Kumar oynama bozukluğunda craving ile mizaç-karakter özellikleri ve yürütücü işlevler ilişkisi
The relationship of craving with temperament and character traits and executive functions in gambling disorder
- Tez No: 1020239
- Danışmanlar: PROF. DR. ARTUNER DEVECİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Kumar oynama bozukluğu, kumar aşermesi, mizaç ve karakter, yürütücü işlevler, yanıt inhibisyonu, Gambling disorder, gambling craving, temperament and character, executive functions, response inhibition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kumar oynama bozukluğu, yineleyici kumar oynama davranışı, kontrol kaybı ve işlevsellikte bozulma ile seyreden bir davranışsal bağımlılıktır. Aşerme madde kullanım bozukluklarında temel bir klinik belirti olarak ele alınmasına karşın, kumar oynama bozukluğunda DSM-5 tanı ölçütleri arasında yer almamaktadır. Bununla birlikte kumar aşermesinin klinik şiddet, dürtü kontrolü ve relaps riski açısından önemli olabileceği düşünülmektedir. Bu araştırmada kumar oynama bozukluğu olan bireylerde aşerme düzeyinin mizaç-karakter özellikleri ve yürütücü işlevlerle ilişkisinin değerlendirilmesi; ayrıca hasta ve sağlıklı kontrol gruplarının mizaç-karakter özellikleri ve yürütücü işlev performansları açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya kumar oynama bozukluğu tanısı alan 52 hasta ve yaş, eğitim yılı ve cinsiyet açısından benzer özellikler gösteren 52 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Kumar oynama şiddeti South Oaks Kumar Tarama Testi Türkçe Formu (SOKTT), kumar aşerme düzeyi Kumar Aşerme Ölçeği (KAÖ), mizaç-karakter özellikleri ise Mizaç ve Karakter Envanteri ile değerlendirilmiştir. Yürütücü işlevleri değerlendirmek amacıyla Yap/Yapma testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Iowa Kumar Testi, Stroop Testi, Londra Kulesi Testi ve İz Sürme Testi-B uygulanmıştır. Hasta ve kontrol grupları mizaç-karakter özellikleri ve yürütücü işlev performansları açısından karşılaştırılmış; hasta grubunda KAÖ toplam puanı ile klinik değişkenler, mizaç-karakter özellikleri ve yürütücü işlev testleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bulgular: Kumar oynama bozukluğu grubunda yenilik arayışı ve zarardan kaçınma puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek; sebat etme, kendini yönetme ve iş birliği yapma puanları ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ödül bağımlılığı ve kendini aşma açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Yürütücü işlev testlerinde hasta grubunda Yap/Yapma, Wisconsin Kart Eşleme Testi ve Iowa Kumar Testi performanslarının kontrol grubuna göre daha bozuk olduğu görülmüş; Stroop Testi, Londra Kulesi Testi ve İz Sürme Testi-B açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Hasta grubunda KAÖ toplam puanı ile SOKTT toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. KAÖ toplam puanı yenilik arayışı ile pozitif yönde; ödül bağımlılığı, sebat etme, kendini yönetme ve iş birliği yapma ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Alt boyut analizlerinde YA3, ÖB1, KY5, İY1, İY2, İY4 ve İY5 ile KAÖ toplam puanı arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Yürütücü işlevler açısından KAÖ toplam puanı ile Yap/Yapma toplam doğru sayısı arasında negatif, komisyon hataları ve Stroop hata puanı ile pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Buna karşılık KAÖ toplam puanı ile Iowa Kumar Testi, Londra Kulesi Testi ve İz Sürme Testi-B değişkenleri arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizlerinde SOKTT toplam puanı KAÖ toplam puanıyla pozitif, iş birliği yapma toplam puanı ise negatif yönde bağımsız olarak ilişkili bulunmuş; modeller KAÖ puanındaki varyansın yaklaşık %39–42'sini açıklamıştır. Sonuç: Araştırmamızın bulguları, kumar oynama bozukluğunda yüksek yenilik arayışı ve zarardan kaçınma ile düşük sebat etme, kendini yönetme ve iş birliği yapma örüntüsünün dikkat çekici olduğunu göstermektedir. Yürütücü işlevler açısından bozulmanın tüm alanlara yayılan global bir yetersizlikten çok, yanıt inhibisyonu, bilişsel esneklik/perseverasyon ve karar verme süreçlerinde belirginleştiği düşünülmektedir. Kumar aşermesinin kumar oynama şiddeti, bazı mizaç-karakter özellikleri ve özellikle yanıt inhibisyonu ile ilişkili bulunması, aşermenin kumar oynama bozukluğunda yalnızca öznel bir istek değil; kişilik yapılanması, özdenetim kapasitesi ve yürütücü kontrol süreçleriyle ilişkili çok boyutlu bir klinik yapı olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Gambling disorder is a behavioral addiction characterized by recurrent gambling behavior, loss of control, and functional impairment. Although craving is considered a central clinical feature in substance use disorders, it is not included among the DSM-5 diagnostic criteria for gambling disorder. However, gambling craving may be clinically important in relation to disorder severity, impulse control, and relapse risk. This study aimed to evaluate the relationship between craving severity, temperament and character traits, and