulation strategies in adulthood: The mediating role of metacognitive beliefs
- Tez No: 1020159
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLÇİN ŞENYUVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Anne ebeveynlik algısı, kişilerarası duygu düzenleme, üstbiliş, Young Ebeveynlik Ölçeği, aracılık analizi, Maternal parenting perception, interpersonal emotion regulation, metacognition, Young Parenting Inventory, mediation analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Erken Dönem Anne Ebeveynlik Algılarının Yetişkinlikteki Kişilerarası Duygu Düzenleme Stratejilerinin Üzerindeki Etkisi: Üst Bilişsel İnançların Aracı Rolü Merve HEKİMOĞLU Yüksek Lisans Tezi Psikoloji Anabilim Dalı / Klinik Psikolojisi Bilim Dalı Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Gülçin ŞENYUVA Mayıs 2026 – 143 Sayfa Bu araştırmada erken dönem anne ebeveynlik algılarının yetişkinlik dönemindeki kişilerarası duygu düzenleme stratejileri üzerindeki etkisi ve üstbilişsel becerilerin bu ilişkideki aracı rolü incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde, kesitsel ve nicel bir desenle yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri 233 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veriler Demografik Bilgi Formu, Young Ebeveynlik Ölçeği Anne Formu, Kişilerarası Duygu Düzenleme Ölçeği ve Metabilişsel Öz Değerlendirme Ölçeği aracılığıyla çevrimiçi olarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, ANOVA, Welch testi, post-hoc karşılaştırmalar, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon ve PROCESS Model 4 aracılık analizi kullanılmıştır. Bulgular, cinsiyet, çalışma durumu, ekonomik düzey, medeni durum, kronik hastalık, psikiyatrik ilaç kullanımı ve psikoterapi alma durumunun temel ölçek puanları açısından anlamlı farklılık oluşturmadığını göstermiştir. Yaş değişkeninde YEBÖ ve KDDÖ puanları bakımından anlamlı farklılıklar belirlenmiş; genç yetişkin grupta puanların görece daha yüksek olduğu görülmüştür. Kardeş sayısı ve doğum sırası değişkenlerinin özellikle MSAS puanlarıyla sınırlı düzeyde ilişkili olduğu saptanmıştır. Regresyon analizlerinde anne ebeveynlik algısının kişilerarası duygu düzenleme stratejileri üzerindeki etkisinin genel olarak sınırlı kaldığı; sosyal modelleme ve yatıştırma/sakinleştirme stratejilerinde bazı anlamlı yordayıcı etkilerin bulunduğu belirlenmiştir. Aracılık analizleri ise MSAS alt boyutlarının YEBÖ ile KDDÖ arasındaki ilişkide anlamlı aracı rol üstlenmediğini göstermiştir. Sonuç olarak erken dönem anne ebeveynlik algılarının yetişkinlikteki kişilerarası duygu düzenleme süreçleriyle ilişkisi tek yönlü ve güçlü bir yapıdan ziyade çok değişkenli, gelişimsel ve ilişkisel bir çerçevede değerlendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Istanbul Kent University Postgraduate Education Institute The Impact of Early Maternal Parenting Perceptions on Interpersonal Emotion Regulation Strategies in Adulthood: The Mediating Role of Metacognitive Beliefs Merve HEKİMOĞLU Master Thesis Department of Psychology / Clinical Psychology Program Supervisor: Assist. Prof. Dr. Gülçin ŞENYUVA May 2026 – 143 Pages This study examined the effect of early maternal parenting perceptions on interpersonal emotion regulation strategies in adulthood and the mediating role of metacognitive abilities in this relationship. The research was designed as a cross-sectional quantitative study based on a correlational survey model. The sample consisted of 233 adults aged 18 and over living in Türkiye. Data were collected online through a Demographic Information Form, the Young Parenting Inventory Mother Form, the Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire, and the Metacognition Self-Assessment Scale. Descriptive statistics, independent samples t-test, ANOVA, Welch test, post-hoc comparisons, Pearson correlation analysis, multiple linear regression, and PROCESS Model 4 mediation analysis were used. The findings showed that gender, employment status, economic level, marital status, chronic illness, psychiatric medication use, and psychotherapy history did not create significant differences in the main scale scores. Significant differences were found by age in YEBÖ and KDDÖ scores, with relatively higher scores among young adults. Sibling number and birth order were related to MSAS scores at a limited level. Regression analyses indicated that the overall effect of maternal parenting perceptions on interpersonal emotion regulation strategies was limited, although some significant predictive effects emerged for social modeling and soothing. Mediation analyses showed that the MSAS subdimensions did not have a significant mediating role in the relationship between YEBÖ and KDDÖ. In conclusion, the relationship between early maternal parenting perceptions and interpersonal emotion regulation in adulthood should be interpreted within a multidimensional, developmental, and relational framework rather than as a strong unidirectional effect.
Benzer Tezler
- LGBTİ bireylerde ebeveyn red-kabulünün Ekar Kuramına göre kişilik algısına etkisi
The effect of parent's red acceptance on the perception of personality in LGBTI individuals
FULYA UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
- Erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik stilleri ve kişilerarası şemaların nesiller arası incelenmesi - şema odaklı bir inceleme
An intergenerational study of early maladaptive schemas, perceived parental styles and interpersonal schemas - a schema focused study
BÜŞRA AVCILAR İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiOkan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RUKİYE İREM ERDEM ATAK
- Türkiye'deki pornografik içerik üreten kadınların erken dönem ebeveyn algılarının, çocukluk çağı ruhsal travmalarının ve intihar davranışının incelenmesi
Treatise of early parental perceptions, childhood psychological traumas and suicidal behavior of women pornographic content creator in Turkey
AHMET EREN ÖNGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN ŞAHİN
- A qualitative investigation of how fathers become involved in child feeding and develop feeding practices: Personal, familial, and social factors
Okul öncesi dönemde babaların çocuk besleme pratiklerine ilişkin nitel bir araştırma
HATİCE ŞULE YASİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL ÖZGE ÜSTÜNEL BALCI
- Erken dönem uyumsuz şemaların oluşumunun incelenmesi: Bir fenomenoloji çalışması
An investigation of early maladapti̇ve schemas: A phenomenological study
NUR FUNDA BAŞER BAYKAL