executive functions in individuals with gambling disorder. In addition, individuals with gambling disorder and healthy controls were compared in terms of temperament-character traits and executive function performance. Materials and Methods: The study included 52 patients diagnosed with gambling disorder and 52 healthy controls matched in terms of age, years of education, and sex. Gambling severity was assessed using the Turkish version of the South Oaks Gambling Screen (SOGS), gambling craving was assessed using the Gambling Craving Scale (GACS), and temperament- character traits were evaluated using the Temperament and Character Inventory (TCI). Executive functions were assessed using the Go/No-Go Test, Wisconsin Card Sorting Test, Iowa Gambling Task, Stroop Test, Tower of London Test, and Trail Making Test-B. Patient and control groups were compared in terms of temperament-character traits and executive function performance. In the patient group, correlations between GACS total score and clinical variables, temperament-character traits, and executive function test scores were examined. Results: Compared with healthy controls, the gambling disorder group had significantly higher novelty seeking and harm avoidance scores, and significantly lower persistence, self-directedness, and cooperativeness scores. No significant group differences were found in reward dependence or self- transcendence. In executive function tests, the patient group showed poorer performance on the Go/No-Go Test, Wisconsin Card Sorting Test, and Iowa Gambling Task compared with controls. No significant group differences were found in the Stroop Test, Tower of London Test, or Trail Making Test-B. In the patient group, GACS total score was positively correlated with SOGS total score. GACS total score was positively correlated with novelty seeking, and negatively correlated with reward dependence, persistence, self- directedness, and cooperativeness. Subscale analyses showed significant associations between GACS total score and NS3, RD1, SD5, C1, C2, C4, and C5. Regarding executive functions, GACS total score was negatively correlated with Go/No-Go total correct responses and positively correlated with commission errors and Stroop error score. No significant correlations were found between GACS total score and Iowa Gambling Task, Tower of London Test, or Trail Making Test-B variables. In multiple linear regression analyses, SOGS total score was independently and positively associated with GACS total score, whereas cooperativeness was independently and negatively associated with GACS total score; the models explained approximately 39– 42% of the variance in craving scores. Conclusion: The findings suggest that gambling disorder is characterized by a temperament-character profile marked by higher novelty seeking and harm avoidance, and lower persistence, self-directedness, and cooperativeness. Executive function impairments appear to be more prominent in response inhibition, cognitive flexibility/perseveration, and decision-making, rather than reflecting a global executive dysfunction. The association of gambling craving with gambling severity, specific temperament- character traits, and response inhibition suggests that craving in gambling disorder may represent a multidimensional clinical construct related not only to subjective desire but also to personality organization, self-regulation capacity, and executive control processes.
Benzer Tezler
- Kumar oynayan bireylerde alkol kullanım düzeylerinin, kazanca yakın kayıp ve kumar aşerme ile kumar oynama bozukluğu arasındaki ilişkide aracılık rolü
The mediating role of alcohol use levels in gamblers between near miss and gambling craving and gambling disorder
HATİCE ARSLAN
- Kumar oynama bozukluğu tanılı olgularda transkraniyal doğru akım uyarımı uygulamasının ıowa kumar testi ve bilişsel işlevler üzerine etkisinin incelenmesi
Assessment of the impact of transcranial direct current simulation on iowa gambling test and cognitive test performances in gambling disorder
AHMET ZİHNİ SOYATA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEHBİ ALP ÜÇOK
- Kumar oynama bozukluğunda model tabanlı öğrenme
Goal-directed learning in gambling disorder
ÜMMÜ SEDA İNGEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Psikiyatriİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NABİ ZORLU
- Online kumar oynama bozukluğunda beyin ödül sistemi ve volümetrik incelemeleri
Brain reward system and volumetric studies in online gambling disorder
BÜŞRA ELÇİ AKGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriFırat ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜRKAN GÜROK
- Kumar oynama bozukluğu tanılı hastalarda karanlık üçlü özellı̇klerı̇nı̇n duygu düzenleme güçlüğü ve bı̇lı̇şsel çarpıtmalarla olan ı̇lı̇şkı̇sı
The relationships between emotional dysregulation, cognitive distortions and dark triad personality traits in patients diagnosed with gambling disorder
MUSTAFA ALP ŞENEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERİH ALTINTAŞ